1et ſiqua ſunt armorum præludia iſtiuſmodi: quæ heri quotannis
iubebat Plato: quod ad rei pu. ſalutem et urbis decus mirifice
conferant: uaria iſtis debentur opera: uariiſque perinde nominibus
nuncupantur. Nam cum ſint quidem alia in quibus poetæ / comici /
tragici et eiuſmodi uerſentur: hæc nos theatra dignitatis gra
tia appellabimus. Alia uero in quibus ingenua iuuentus cur
riculis / biga / quadriga ue exerceatur: hic circus appellabitur.
Alia demum in quibus uenationes concluſis feris habeantur: hoc
amphitheatrum dicetur. Spectacula ferme omnia ſtructam cornibus
ad bellum aciem imitantur: conſtantque area mediana: in qua ludi
ones / pugiles / iuga et eiuſmodi exerceantur: et gradationi
bus: in quibus ſpectatores confideant : ſed differunt lineamento
areæ. Nam ex his id quidem cuius forma ſeneſcenti lunæ ſimilis
eſt theatrum nuncupatur. Cum autem in oblongum cornibus proten
detur: ea re circus dicetur: quod in eo et bigæ et quadrigæ me
tas certando circuant. Atqui in his quoque certamen nauale habe
batur aqua immiſſa alibi ex riuo: alibi ex aquæ ductu. Sunt qui
dicant ueteres inter enſes et flumina tali ſeſe ludo ſolitos exer
ceri: eaque re circenſes nominatos. Et ludorum iſtorum fuiſſe Mo
nagum neſcio quem apud helidem aſiæ inuentorem. Quæ uero duo
bus theatris iunctis frontibus concludebatur: caueam nuncupa
bant: quod ipſum opus amphitheatrum dicitur. Spectaculis inpri
mis loca perquam ſaluberrima captentur opus eſt: nequid auræ gra
ues et ſoles / cætera ue quæ primo recenſuimus libro offendant:
et præſertim theatrum: quod menſe auguſto poetas et umbrati
les leueſque animorum delitias quærat populus omnino eſſe a ſole auer
ſum atque obtectum oportet. Nam intra ſtructuræ ambitum circum
impreſſus radius corpora excoqueret: et humoribus inferue
factis facile in morbos inciderent. Sonorus etiam ſit locus ne
ceſſe eſt / et minime ſurdus: et habeat conuenit porticus aut
iunctas operi: aut perproximas: quibus ſeſe populus a repenti
nis imbribus tempeſtateque recipiat. Plato theatri ſedem proba
uit intra urbem: equorum curricula extra urbem. Theatri partes
hæ ſunt / expeditum ſinus areæ medianæ ſubdiualis. circumque
iubebat Plato: quod ad rei pu. ſalutem et urbis decus mirifice
conferant: uaria iſtis debentur opera: uariiſque perinde nominibus
nuncupantur. Nam cum ſint quidem alia in quibus poetæ / comici /
tragici et eiuſmodi uerſentur: hæc nos theatra dignitatis gra
tia appellabimus. Alia uero in quibus ingenua iuuentus cur
riculis / biga / quadriga ue exerceatur: hic circus appellabitur.
Alia demum in quibus uenationes concluſis feris habeantur: hoc
amphitheatrum dicetur. Spectacula ferme omnia ſtructam cornibus
ad bellum aciem imitantur: conſtantque area mediana: in qua ludi
ones / pugiles / iuga et eiuſmodi exerceantur: et gradationi
bus: in quibus ſpectatores confideant : ſed differunt lineamento
areæ. Nam ex his id quidem cuius forma ſeneſcenti lunæ ſimilis
eſt theatrum nuncupatur. Cum autem in oblongum cornibus proten
detur: ea re circus dicetur: quod in eo et bigæ et quadrigæ me
tas certando circuant. Atqui in his quoque certamen nauale habe
batur aqua immiſſa alibi ex riuo: alibi ex aquæ ductu. Sunt qui
dicant ueteres inter enſes et flumina tali ſeſe ludo ſolitos exer
ceri: eaque re circenſes nominatos. Et ludorum iſtorum fuiſſe Mo
nagum neſcio quem apud helidem aſiæ inuentorem. Quæ uero duo
bus theatris iunctis frontibus concludebatur: caueam nuncupa
bant: quod ipſum opus amphitheatrum dicitur. Spectaculis inpri
mis loca perquam ſaluberrima captentur opus eſt: nequid auræ gra
ues et ſoles / cætera ue quæ primo recenſuimus libro offendant:
et præſertim theatrum: quod menſe auguſto poetas et umbrati
les leueſque animorum delitias quærat populus omnino eſſe a ſole auer
ſum atque obtectum oportet. Nam intra ſtructuræ ambitum circum
impreſſus radius corpora excoqueret: et humoribus inferue
factis facile in morbos inciderent. Sonorus etiam ſit locus ne
ceſſe eſt / et minime ſurdus: et habeat conuenit porticus aut
iunctas operi: aut perproximas: quibus ſeſe populus a repenti
nis imbribus tempeſtateque recipiat. Plato theatri ſedem proba
uit intra urbem: equorum curricula extra urbem. Theatri partes
hæ ſunt / expeditum ſinus areæ medianæ ſubdiualis. circumque