Buonamici, Francesco
,
De motu libri X
Text
Text Image
Image
XML
Thumbnail overview
Document information
None
Concordance
Figures
Thumbnails
List of thumbnails
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 680
681 - 690
691 - 700
701 - 710
711 - 720
721 - 730
731 - 740
741 - 750
751 - 760
761 - 770
771 - 780
781 - 790
791 - 800
801 - 810
811 - 820
821 - 830
831 - 840
841 - 850
851 - 860
861 - 870
871 - 880
881 - 890
891 - 900
901 - 910
911 - 920
921 - 930
931 - 940
941 - 950
951 - 960
961 - 970
971 - 980
981 - 990
991 - 1000
1001 - 1010
1011 - 1020
1021 - 1030
1031 - 1040
1041 - 1050
1051 - 1055
>
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 680
681 - 690
691 - 700
701 - 710
711 - 720
721 - 730
731 - 740
741 - 750
751 - 760
761 - 770
771 - 780
781 - 790
791 - 800
801 - 810
811 - 820
821 - 830
831 - 840
841 - 850
851 - 860
861 - 870
871 - 880
881 - 890
891 - 900
901 - 910
911 - 920
921 - 930
931 - 940
941 - 950
951 - 960
961 - 970
971 - 980
981 - 990
991 - 1000
1001 - 1010
1011 - 1020
1021 - 1030
1031 - 1040
1041 - 1050
1051 - 1055
>
page
|<
<
of 1055
>
>|
<
archimedes
>
<
text
>
<
body
>
<
chap
>
<
p
type
="
main
">
<
s
>
<
pb
pagenum
="
323
"/>
<
arrow.to.target
n
="
marg2099
"/>
<
lb
/>
obſeruantes quę ſunt efficiens à quo motus
<
expan
abbr
="
cõmunicatur
">communicatur</
expan
>
, & materia quæ motui ſubiicitur. </
s
>
<
s
>Hoc,
<
lb
/>
puto, pluribus arridebit. </
s
>
<
s
>Sed aliud interim ſubſcribam quod firmius eſſe arbitror, ſpeciem quæ
<
lb
/>
mouet vt finis, mouere primùm, vt ſuprà monui, tanquam efficiens, vel quòd ipſa efficiat, vel quae
<
lb
/>
vtatur efficiente: verùm quia mouet corpus animantis, non quà
<
expan
abbr
="
animatũ
">animatum</
expan
>
eſt, ſed vt naturale, non
<
lb
/>
recipitur vt efficiens inter principia quæ
<
expan
abbr
="
moueãt
">moueant</
expan
>
animatum, quatenus huiuſmodi, vt finem verò
<
lb
/>
mouere
<
expan
abbr
="
ſpeciẽ
">ſpeciem</
expan
>
conſtat, poſtquàm animo ſpecies accepta fuerit. </
s
>
<
s
>At tum ſpecies vnum fit cum ani
<
lb
/>
mo, &
<
expan
abbr
="
vnũ
">vnum</
expan
>
magis, vt aiunt,
<
expan
abbr
="
q̃
">quae</
expan
>
ex forma & materia fiat, quandò idem fit ſecundùm formam cum
<
lb
/>
ipſo animo. </
s
>
<
s
>Proinde non numeratur in mouentibus externis, id ſolùm habens externi, quòd eſt
<
lb
/>
ſpecies rei quæ extra
<
expan
abbr
="
animũ
">animum</
expan
>
eſt, cuius adeptione motus quidem terminatur, ſed cùm
<
expan
abbr
="
rationẽ
">rationem</
expan
>
ap
<
lb
/>
petendi
<
expan
abbr
="
nõ
">non</
expan
>
habeat, niſi cùm tetigit animum ſpecies eius; idcirco internum motus
<
expan
abbr
="
principiũ
">principium</
expan
>
cum
<
lb
/>
ea ratione conſtituit. </
s
>
<
s
>In motibus animo
<
expan
abbr
="
carentiũ
">carentium</
expan
>
reſpondet huic principio locus. </
s
>
<
s
>
<
expan
abbr
="
Nanq.
">Nanque</
expan
>
in natu
<
lb
/>
ra locus propter
<
expan
abbr
="
participationẽ
">participationem</
expan
>
virtutis quæ cęlitùs deſcendit, habet vim afficiendi, &, tum (niſi
<
lb
/>
fallor) cum generante numeratur. </
s
>
<
s
>Quia verò præfert habitum qui futurus ſit perfectio corpo
<
lb
/>
ris ibi ſecundùm naturam exiſtentis, ita mouet, vt finis, &
<
expan
abbr
="
quidẽ
">quidem</
expan
>
vt à ſpecie refertur, externus, vt
<
lb
/>
materiæ præſentatus, ab ipſa non diſiunctus eo .ſ. </
s
>
<
s
>modo quem nos
<
foreign
lang
="
grc
">εἰδιχῶς</
foreign
>
, alij per intentionem
<
lb
/>
dicerent, de qua re poſteà copioſius. </
s
>
<
s
>Sed hęc in præſentia mittamus, cùm hoc loco efficiens cauſ
<
lb
/>
ſa motus duntaxat inquiratur. </
s
>
<
s
>Nil etiam dicimus, vbi generante ſublato moueatur elementum
<
lb
/>
<
arrow.to.target
n
="
marg2100
"/>
<
lb
/>
ſecundùm
<
expan
abbr
="
naturã
">naturam</
expan
>
, niſi vis generantis ſuperſtes ſit in eo quod gignitur (quod quidam negat) tan
<
lb
/>
tum
<
expan
abbr
="
.n.
">enim</
expan
>
loci aſſequatur oportet elementum,
<
expan
abbr
="
quantũ
">quantum</
expan
>
de forma contraxerit, forma ſeipſam promo
<
lb
/>
uere nequit: aliter
<
expan
abbr
="
idẽ
">idem</
expan
>
ſeipſum gigneret, quo nil abſurdius, nec ſupra
<
expan
abbr
="
gradũ
">gradum</
expan
>
ſuum agit, niſi vt ab
<
lb
/>
alterius virtute agitur. </
s
>
<
s
>
<
expan
abbr
="
Nanq.
">Nanque</
expan
>
id etiam ſi volunt Ariſtoteles, & Galenus, cùm inquiunt, pro mo
<
lb
/>
mento materiæ, in motoris abſentia fieri progreſſum; & ita agit per
<
expan
abbr
="
accidẽs
">accidens</
expan
>
non igitur vt natura,
<
lb
/>
aut ergo virtus generantis ſupereſt quod planè verum eſt aut vlterius non progreditur. </
s
>
<
s
>ſed ma
<
lb
/>
teria ſuperante retrocedit, aut fit ille motus ab alio quod eſt extra mobile,
<
expan
abbr
="
neq.
">neque</
expan
>
concurrente na
<
lb
/>
tura, tanquam
<
expan
abbr
="
agẽdi
">agendi</
expan
>
principio. </
s
>
<
s
>Mittamus
<
expan
abbr
="
ẽt
">etiam</
expan
>
quòd Ariſtoteles, ne verbo
<
expan
abbr
="
quidẽ
">quidem</
expan
>
breuiſsimo nobis
<
lb
/>
hanc gloſſulam ſignificauerit,
<
expan
abbr
="
vbicunq.
">vbicunque</
expan
>
de principiis eius quod per ſe mouetur, verba fecit. </
s
>
<
s
>hoc
<
lb
/>
addamus. </
s
>
<
s
>Huiuſmodi principium, cùm ſit cauſſa morus imperfecta, debere ab alio perfici, id
<
expan
abbr
="
aũt
">aut</
expan
>
,
<
lb
/>
aut in genere finis eſt, aut in genere efficientis. </
s
>
<
s
>At finis ipſe non ſufficit ad motum incutiendum,
<
lb
/>
ſed prætereà requirit efficiens. </
s
>
<
s
>Sit hoc quod exciter formam. </
s
>
<
s
>Si res igitur ita ſit, non modò for
<
lb
/>
ma erit
<
expan
abbr
="
principiũ
">principium</
expan
>
motus per ſe primum, ſed imminebit
<
expan
abbr
="
periculũ
">periculum</
expan
>
, ne moueat
<
expan
abbr
="
oĩno
">omnino</
expan
>
per ſe: quandò
<
lb
/>
erit principium motus imperfectum, ſigno eſt, quia non
<
expan
abbr
="
põt
">potest</
expan
>
mouere ſine alio, atque ita ſine alio
<
lb
/>
<
arrow.to.target
n
="
marg2101
"/>
<
lb
/>
mouere non
<
expan
abbr
="
põt
">potest</
expan
>
, vt tum moueat, cùm ab alio mouetur. </
s
>
<
s
>Si igitur ea cauſſa prima eſt qua primò
<
lb
/>
poſita ponitur effectus primò,
<
expan
abbr
="
eademq́
">eademque</
expan
>
. </
s
>
<
s
>prima ſublata primò tollitur: illud igitur à quo forma
<
lb
/>
excitatur, cùm ſit
<
expan
abbr
="
hũi
">huiuſmodi</
expan
>
,
<
expan
abbr
="
primũ
">primum</
expan
>
fuerit
<
expan
abbr
="
mouẽs
">mouens</
expan
>
, forma verò ad
<
expan
abbr
="
ſummũ
">ſummum</
expan
>
<
expan
abbr
="
propinquũ
">propinquum</
expan
>
, ne dixerim
<
expan
abbr
="
inſtru-mentũ
">inſtru
<
lb
/>
mentum</
expan
>
,
<
expan
abbr
="
ſiquidẽ
">ſiquidem</
expan
>
hæc ſola
<
expan
abbr
="
cauſſarũ
">cauſſarum</
expan
>
genera
<
expan
abbr
="
moueãt
">moueant</
expan
>
ab alio mota. </
s
>
<
s
>Quòd ſi motus ab alio naturalis
<
lb
/>
<
expan
abbr
="
nõ
">non</
expan
>
eſt, ergo nullus erit
<
expan
abbr
="
oĩno
">omnino</
expan
>
motus naturalis. </
s
>
<
s
>Nullo igitur modo forma erit
<
expan
abbr
="
principiũ
">principium</
expan
>
motus na
<
lb
/>
turalis, nedum ſit
<
expan
abbr
="
principiũ
">principium</
expan
>
<
expan
abbr
="
mot9
">motus</
expan
>
primò & per ſe; nullus. </
s
>
<
s
>n. talis erit motus,
<
expan
abbr
="
q̃ppe
">quippe</
expan
>
<
expan
abbr
="
oĩs
">omnis</
expan
>
ab externo.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
>Sic falſa naturæ definitio reddetur, quae ſit
<
expan
abbr
="
principiũ
">principium</
expan
>
motus in quo eſt,
<
expan
abbr
="
nõ
">non</
expan
>
per ſe ſolùm, verùm
<
expan
abbr
="
ẽt
">etiam</
expan
>
pri
<
lb
/>
mò, cum quia ſine medio ſit auctor motus, tum
<
expan
abbr
="
itẽ
">item</
expan
>
principaliter, vt placet optimis philoſophis.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
>Nunquid ita exiſtimabis, cùm fieri ex aliquo ſit multiplex, vt quae non ſine ipſo, vel vt quae ab ipſo; ſic
<
lb
/>
<
expan
abbr
="
formã
">formam</
expan
>
non ab externo moueri, ſed quia non ſine externo? </
s
>
<
s
>Vide profectò, mi homo, ne reipſum
<
lb
/>
tuis laqueis irretias. </
s
>
<
s
>Etenim docebis me primùm vbi
<
expan
abbr
="
locorũ
">locorum</
expan
>
cauſſa ſine qua
<
expan
abbr
="
nõ
">non</
expan
>
ad alia genera per
<
lb
/>
tineat, àc materiam &
<
expan
abbr
="
finẽ
">finem</
expan
>
:
<
emph
type
="
sup
"/>
a
<
emph.end
type
="
sup
"/>
ad illam, quae ſine illa non eſt bene; ad hunc, quae ſine illo nihil eſt ſim
<
lb
/>
<
arrow.to.target
n
="
marg2102
"/>
<
lb
/>
pliciter: at externa illa numerantur in efficientibus, aut ſi ipſa forma depellet impediens, ſe per
<
lb
/>
<
arrow.to.target
n
="
marg2103
"/>
<
lb
/>
accidens
<
expan
abbr
="
vtiq.
">vtique</
expan
>
concitabit;
<
expan
abbr
="
nanq.
">nanque</
expan
>
impedimenti depulſio per accidens ad elementi
<
expan
abbr
="
motũ
">motum</
expan
>
<
expan
abbr
="
cõducit
">conducit</
expan
>
.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
>Tum etiam, ſi qui fit ab alio motus, eſt violens; erit maximè violens, quia maximè fit ab alio.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
>Si verò naturalem eſſe fatearis, quia cum externo mouente concurrat
<
expan
abbr
="
internũ
">internum</
expan
>
, forma nimirum;
<
lb
/>
iam non erit illud falſiſsimum;
<
expan
abbr
="
ẽtſi
">etſi</
expan
>
motus à generante fiat, aut à pellente obicem, eſſe adhuc na
<
lb
/>
turalem. </
s
>
<
s
>Niſi fortè opineris tunc eſſe naturalem, ſi forma concurrat vt principium mouens, non
<
lb
/>
vt patibile, vbi ego libentiſsimè diſcam, quis te docuerit tale diſcrimen & quemadmodum ea ſe
<
lb
/>
quantur quæ generatim
<
expan
abbr
="
nõ
">non</
expan
>
ſemel infert Ariſtoteles. </
s
>
<
s
>Ergo natura eſt principium patibile motus.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
>Quòd ſi dederis, eum motum obiri tanquam ab extrinſeco, quoniam in eo pars mouens actu ſe
<
lb
/>
iuncta eſt ab ea quæ mouetur; re vera tamen eſſe ab interno, & ab eo quod ſubiecto vnum ſit;
<
lb
/>
<
expan
abbr
="
nõne
">nonne</
expan
>
vides te iam incidere in id, vt facias cauſſam motus in eo quod per ſe mouetur, diſtinctio
<
lb
/>
nem partium in actu etiam in iis quæ mouentur ſecundùm naturam, quatenus huiuſmodi quæ
<
lb
/>
pertinet ad animata ſolum? </
s
>
<
s
>Quapropter eo motus genere ſecundùm naturam animalia ſola
<
lb
/>
concitantur: nullum tale reperitur in animo carentibus. </
s
>
<
s
>Inferius autem docebimus, ſi ratione
<
lb
/>
ſola ſeparentur; ea non eſſe idonea principia motus. </
s
>
<
s
>Quare
<
expan
abbr
="
neq.
">neque</
expan
>
motus vllus in elemento, tan
<
lb
/>
quam ab efficiente cauſſa prorſus inerit. </
s
>
<
s
>Sic, vt puto, ſublata eſt ea ſententia .ſ. </
s
>
<
s
>elementa moueri </
s
>
</
p
>
</
chap
>
</
body
>
</
text
>
</
archimedes
>