Buonamici, Francesco, De motu libri X

List of thumbnails

< >
341
341
342
342
343
343
344
344
345
345
346
346
347
347
348
348
349
349
350
350
< >
page |< < of 1055 > >|
    <archimedes>
      <text>
        <body>
          <chap>
            <p type="main">
              <s>
                <pb pagenum="325"/>
                <arrow.to.target n="marg2108"/>
                <lb/>
              tuor modis, qui 7. Phyſ. ab Ariſtotele
                <expan abbr="recẽſentur">recenſentur</expan>
              . </s>
              <s>Ergo & motus
                <expan abbr="elemẽti">elementi</expan>
              naturalis
                <expan abbr="">non</expan>
              erit, ſed,
                <expan abbr="quo-niã">quo­
                  <lb/>
                niam</expan>
              fit ab alio,
                <expan abbr="violẽtus">violentus</expan>
              . </s>
              <s>Quòd ſi quiſpiam dicat
                <expan abbr="propẽſionẽ">propenſionem</expan>
              ſufficere
                <expan abbr="patiẽtis">patientis</expan>
              . </s>
              <s>At quid tot
                <expan abbr="tantaſq́">tantaſque</expan>
              .
                <lb/>
              </s>
              <s>tragœdias excitare, ſi dicamus
                <expan abbr="elementũ">elementum</expan>
              ab alio moueri,
                <expan abbr="atq.">atque</expan>
              id
                <expan abbr="quidẽ">quidem</expan>
              ſecundùm naturam. </s>
              <s>&
                <expan abbr="for-mã">for­
                  <lb/>
                mam</expan>
              ſubire
                <expan abbr="vicẽ">vicem</expan>
              quandam perpeſsiones? </s>
              <s>aut etiam quae non omnes illi motus, qui 7. Phyſ. deſcribun­
                <lb/>
              tur, violentes habeantur? </s>
              <s>Poſſem hîc vti quodam loco 4. de cęlo ad explicationis noſtræ confir­
                <lb/>
              mationem, ſed cùm poſthàc ſeparatim perpendendus ſit; de induſtria miſſum facio. </s>
              <s>Hîc video
                <lb/>
              quoſdam gratis dare, violentum quandam contineri in motu naturali corporum ſimplicium.
                <lb/>
              </s>
              <s>Cęterùm obſerua, amabò, quàm rectè
                <expan abbr="defendãtur">defendantur</expan>
              ea quæ de motuum ſimplicitate pronunciauit
                <lb/>
              philoſophus ad quam, vt ipſi volunt, mouentis ſimplicitas, mobilis,
                <expan abbr="ſpatiiq́ue">ſpatiique</expan>
              vnà concurrit.
                <lb/>
              </s>
              <s>Prætereà nota dictum Ariſtotelis de 1. de Cęlo, quo rationem reddit, cur ſimplicia corpora velo­
                <lb/>
              cius in fine quàm in principio moueantur, & veteres ibidem eo nomine accuſantis, quòd exiſti­
                <lb/>
              marent, eum motum non ſine aliqua vi miniſtrari. </s>
              <s>Ita quoque ſe vertant Auerrois aſſeclæ, iaceat
                <lb/>
              neceſſe eſt omnis eorum ſolertia:
                <expan abbr="cumq́">cumque</expan>
              . </s>
              <s>id perſpicuum ſit, non eſt quòd pluribus verbis refel­
                <lb/>
              latur. </s>
              <s>Quantò illud ineptius, quod Burleus ipſe profeſſus eſt. </s>
              <s>Nempe ex iis rationibus colligi,
                <lb/>
              non ſanè elementa moueri ab alio, verùm non moueri motu illo quo mouentur animalia. </s>
              <s>Si
                <expan abbr=".n.">enim</expan>
                <lb/>
              ita eſt, & Ariſtoteles ſolùm animatorum proprium non moueri ab alio teſtatus eſt, nil aliud pro­
                <lb/>
              fectò concluditur, quàm quae elementa mouentur ab alio, nec quicquam amplius. </s>
              <s>Vnde
                <expan abbr=".n.">enim</expan>
              quæſo
                <lb/>
                <arrow.to.target n="marg2109"/>
                <lb/>
              colligitur alia differentia? </s>
              <s>promat ipſe, aut eius defenſor aliquid huiuſmodi quo rem hanc indi­
                <lb/>
              catam, vel per
                <expan abbr="tranſennã">tranſennam</expan>
              fuiſſe perſuadeat. </s>
              <s>Nil certè ſuppetet, quod in medio ponat. </s>
              <s>
                <expan abbr="Multoq́">Multoque</expan>
              . </s>
              <s>mi­
                <lb/>
              nus probabile eſt, quae accipiamus elementa ab externo ſolùm initio ſui motus agitari. </s>
              <s>Nam præter­
                <lb/>
              ea quæ generatim contrà dicta ſunt, & falſum eſt in iis quæ gignuntur, quemadmodum ſuo loco
                <lb/>
              ſignificauimus, ſunt
                <expan abbr=".n.">enim</expan>
              in ſuo loco, ſimul àc genita fuerint, & in iis quæ genita ſunt,
                <expan abbr="quoniã">quoniam</expan>
              adeſt
                <lb/>
                <expan abbr="impedimentũ">impedimentum</expan>
              ,
                <expan abbr="quouſq.">quouſque</expan>
              peruenerint in ſuum locum, niſi
                <expan abbr="quippiã">quippiam</expan>
              aliud; at certè
                <expan abbr="mediũ">medium</expan>
              per quod
                <lb/>
              fertur. </s>
              <s>Quapropter id
                <expan abbr="quoq.">quoque</expan>
              adſit oportet, quod obicem pellat. </s>
              <s>Idem
                <expan abbr="quoq.">quoque</expan>
              confirmari
                <expan abbr="põt">potest</expan>
              ex
                <lb/>
              iis quæ 6. Phyſ. peracta fuerunt; didicimus
                <expan abbr=".n.">enim</expan>
              quemadmodum motus non recipiat diſtinctionem
                <lb/>
              primæ, aut ſecundę partis. </s>
              <s>
                <expan abbr="nanq.">nanque</expan>
              in ſucceſsione poſitus eſt: tale verò
                <expan abbr="hũi">huiuſmodi</expan>
              rerum eſt ingenium, vt
                <lb/>
              habeant quidem
                <expan abbr="vltimũ">vltimum</expan>
              eſſe, primùm verò eſſe
                <expan abbr="">non</expan>
              habeant:
                <expan abbr="quandoquidẽ">quandoquidem</expan>
              infinitè ſecari poſsint.
                <lb/>
              </s>
              <s>Ergo id quod mouet, licet energian vniuerſam
                <expan abbr="eodẽ">eodem</expan>
              temporis puncto poſsideat eius actus;
                <expan abbr="tamẽ">tamen</expan>
                <lb/>
              merito ſubiecti mouet in
                <expan abbr="tẽpore">tempore</expan>
              , & per aliquod ſpatium. </s>
              <s>Idcirco, quemadmodum in indiuiduo
                <lb/>
              mouere non
                <expan abbr="põt">potest</expan>
              , nec datur primus illius actus,
                <expan abbr="ẽt">etiam</expan>
              moueat in proceſſu, neceſſe eſt. </s>
              <s>Verùm ſint hæc
                <lb/>
              potius accepta mathematicè
                <expan abbr="">quae</expan>
              phyſicè 6. Phyſ. conſulamus
                <expan abbr="iterũ">iterum</expan>
              ipſummet Ariſtotelem. </s>
              <s>
                <emph type="sup"/>
              a
                <emph.end type="sup"/>
              Pro­
                <lb/>
                <arrow.to.target n="marg2110"/>
                <lb/>
                <arrow.to.target n="marg2111"/>
                <lb/>
              ponit aliquando Ariſtoteles ad
                <expan abbr="diſquirendũ">diſquirendum</expan>
              , an ſit aliquis motus qui fiat ab alio, dum incipit, in
                <lb/>
              progreſſu verò à ſeipſo. </s>
              <s>Reſpondet
                <expan abbr="aũt">aut</expan>
              id conuenire ſolùm auctioni, & alterationi,
                <expan abbr="atq.">atque</expan>
              his non
                <lb/>
              ſimpliciter; ſed, vt fiunt in viuente. </s>
              <s>Nam prima viuentis auctio fit à vi formatrice quæ ineſt in
                <lb/>
              ſemine: in progreſſu verò viuens auget
                <expan abbr="ſeipsũ">ſeipsum</expan>
              ,
                <expan abbr="conuertẽdo">conuertendo</expan>
                <expan abbr="alimẽtum">alimentum</expan>
              in ſui
                <expan abbr="ſubſtantiã">ſubſtantiam</expan>
              , ſic in prin­
                <lb/>
              cipio coquitur, & alteratur materies ex qua fit cor; poſteà cor excalfacit reliqua membra, ſic affi­
                <lb/>
              ciuntur ab obiecto ſenſoria, ſed poſtquàm ſpecies impreſſa eſt memoriæ,
                <expan abbr="eędẽ">eędem</expan>
              rurſus ſenſoria per­
                <lb/>
              turbant. </s>
              <s>generatio nunquàm ab interno fieri
                <expan abbr="põt">potest</expan>
              , credo etiam
                <expan abbr="corruptionẽ">corruptionem</expan>
              ſimpliciter, & per ſe,
                <lb/>
              quia primùm nil
                <expan abbr="ſeipsũ">ſeipsum</expan>
              gignere
                <expan abbr="põt">potest</expan>
              . </s>
              <s>quod
                <expan abbr=".n.">enim</expan>
              gignit, actu ſit oportet, quod
                <expan abbr="aũt">aut</expan>
              gignitur poteſtate:
                <lb/>
              idem ergo ad
                <expan abbr="idẽ">idem</expan>
              actu foret & poteſtate: nil etiam ſe corrumpit: cupit
                <expan abbr=".n.">enim</expan>
              eſſe
                <expan abbr="vnumquodq.">vnumquodque</expan>
              per ſe;
                <lb/>
              niſi fortè per accidens quod vnius ignis, ſeu caloris eſt priuilegium: nam ſibi conſumens alimen­
                <lb/>
              tum, quo ſeipſum tutatur, ſibi parat necem. </s>
              <s>ſubiicit ipſe poſtmodò, inanima moueri ab alio, quae ſi
                <lb/>
              ſolę auctiones & alterationes initiò fiunt ab alio,
                <expan abbr="idq́ue">idque</expan>
              explicatur, vt ex eo loco perſpicuum eſt;
                <lb/>
              ortus & interitus ab alio
                <expan abbr="sẽper">semper</expan>
              , ſi de inanimis
                <expan abbr="ibidẽ">ibidem</expan>
              ab alio moueri pronunciatur, vbi quęſtio pro­
                <lb/>
                <arrow.to.target n="marg2112"/>
                <lb/>
              ponitur: quam'nam huic rei lucem
                <expan abbr="maiorẽ">maiorem</expan>
              afferri cupimus, vt perſpiciatur, elementa non ita mo­
                <lb/>
              ueri ab alio, quoniam moueantur ab initio ſui motus? </s>
              <s>Sed ſpecta, obſecro, ineptiam
                <expan abbr="admirabilẽ">admirabilem</expan>
              .
                <lb/>
              </s>
              <s>Quod ab initio ſumitur ab alio moueri, aut continet partem eius temporis, quo gigni ſimul,
                <lb/>
              & moueri cœpit, aut partem rei, nimirùm quòd antequàm peruenerit in ſuum locum, prius qui­
                <lb/>
              dem, genitum ſit, ex impedimento verò non potuerit eſſe in ſuo loco: quapropter ceſſante vi
                <lb/>
              gignentis ex ſeipſo feratur in ſuum locum. </s>
              <s>Si primum dederint; cùm ſemper alio moueatur,
                <lb/>
              dum gignitur, & per ſe contingit, vt vnà ſit genitum,
                <expan abbr="idemq́">idemque</expan>
              . </s>
              <s>in loco proprio conſiſtat, & perpe­
                <lb/>
              tuò gignatur, quouſque in locum naturalem deductum fuerit; profectò non erit aliquod prin­
                <lb/>
              cipium quo moueatur ab alio, & reliquum quo moueatur à ſeipſo. </s>
              <s>Ergo vt ita moueatur, quem­
                <lb/>
              admodum ipſi volunt, neceſſe eſt, elementum extra ſuum locum genitum fuerit, quod non neceſ­
                <lb/>
              ſe eſt, & repugnat hypotheſi Ariſtotelis qui opinatur idem eſſe genitum eſſe & eſſe in ſuo loco,
                <lb/>
              necnon vbi genitum moueri debeat, requiri quod tollat impediens. </s>
              <s>Ita cùm motus hic elemento
                <lb/>
              per accidens conueniat, ſequetur planè, naturam eſſe principium motus cuiuſdam per accidens;
                <lb/>
              ille qui ex natura per ſe erit, erit totus ab externo.</s>
            </p>
          </chap>
        </body>
      </text>
    </archimedes>