Buonamici, Francesco, De motu libri X

List of thumbnails

< >
341
341
342
342
343
343
344
344
345
345
346
346
347
347
348
348
349
349
350
350
< >
page |< < of 1055 > >|
    <archimedes>
      <text>
        <body>
          <chap>
            <p type="main">
              <s>
                <pb pagenum="329"/>
                <arrow.to.target n="marg2134"/>
                <lb/>
                <expan abbr="gnitũ">gnitum</expan>
              eſt, atque formicis, quæ, ne pullulet ſemen, certam grani partem deuorant, in qua poſitum
                <lb/>
              eſt vitæ principium. </s>
              <s>
                <expan abbr="quanq̃">quanquam</expan>
              pro perfectione plantarum magis minuſúe diſtinctum eſſe
                <expan abbr="cõtingit">contingit</expan>
              .
                <lb/>
              </s>
              <s>Nam memini me legiſſe de palma & piſtacio in quibus mas & fœmina, loco & numero ſegre­
                <lb/>
              gantur: in quibuſdam ſic minutum
                <expan abbr="atq.">atque</expan>
                <expan abbr="cõfuſum">confuſum</expan>
              , vt
                <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan>
              fugiat ſenſum. </s>
              <s>Sed parem pro­
                <lb/>
              ceſſum in re conſimili à natura expectare oportet. </s>
              <s>
                <expan abbr="Ideoq́">Ideoque</expan>
              . </s>
              <s>non eadem pars eſt ad numerum quę
                <lb/>
              mouet, & quæ mouetur. </s>
              <s>Ita vniuersè verum eſt illud pronunciatum quod in præſentia tracta­
                <lb/>
              mus, & ſic à repugnantia philoſophi dicta defenduntur. </s>
              <s>Scire etiam conuenit non eſſe parem
                <lb/>
              proceſſum formarum ſenſilium, & earum quæ conſtituunt eſſentiam. </s>
              <s>Sunt
                <expan abbr=".n.">enim</expan>
              ſenſilium ſpecies
                <lb/>
                <foreign lang="grc">ἐπικτέτως</foreign>
              & acceſſoriè in ſubiecto, necnon à forma quadam primitiua pendent,
                <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan>
                <lb/>
                <expan abbr="inſtrumẽta">inſtrumenta</expan>
              ,
                <expan abbr="neq.">neque</expan>
              ex ipſis & ſubiecto fit
                <expan abbr="vnũ">vnum</expan>
              materialiter, vtita dicam. </s>
              <s>At forma hæc, qua de
                <expan abbr="nũc">nunc</expan>
                <lb/>
              agimus; abſoluta eſt, & per ſe, & intrinſecùs hæret in ſubiecto, vt ex ipſis
                <expan abbr="vnũ">vnum</expan>
              per ſe fiat &
                <foreign lang="grc">ὑλι­
                  <lb/>
                κῶς</foreign>
              .i. </s>
              <s>materialiter. </s>
              <s>
                <expan abbr="itaq.">itaque</expan>
              vis agendi noſtræ huic formæ iure optimo denegatur, quæ ſenſilium for­
                <lb/>
              mis rectè conceditur. </s>
              <s>
                <expan abbr="Neq.">Neque</expan>
              illud obſtat, quae animus ſit animalis forma, ab eo
                <expan abbr="tamẽ">tamen</expan>
              animal agitetur.
                <lb/>
              </s>
              <s>
                <expan abbr="Nanq.">Nanque</expan>
              anima forma totius eſt per ſe, non
                <expan abbr="partiũ">partium</expan>
              , ſicut in animo carentibus ipſa natura: quapro­
                <lb/>
              pter
                <expan abbr="geminã">geminam</expan>
              rationem ſubit, efficientis .ſ. </s>
              <s>& formæ. </s>
              <s>ita vt quatenus forma, non moueat quidem,
                <lb/>
              ſed ſit
                <expan abbr="ẽt">etiam</expan>
              ipſa
                <expan abbr="principiũ">principium</expan>
              , veluti natura, per quod animal moueatur. </s>
              <s>
                <expan abbr="Neq.">Neque</expan>
              mouetur animal per ſe
                <lb/>
              totum primò, ſed vna pars cietur prius, ex illa
                <expan abbr="poſtmodũ">poſtmodum</expan>
              cęteræ
                <expan abbr="mouẽtur">mouentur</expan>
              , & ſingulas vbi mouen­
                <lb/>
                <arrow.to.target n="marg2135"/>
                <lb/>
              tur. (eſt
                <expan abbr=".n.">enim</expan>
              & in animali
                <expan abbr="partiũ">partium</expan>
              motus à totius motu ſegregatus) ita diſponi oportet, vt interce­
                <lb/>
              dat
                <expan abbr="officiũ">officium</expan>
              duarum partium
                <expan abbr="organicarũ">organicarum</expan>
              , vt altera quaſi
                <expan abbr="cõprimat">comprimat</expan>
              , altera verò
                <expan abbr="cõprimatur">comprimatur</expan>
              , quod
                <lb/>
              enim ſtat,
                <expan abbr="cõprimitur">comprimitur</expan>
              ,
                <expan abbr="qm̃">quam</expan>
              fert, quod verò attollitur,
                <expan abbr="extẽditur">extenditur</expan>
              ad id quod ſuſtinet
                <expan abbr="põdus">pondus</expan>
              , ſi minus
                <lb/>
              ſeipſum mouere non poſſet. </s>
              <s>Hæc eſt expreſſa ſententia Philoſophi, quam ſi quis
                <expan abbr="obſeruẽt">obſeruent</expan>
              ,
                <expan abbr="iterũ">iterum</expan>
                <lb/>
              hîc non clamet? </s>
              <s>nec inſaniat
                <expan abbr="audiẽdo">audiendo</expan>
              Ariſtotelem. </s>
              <s>Ipſe his expoſitis hęc addit vniuersè. </s>
              <s>
                <emph type="sup"/>
              a
                <emph.end type="sup"/>
              Quare
                <lb/>
                <arrow.to.target n="marg2136"/>
                <lb/>
              nullum carens
                <expan abbr="mẽbris">membris</expan>
              hoc moueri
                <expan abbr="põt">potest</expan>
              modo .i. </s>
              <s>intrinſecùs: non
                <expan abbr=".n.">enim</expan>
              habet cum agentium, tum pa­
                <lb/>
              tientium
                <expan abbr="partiũ">partium</expan>
              in ſe diſtinctionem, & tamen
                <expan abbr="harũ">harum</expan>
              partium motus eſt imperfectus; quippe quae eas
                <lb/>
              à
                <expan abbr="quodã">quodam</expan>
              primo mouente concitari oportet. </s>
              <s>Quamobrem perſpicis
                <expan abbr="ẽt">etiam</expan>
              , quanuis ſe mouentia ſint
                <lb/>
              imperfecta; qualia fingunt iſti elementa; nihilominus in parteis non ſola ratione, ſed etiam re di­
                <lb/>
              ſtinctas eſſe patienda. </s>
              <s>Hæc ex ipſomet Ariſtotele collecta & exprompta, vides profectò quan­
                <lb/>
              tum concinant, vt de illorum veritate dubitandum non ſit. </s>
              <s>Sed alia nunc exploremus.</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2114"/>
              F</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2115"/>
              G</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2116"/>
              a 3. Phyſ.
                <lb/>
              Tt. 16. 17.</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2117"/>
              H</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2118"/>
              b 7. Met.
                <lb/>
              ad extre­
                <lb/>
              mum.</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2119"/>
              A</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2120"/>
              B</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2121"/>
              a 7. Phyſ.
                <lb/>
              T. 51.</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2122"/>
              C</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2123"/>
              b 9. Met.
                <lb/>
              T. 2.</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2124"/>
              c T. 58.</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2125"/>
              D</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2126"/>
              E</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2127"/>
              a 9. Met.
                <lb/>
              T 3.</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2128"/>
              b 8. Met.
                <lb/>
              T. 31.</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2129"/>
              F</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2130"/>
              c 3. de cęl.
                <lb/>
              </s>
              <s>T. 28.</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2131"/>
              d 1. de or­
                <lb/>
              tu an. c. 20.</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2132"/>
              G</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2133"/>
              H</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2134"/>
              A</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2135"/>
              B</s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2136"/>
              a Lib. de
                <lb/>
              inceſ.</s>
            </p>
            <p type="head">
              <s>
                <emph type="italics"/>
              A natura materię,
                <expan abbr="formęq́">formęque</expan>
              . </s>
              <s>demonſtratur inanimum in parteis per ſe mouentem, ac mobilem
                <lb/>
              non ſecari. </s>
              <s>Cap. </s>
              <s>XLVI
                <emph.end type="italics"/>
              .
                <lb/>
                <arrow.to.target n="marg2137"/>
              </s>
            </p>
            <p type="margin">
              <s>
                <margin.target id="marg2137"/>
              C</s>
            </p>
            <p type="main">
              <s>INGREDIAMVR &
                <expan abbr="aliã">aliam</expan>
              viam, & ingenium cum formæ, tum item materiæ nunc explo­
                <lb/>
              remus,
                <expan abbr="atq.">atque</expan>
              ex
                <expan abbr="earũ">earum</expan>
              vi de re propoſita
                <expan abbr="iudicũ">iudicum</expan>
              in præſentia faciamus. </s>
              <s>Eſto. </s>
              <s>agat forma in mate­
                <lb/>
              riam. </s>
              <s>quæ'nam hæc forma? </s>
              <s>quę
                <expan abbr="itẽ">item</expan>
              materia? </s>
              <s>prima certè materia non eſt: hæc
                <expan abbr=".n.">enim</expan>
              nil eſt actu, ſed
                <lb/>
                <expan abbr="oĩa">omnia</expan>
              poteſtate duntaxat:
                <expan abbr="itaq.">itaque</expan>
                <expan abbr="">non</expan>
              agit,
                <expan abbr="neq.">neque</expan>
                <expan abbr="ẽt">etiam</expan>
              mouetur. </s>
              <s>Secunda igitur. </s>
              <s>hæc item aut eiuſmodi, vt
                <lb/>
              aliqua
                <expan abbr="trãſmutatione">tranſmutatione</expan>
              opus habeat ad id, vt
                <expan abbr="expetitã">expetitam</expan>
                <expan abbr="formã">formam</expan>
              conſequatur, aut
                <expan abbr="eadẽ">eadem</expan>
              eſt cum forma
                <lb/>
                <expan abbr="">quae</expan>
                <expan abbr="proximã">proximam</expan>
              ,
                <expan abbr="atq.">atque</expan>
                <expan abbr="vltimã">vltimam</expan>
              appellamus. </s>
              <s>Rurſus forma aut à materia ſègregata, aut in materia,
                <expan abbr="eadẽq́">eadenque</expan>
              .
                <lb/>
              </s>
              <s>aut communior & remotior, aut proxima, & per
                <expan abbr="">quae</expan>
              eſt res ipſa quæ mouetur. </s>
              <s>Quòd ſi quapiam
                <lb/>
              tranſmutatione materiæ fuerit
                <expan abbr="op9">opus</expan>
              }, iis munerib.
                <expan abbr="">non</expan>
              inſeruiet,
                <expan abbr="quorũ">quorum</expan>
              cauſſas
                <expan abbr="nũc">nunc</expan>
                <expan abbr="ipsũ">ipsum</expan>
              veſtigamus.
                <lb/>
              </s>
              <s>Etenim
                <expan abbr="sũt">sunt</expan>
              hæc propria totius quod eſt per
                <expan abbr="certã">certam</expan>
                <expan abbr="formã">formam</expan>
              at certa forma & eſt in certa materia, &
                <lb/>
              per ſe vtitur certa,
                <expan abbr="neq.">neque</expan>
              vtitur
                <expan abbr="cõmuni">communi</expan>
              : niſi quatenus in vltima, hoc eſt, proxima forma ſuperiores,
                <lb/>
              formæ
                <expan abbr="cõtinentur">continentur</expan>
              , à
                <expan abbr="quib.">quibus</expan>
                <expan abbr="ẽt">etiam</expan>
              propria ſua
                <expan abbr="cuiuſq.">cuiuſque</expan>
              officia
                <expan abbr="deſcẽdunt">deſcendunt</expan>
              . </s>
              <s>Verbig. </s>
              <s>in equo præter
                <expan abbr="">eam</expan>
                <expan abbr="for-mã">for­
                  <lb/>
                mam</expan>
              , qua equus eſt, vt ab aliis omnib. ſit ſecretus; eſt
                <expan abbr="itẽ">item</expan>
              animus, qui ſibi cum cęteris brutis eſt com­
                <lb/>
              munis, & vis alendi quæ
                <expan abbr="cõplectitur">complectitur</expan>
                <expan abbr="ẽt">etiam</expan>
              plantam: ab equi forma naſcuntur equi functiones, qua­
                <arrow.to.target n="marg2138"/>
                <lb/>
              tenus eſt equus, ſed in eo
                <expan abbr="quoq.">quoque</expan>
                <expan abbr="sũt">sunt</expan>
              aliæ functiones ſibi cum reliquis animantib.
                <expan abbr="plantiſq́">plantiſque</expan>
              . </s>
              <s>
                <expan abbr="cõmu-nes">commu­
                  <lb/>
                nes</expan>
              , & inſuper functiones naturales, vt in cęteris inanimis, leuitas & pondus pro
                <expan abbr="elementorũ">elementorum</expan>
                <expan abbr="do-minantiũ">do­
                  <lb/>
                minantium</expan>
              virib. Ob
                <expan abbr="eandẽ">eandem</expan>
                <expan abbr="cauſsã">cauſsam</expan>
              ,
                <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan>
              certa & proxima materia cauſſa eſt certi motus
                <lb/>
              in
                <expan abbr="cõpoſito">compoſito</expan>
              ; ſic
                <expan abbr="ẽt">etiam</expan>
              certa forma: veluti ſemen motu illo
                <expan abbr="">non</expan>
              agitatur quod
                <expan abbr="viuẽti">viuenti</expan>
                <expan abbr="cõueniat">conueniat</expan>
              ,
                <expan abbr="neq.">neque</expan>
              illo
                <lb/>
              ad
                <expan abbr="viuẽtis">viuentis</expan>
              motus
                <expan abbr="efficiẽdos">efficiendos</expan>
              animus vtitur: licet ſemen ſit viuentis ipſius materia, quia proxima
                <lb/>
                <expan abbr="">non</expan>
              eſt; ſed corpus, quod
                <expan abbr="">iam</expan>
                <expan abbr="organũ">organum</expan>
                <expan abbr="factũ">factum</expan>
              eſt,
                <expan abbr="viuẽtis">viuentis</expan>
              motib. ancillatur:
                <expan abbr="animuſq́">animuſque</expan>
              . </s>
              <s>in eo corpore ta­
                <lb/>
              leis motus exercet;
                <expan abbr="">quin</expan>
                <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan>
                <expan abbr="sũt">sunt</expan>
              principia proxima
                <expan abbr="viuẽtis">viuentis</expan>
              . </s>
              <s>Sic ad
                <expan abbr="quęq.">quęque</expan>
              obeunda munera,
                <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan>
                <lb/>
              principia quæ ſint proxima,
                <expan abbr="requirũtur">requiruntur</expan>
              . </s>
              <s>Hoc
                <expan abbr="aũt">aut</expan>
              poſito
                <expan abbr="atq.">atque</expan>
                <expan abbr="cõceſſo">conceſſo</expan>
              , ſic
                <expan abbr="cõcludamus">concludamus</expan>
                <expan abbr="argumentũ">argumentum</expan>
              .
                <lb/>
              </s>
              <s>Si
                <expan abbr="mouẽs">mouens</expan>
              eſſet vltima forma, & materia proxima moueretur;
                <expan abbr="idẽ">idem</expan>
                <expan abbr="ſeipũ">ſeipum</expan>
              primò
                <expan abbr="cõcitaret">concitaret</expan>
              . </s>
              <s>Nihil
                <expan abbr="aũt">aut</expan>
                <lb/>
                <expan abbr="ſeipsũ">ſeipsum</expan>
              primò concitat. </s>
              <s>Forma igitur materia proximę
                <expan abbr="">non</expan>
              ſunt principia
                <expan abbr="">quae</expan>
                <expan abbr="moueãtur">moueantur</expan>
              , aut
                <expan abbr="moueãt">moueant</expan>
              .
                <lb/>
              </s>
              <s>
                <expan abbr="Aſſumptũ">Aſſumptum</expan>
              ex 7. Phyſ. vt
                <expan abbr="demõſtratũ">demonſtratum</expan>
              accipitur. </s>
              <s>
                <expan abbr="">Nam</expan>
              ſiquid
                <expan abbr="ſeipsũ">ſeipsum</expan>
              mouet, id primò
                <expan abbr="">non</expan>
              efficit, ſed
                <expan abbr="qm̃">quam</expan>
                <lb/>
                <expan abbr="cõſtat">conſtat</expan>
              è duab. partib.
                <expan abbr="mouẽte">mouente</expan>
              .ſ. </s>
              <s>& mota. </s>
              <s>Quòd
                <expan abbr="aũt">aut</expan>
                <expan abbr="idẽ">idem</expan>
              moueret
                <expan abbr="ſeipsũ">ſeipsum</expan>
              primò & à ſeipſo
                <expan abbr="moueret̃">moueretur</expan>
                <lb/>
                <expan abbr="cõſimiliter">conſimiliter</expan>
              ex illo perſuadetur. </s>
              <s>
                <expan abbr="qm̃">quam</expan>
              materia proxima & forma proxima
                <expan abbr="sũt">sunt</expan>
                <expan abbr="idẽ">idem</expan>
              :
                <expan abbr="">non</expan>
              eſt
                <expan abbr=".n.">enim</expan>
              materia
                <lb/>
              proxima, niſi ſit vltima forma. </s>
              <s>Quare vltima forma in
                <expan abbr="rõne">ratione</expan>
              materiæ proximæ
                <expan abbr="cõtinetur">continetur</expan>
              . </s>
              <s>Forma
                <expan abbr="itẽ">item</expan>
                <lb/>
              nil
                <expan abbr="">em</expan>
              aliud
                <expan abbr="">quae</expan>
              materiæ finis. </s>
              <s>
                <expan abbr="Itaq.">Itaque</expan>
              proxima
                <expan abbr="vltimaq́">vltimaque</expan>
              . </s>
              <s>materia ſimiliter
                <expan abbr="includit̃">includitur</expan>
              in
                <expan abbr="rõne">ratione</expan>
              proximę formę. </s>
            </p>
          </chap>
        </body>
      </text>
    </archimedes>