Cardano, Girolamo
,
De subtilitate
,
1663
Text
Text Image
Image
XML
Thumbnail overview
Document information
None
Concordance
Figures
Thumbnails
List of thumbnails
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 403
>
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 403
>
page
|<
<
of 403
>
>|
<
archimedes
>
<
text
>
<
body
>
<
chap
>
<
p
type
="
main
">
<
s
id
="
s.012303
">
<
pb
pagenum
="
630
"
xlink:href
="
016/01/277.jpg
"/>
concoquere, mollire, rarum efficere, dige
<
lb
/>
rere, ſiccare, tandemque exurere. </
s
>
<
s
id
="
s.012304
">Frigoris,
<
lb
/>
infrigidare, conſtringere, retinere, durum ac
<
lb
/>
crudum efficere, humectare, congelare. </
s
>
<
s
id
="
s.012305
">Sic
<
lb
/>
ci, ſiccare, aſperum, & durum efficere. </
s
>
<
s
id
="
s.012306
">Hu
<
lb
/>
midi, humectare, lene ac molle efficere. </
s
>
<
s
id
="
s.012307
">Ali
<
lb
/>
ter igitur condenſat frigidum, nam per ſe,
<
lb
/>
calidum verò per accidens, dum perpetuò
<
lb
/>
quicquid eſt tenuiſſimum digerit, craſſius re
<
lb
/>
linquit. </
s
>
<
s
id
="
s.012308
">Dum verò calor calefacit, diſſoluit,
<
lb
/>
opuſque ſuum auget, frigus denſum redden
<
lb
/>
do impedit: ob id, vt ſuperiùs oſtenſum eſt,
<
lb
/>
<
arrow.to.target
n
="
marg1683
"/>
<
lb
/>
maiora ſunt caloris, quàm frigoris opera,
<
lb
/>
& euidentiora ac celeriora. </
s
>
<
s
id
="
s.012309
">Demonſtratum
<
lb
/>
autem eſt ſuperiùs, quoniam calor qualitas
<
lb
/>
eſt cœleſtis, frigus autem ſola priuatio, at
<
lb
/>
que elemento propria. </
s
>
<
s
id
="
s.012310
">Humidum verò ele
<
lb
/>
menti qualitas, cuius priuatio ſiccitas eſt.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
id
="
s.012311
">Priuationum autem actiones impedimenta
<
lb
/>
quaſi ſunt, non autem effectrices. </
s
>
<
s
id
="
s.012312
">Dicun
<
lb
/>
tur autem bifariam, vel cum ſubſtantia,
<
lb
/>
vel abſque ea. </
s
>
<
s
id
="
s.012313
">Veluti ſpiritus quidem ſecun
<
lb
/>
dùm ſimilitudinem prodit calor, à calore
<
lb
/>
autem calidum dicitur, non tamen fit. </
s
>
<
s
id
="
s.012314
">Cali
<
lb
/>
dum eſt, cùm calor ab ipſa generatione in
<
lb
/>
ditus eſt, vt homo, planta. </
s
>
<
s
id
="
s.012315
">Ignis igitur no
<
lb
/>
mine quidem calidus, ſed verè calor eſt exu
<
lb
/>
perans: nulla enim ſubſtantia ignis eſt, niſi
<
lb
/>
vt quòd corrumpitur. </
s
>
<
s
id
="
s.012316
">Quod verò corrumpi
<
lb
/>
tur, neque eſt ſubſtantia perfecta, ſed muta
<
lb
/>
tur: neque ignis, ſed ignis ſubiectum. </
s
>
<
s
id
="
s.012317
">Nulla
<
lb
/>
igitur qualitas effectiua eſt, propriè, niſi ca
<
lb
/>
lor. </
s
>
<
s
id
="
s.012318
">Humidum autem, quia miſcetur, agit
<
lb
/>
aut quia prohibet. </
s
>
<
s
id
="
s.012319
">Verùm dices: Cur ſi ſic
<
lb
/>
citas nil prorſus agit, quod calefacit cum
<
lb
/>
ſiccitate tantò vehementiùs agit? </
s
>
<
s
id
="
s.012320
">Quia hu
<
lb
/>
midum non habet, quod impediat. </
s
>
<
s
id
="
s.012321
">Rurſus,
<
lb
/>
ſi humidum eſt, quòd impedit, calor autem
<
lb
/>
ſiccus purus eſt, cœleſtis cùm purus ſit, ſiccus
<
lb
/>
ergo erit, quamobrem non generabit. </
s
>
<
s
id
="
s.012322
">Oſten
<
lb
/>
ſum enim eſt ſuperiùs, calorem ſiccum ni
<
lb
/>
hil generare. </
s
>
<
s
id
="
s.012323
">Sed calor cœleſtis purus eſt per
<
lb
/>
ſe, cùm verò elemento miſcetur, fit humi
<
lb
/>
dus. </
s
>
<
s
id
="
s.012324
">At qui non omninò miſcetur, hic ſic
<
lb
/>
cus eſt: non miſcetur autem, quia exube
<
lb
/>
rans talis autem generationi aptus non eſt.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
id
="
s.012325
">Non igitur omnis purus calor generat, ſed
<
lb
/>
qui generat, purus fuit: & ob id quòd pu
<
lb
/>
rus, immiſcuit ſe elemento: & quia immiſ
<
lb
/>
cuit, factus eſt humidus, id eſt, materiæ mi
<
lb
/>
ſtus: omnis enim materia elementi humida
<
lb
/>
eſt, ſed terra minùs non enim conſiſteret.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
id
="
s.012326
">Calor autem non poteſt quieſcere, ſed cum
<
lb
/>
motu neceſſariò iungitur: qualitas enim eſt
<
lb
/>
in diſſimili, quamobrem non poteſt mane
<
lb
/>
re, ſed aliud generare: generatio autem in
<
lb
/>
ſubſtantia eſt: oportet igitur quod miſtum
<
lb
/>
eſt, motu generare ſimile: quod verò immi
<
lb
/>
ſtum eſt, in alienam tranſire naturam:
<
lb
/>
quamobrem calor ſiccus cùm immiſtus ſit, à
<
lb
/>
materia quidem purus eſt, ſed non ab aliena
<
lb
/>
qualitate. </
s
>
<
s
id
="
s.012327
">Manifeſtum eſt igitur calorem
<
lb
/>
ignis, & qui motu in animatis excitatur
<
lb
/>
eſſe ſiccum: & qui ſiccus eſt, impurum eſ
<
lb
/>
ſe, non à materia: ſed ab aliena qualitate,
<
lb
/>
& ob id purum quidem generare, ignem
<
lb
/>
autem nihil generare. </
s
>
<
s
id
="
s.012328
">Sed ( vt diximus )
<
lb
/>
& in calore, & in aliis videri multa fie
<
lb
/>
ri, quia remouetur, quod prohibet. </
s
>
<
s
id
="
s.012329
">Ergo
<
lb
/>
quæ præter has quatuor, & ab his fiunt
<
lb
/>
qualitates ſecundæ vocantur: extenuare,
<
lb
/>
vrere, trahere, molle aſperum, rarumque
<
lb
/>
efficere. </
s
>
<
s
id
="
s.012330
">Tertiæ ſanguinem purgare, ſemen,
<
lb
/>
<
arrow.to.target
n
="
marg1684
"/>
<
lb
/>
lac generare, oculis prodeſſe, aut Veneri,
<
lb
/>
aut ſterilitati. </
s
>
<
s
id
="
s.012331
">Primæ qualitates ſubſtantiæ
<
lb
/>
ſunt elementorum, in mixtis partim ſub
<
lb
/>
ſtantiæ, partim impreſſiones, cæteræ verò
<
lb
/>
<
arrow.to.target
n
="
marg1685
"/>
<
lb
/>
accidentia vocantur. </
s
>
<
s
id
="
s.012332
">Conueniunt omnibus,
<
lb
/>
ſed primis præcipuè, 4. ordines. </
s
>
<
s
id
="
s.012333
">Primus,
<
lb
/>
cùm obſcurè ipſa qualitas percipitur. </
s
>
<
s
id
="
s.012334
">Se
<
lb
/>
cundus, cum manifeſtè ſed citra læſionem.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
id
="
s.012335
">Tertius, cùm lædit, ſed tamen ferri poteſt.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
id
="
s.012336
">Quartus, cùm minimè poteſt ſuſtineri. </
s
>
<
s
id
="
s.012337
">Hu
<
lb
/>
ius inter qualitates opium ſit pro exem
<
lb
/>
plo, inter ſapores ſiliquaſtrum, quòd lon
<
lb
/>
gè acrius eſt pipere. </
s
>
<
s
id
="
s.012338
">Hoc verò vtroque mo
<
lb
/>
do, piper ſcilicet in 3. ordine mordentium,
<
lb
/>
<
arrow.to.target
n
="
marg1686
"/>
<
lb
/>
& calefacientium reponetur. </
s
>
<
s
id
="
s.012339
">Ergo cum hæc
<
lb
/>
miſcentur, adeò ad vnguem menſuram re
<
lb
/>
tinere oportet, vt quod ſuperfluum eſt,
<
lb
/>
abiiciatur, quod noxium abſcondatur, vti
<
lb
/>
le verò maneat. </
s
>
<
s
id
="
s.012340
">Sic enim optimè medica
<
lb
/>
mentum conſtruetur, cum iuuando fuerit
<
lb
/>
<
arrow.to.target
n
="
marg1687
"/>
<
lb
/>
validiſſimum, quæ nocere debent, ex toto
<
lb
/>
ſopiuntur. </
s
>
<
s
id
="
s.012341
">Hoc verò experientia cognitum
<
lb
/>
eſt, vnde perperam meo iudicio ad theria
<
lb
/>
cem Andromachi tam longo vſu compro
<
lb
/>
batam, auſus eſt quicquam Galenus ambi
<
lb
/>
tionis cauſa ſuperaddere. </
s
>
<
s
id
="
s.012342
">Cum verò ſenem
<
lb
/>
robuſtum iuueni feroci copulare ſciueris,
<
lb
/>
atque in amicitiam, & manuum complexum
<
lb
/>
reducere, tum ex amariſſimo hoſte fiet ami
<
lb
/>
cus ſalutaris, per quem inuicti tyranni in 4.
<
lb
/>
horis, quod experiri vidi, è domo expellen
<
lb
/>
tur, & 7, nominum beſtia, magno miracu
<
lb
/>
<
arrow.to.target
n
="
marg1688
"/>
<
lb
/>
lo, & minorum reliqua turba relinquet diu
<
lb
/>
turnum hoſpitium. </
s
>
<
s
id
="
s.012343
">Quòd ſi feroci, iuueni
<
lb
/>
Iani imago nigra coniungatur, beatum ho
<
lb
/>
minem reddet. </
s
>
<
s
id
="
s.012344
">Atque hæc maxima ſunt,
<
lb
/>
quæ ars præſtare poſſit: neque aliud optan
<
lb
/>
dum, quàm quod nondum experti ſumus,
<
lb
/>
vt æther abſoluatur. </
s
>
<
s
id
="
s.012345
">Verum in ſimplicium
<
lb
/>
medicamentorum electione, non leui cura
<
lb
/>
vtendum eſt. </
s
>
<
s
id
="
s.012346
">Prætereo exeſa aut vitiata, vel
<
lb
/>
antiqua, nunc de propria loquor ſubſtan
<
lb
/>
tia. </
s
>
<
s
id
="
s.012347
">Velut in oleo, pinguique alio omni,
<
lb
/>
pars ſuprema eligenda eſt. </
s
>
<
s
id
="
s.012348
">Pingue enim na
<
lb
/>
tura leue eſt ac ſyncerum, quod igitur in
<
lb
/>
ſummo eſt, leuius eſt, ac ſyncerius, igitur
<
lb
/>
etiam pinguius. </
s
>
<
s
id
="
s.012349
">Optimum igitur vinum ro
<
lb
/>
bore probatur: quod in medio eſt robuſtius:
<
lb
/>
nam quod in ſummo eſt, ab aëre, & vaſe:
<
lb
/>
quod in imo, à vaſe rurſus ac fæce vitiatur.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
id
="
s.012350
">optimum igitur medio. </
s
>
<
s
id
="
s.012351
">Mellis imum proba
<
lb
/>
tur, quòd à dulcedine laudem mereantur.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
id
="
s.012352
">Porrò dulciſſimum, quod denſum maximè:
<
lb
/>
maximè denſum quod grauiſſimum, grauiſ
<
lb
/>
ſimum autem in liquoribus in imo reſidet
<
lb
/>
ſemper. </
s
>
<
s
id
="
s.012353
">Mel igitur ſyncerum, quod & op
<
lb
/>
timum, in fundo vaſis iacet. </
s
>
<
s
id
="
s.012354
">Antiqua fuit
<
lb
/>
hæc inuentio, à Macrobioque recitata: ſed
<
lb
/>
medici talibus etiam ad ſatietatem vſque
<
lb
/>
abundant. </
s
>
<
s
id
="
s.012355
">Ex actionibus medicorum ſub
<
lb
/>
<
arrow.to.target
n
="
marg1689
"/>
<
lb
/>
tiliſſima eſt nebulæ in oculo depreſſio, la
<
lb
/>
pidis è veſica extractio: nam ſi paululum
<
lb
/>
aberraueris, pro luce cæcitas, pro ſalute
<
lb
/>
mors paratur: adeò tenui filo mortalium
<
lb
/>
bona omnia, malaque pendent. </
s
>
<
s
id
="
s.012356
">Sed hic eſt
<
lb
/>
mos, hæc regula humanarum rerum
<
expan
abbr
="
omniũ
">omnium</
expan
>
,
<
lb
/>
vt ſi quis rectè hæc ſecum reputet, minùs de </
s
>
</
p
>
</
chap
>
</
body
>
</
text
>
</
archimedes
>