Ibn-al-Haitam, al-Hasan Ibn-al-Hasan; Witelo; Risner, Friedrich, Opticae thesavrvs Alhazeni Arabis libri septem, nunc primùm editi. Eivsdem liber De Crepvscvlis & Nubium ascensionibus. Item Vitellonis Thuvringopoloni Libri X. Omnes instaurati, figuris illustrati & aucti, adiectis etiam in Alhazenum commentarijs, a Federico Risnero, 1572

List of thumbnails

< >
261
261 (255)
262
262 (256)
263
263 (257)
264
264 (258)
265
265 (259)
266
266 (260)
267
267 (261)
268
268 (262)
269
269 (263)
270
270 (264)
< >
page |< < (260) of 778 > >|
266260ALHAZEN parte uiſus: & ſit ſuperficies corporis diaphani, quod eſt ex parte b, ſuperficies circularis cõuexa ex
parte uiſus.
Ergo ք duo pũcta, a, b tranſit ſuperficies perpendicularis ſuper ſuperficiẽ corporis dia-
phani, [per 9 n:
quia ſuperficies per a & b educta, eſt ſuperficies refractionis: ] & non tranſit per illa,
ſuperficies perpendicularis ſuper ſuperficiẽ corporis, in qua refringitur forma b ad a, niſi una tan-
tùm.
Hãc ergo ſuperficiẽ corporis diaphani ſignet circulus c e d: cuius centrum ſit z: & continue-
mus a c z d:
linea ergo c z d erit perpẽdicularis ſuper ſuperficiẽ corporis diaphani [per 4 th 1 ſphę-
ricorum:
quia perpendicularis eſt plano tangenti. ] Punctum autẽ b aut erit extra lineam c d: aut in
ipſa.
Si igitur b fuerit in linea c d: tunc uiſus a comprehendet b rectè, & ſine refractione [per 13 n. ]
Nam forma, quæ extenditur per lineam c d, extenditur rectè in corpore diaphano, quod eſt ex par-
te uiſus:
quia linea c d eſt perpendicularis ſuper ſuperficiem corporis diaphani, quod eſt ex parte
uiſus.
Viſus ergo a comprehendit b in ſuo loco, & rectè. Dico ergo, quòd forma punctib, quod eſt
in c d linea, nunquam refringetur ad a.
Quoniam punctum b aut
228[Figure 228]a r c p e h b z b d erit in centro:
aut extra centrum. Si ergo fuerit in centro: tunc o-
mnis linea, per quam extenditur forma b ad circumferẽtiam c e d,
extenditur in rectitudine eius in corpore diaphano, quod eſt ex
parte uiſus.
Nam omnis linea exiens à centro circuli c e d eſt per-
pendicularis ſuper ſuperficiem corporis diaphani, [ut oſtenſum
eſt 25 n 4:
] & non exit à centro circuli c e d ad uiſum a linea recta,
niſi linea z a.
Ergo forma puncti b, quod eſt in centro, non refringi-
tur ad a ex circumferentia c e d.
Ergo forma b nunquam refringe-
tur ad a, ſi b fuerit in centro.
Si uerò fuerit extra centrum: aut erit
in linea z c, aut in z d:
ſit ergo primò in linea z c. Dico, quòd forma b
non refringatur ad a.
Quod ſi fuerit poſsibile: refringatur ex ipſo
e:
& continuemus b e: & extrahamus illud ad h: & continuemus
z e:
& extrahamus ipſam ad p: erit ergo linea z e p perpendicu-
laris ſuper ſuperficiem corporis diaphani [per 25 n 4,] quod eſt
ex parte uiſus.
Forma ergo b, quan do extenditur ad lineam b e, &
refringitur in puncto e:
tranſit à perpendiculari p e ad partem h
contrariam illi, in qua eſt perpendicularis [per 14 n:
] forma ergo
b non perueniet ad a ſecũdum refractionem, ſi b fuerit in linea z c.

Item ſit b in linea d z.
Dico ergo, quòd forma b non refringetur ad
a.
Quod ſi eſt poſsibile: refringatur ex e: & continuemus b e: & extrahamus b e lineam ad r: & co
tinuemus z e, & extrahamus lineam uſque ad p:
& refringatur forma b ad a per lineam e a: Sic ergo
angulus r e a erit angulus refractionis:
angulus autem r e p erit angulus, quem continet linea, per
quam extenditur forma, & perpendicularis exiens à loco refractionis:
angulus ergo r e a eſt minor
angulo r e p [per 12 n] & linea b z aut eſt minor linea z e, aut æqualis ei:
nam b aut eſt inter duo
puncta d, z:
aut in puncto d: ergo angulus e b z aut eſt maior angulo b e z [per 18 p 1] aut æqualis
ei:
[per 5 p 1] ſed [per 16 p 1] angulus a e r eſt maior angulo e b z: ergo angulus a e r eſt maior angu
lo r e p.
[Nam quia a e r maior eſt e b z, qui maior eſt, uel æqualis ipſi b e z: erit etiam maior ipſo
b e z:
at ipſi b e z æquatur r e p per 15 p 1: quare a e r maior eſt r e p] quo prius erat minor: quod eſt
impoſsibile.
Ergo forma b non refringetur ad a ex e: nec ex alio puncto circumferentiæ c e d: ne-
que ex alia circumferentia circulorum, qui fiunt in ſuperficie corporis diaphani, in quo eſt b.
Igitur
b exiſtente in linea c d:
non comprehendetur ipſum à uiſu per refractionem. Quare non compre-
henditur, niſi unum ſolum punctum.
27. Si communis ſectio ſuperficierum, refractionis & refractiui conuexi denſioris fuerit
peripheria: uiſibιle extra perpendicularem à uiſu ſuper refractiuum ductam, ab uno puncto re
fringetur, unam́ habebit imaginem, uariè, pro uaria uiſ{us} uel uiſibilis poſitione, ſitam.
23 p 10.
ITem: ſit b extra lineam c d: & extrahamus ſuperficiem, in qua eſt perpẽdicularis, & punctum b.
Hæc ergo ſuperficies erit perpendicularis ſuper ſuperficiem corporis diaphani:
[per 9 n: quia
planum ductum per perpendicularẽ a c d & uiſibile b, eſt planum refractionis] & punctum b
non refringetur ad a, niſi in hac ſuperficie:
non enim tranſit per duo puncta a, b ſuperficies perpen-
dicularis ſuper ſuperficiem corporis diaphani, niſi illa, quæ tranſit per lineam a d:
& non exit ex
linea a d ſuperficies, quæ tranſit per b, niſi una tantùm.
Hæc ergo ſuperficies ſignet in ſuperficie
corporis diaphani circulum c e d:
forma ergo b non refringetur ad a, niſi ex circumferentia c e d:
refringatur ergo ex e.
Dico ergo, quòd nõ refringetur ex alio puncto quàm e. Refringatur enim (ſi
poſsibile eſt) ex alio puncto:
quod, ut dictũ eſt, erit in circũferentia c e d: Sit ergo m: & cõtinuemus
lineas b e, e a, b m, m a, z e, z m:
& ſecẽt ſe lineæ b m, z e in pũcto g: & extrahamus b e uſq; ad h: & b m
ad n:
& e z ad p: & z m a d l. Erit ergo angulus h e p ille, quem continet linea, per quam extenditur
forma, & perpendicularis exiens à loco refractionis:
& angulus h e a erit angulus refractionis: &
n m l angulus ille, quem continet linea, per quam extenditur ſorma, & perpendicularis exiens à
loco refractionis:
& angulus n m a erit angulus refractionis. Angulus igitur h e p aut erit æqua-
lis angulo n m l:
aut erit minor: aut maior. Si æqualis: angulus h e a, qui eſt angulus refractionis:

Text layer

  • Dictionary

Text normalization

  • Original

Search


  • Exact
  • All forms
  • Fulltext index
  • Morphological index