751449LIBER DECIMVS.
ſtellis interuen erit:
tũc extenditur forma ſtellę ad ſuperficiem uaporis ſupremã, & refringitur in il-
la ad perpẽdicularem: deinde extẽditur ad ſuperficiẽ infimã uaporis, & refringitur ab illa ad aerem
purũ continentẽ uiſum: & ſit illa refractio ad partẽ contrariam perpẽdicularis, exeuntis à pũcto re-
fractionis ſuper planam ſuperficiem uaporis. Sic ergo forma ſtellæ & earũ diſtantia uidetur maior,
quàm ſi uideretur poſt refractionem factam in concauo c œli à ſupremo corporis elementaris, nul-
la facta refractione in ſuperficie uaporis ad aerem, qui eſt ſub uapore, ut ſub dẽſiore corpore rarior
conſiſtens & continens ipſum uiſum. Cauſſa uero, propter quam omniuapore medio excluſo, ui-
dẽtur ſtellę & ſtellarũ diſtantiæ maiores in horizonte ꝗ̃ in medio c œli aut prope, coadiuuatur plu-
rimũ per exiſtimationẽ uidentis: quoniã exiſtimat ſtellas plus diſtare à uiſu in horizõte ꝗ̃ in medio
cœli: exiſtimãs ipſam partẽ cœli, quę eſt iuxta zenith capitis propinquiorẽ ſibi, ꝗ̃ eã, quæ eſt in hori-
zonte, ut oſten dimus per 13 th. 4 huius. Comprehendit ergo uiſus quantitatem ſtellę, & quantitatẽ
diſtantię, quę eſt inter ſtellas, cum fuerint in horizonte aut prope, ex comparatione anguli, ſub quo
fit uiſio, ad diſtantiam remotam: & cũ fuerint in medio cœli aut prope illud, comprehendit ipſarũ
quantitatem ex comparatione anguli æqualis primo aut ferè, ad diſtãtiam propinquam, inter quã
& diſtantiam horizontis uidetur diuerſitas maxima. Et ſic iudicat ſtellarum quantitatem ſecundũ
modũ, quo dijudicat quantitatem uiſibilium conſuetorũ. Quæ enim à rem otiori ſub eodẽ angulo
uidentur, quo alia propin quiora: illa remotiora iudicãtur à uidentibus eſſe maiora, ut oſtendimus
hoc 4 libro huius. Hęc enim cauſſa uiſionis ſtellarum eſt perpetua & immutabilis, omnibus uidẽti-
bus cõmunis. Et eodẽ modo accidit uidentibus in cõprehenſione diſtantiarũ ipſarũ ſtellarũ: nam
formæ harum diſtantiarum non diuerſantur apud uiſum in diuerſis temporibus, ſed ſunt ſemper
eodem modo ſe habentes, & uiſus aſsimilat ipſas diſtantijs rerum aſſuetarum, quæ maximæ diſtant
à uiſu ſuper ſuperficiem terræ ipſius. Patet ergo propoſitum.
la ad perpẽdicularem: deinde extẽditur ad ſuperficiẽ infimã uaporis, & refringitur ab illa ad aerem
purũ continentẽ uiſum: & ſit illa refractio ad partẽ contrariam perpẽdicularis, exeuntis à pũcto re-
fractionis ſuper planam ſuperficiem uaporis. Sic ergo forma ſtellæ & earũ diſtantia uidetur maior,
quàm ſi uideretur poſt refractionem factam in concauo c œli à ſupremo corporis elementaris, nul-
la facta refractione in ſuperficie uaporis ad aerem, qui eſt ſub uapore, ut ſub dẽſiore corpore rarior
conſiſtens & continens ipſum uiſum. Cauſſa uero, propter quam omniuapore medio excluſo, ui-
dẽtur ſtellę & ſtellarũ diſtantiæ maiores in horizonte ꝗ̃ in medio c œli aut prope, coadiuuatur plu-
rimũ per exiſtimationẽ uidentis: quoniã exiſtimat ſtellas plus diſtare à uiſu in horizõte ꝗ̃ in medio
cœli: exiſtimãs ipſam partẽ cœli, quę eſt iuxta zenith capitis propinquiorẽ ſibi, ꝗ̃ eã, quæ eſt in hori-
zonte, ut oſten dimus per 13 th. 4 huius. Comprehendit ergo uiſus quantitatem ſtellę, & quantitatẽ
diſtantię, quę eſt inter ſtellas, cum fuerint in horizonte aut prope, ex comparatione anguli, ſub quo
fit uiſio, ad diſtantiam remotam: & cũ fuerint in medio cœli aut prope illud, comprehendit ipſarũ
quantitatem ex comparatione anguli æqualis primo aut ferè, ad diſtãtiam propinquam, inter quã
& diſtantiam horizontis uidetur diuerſitas maxima. Et ſic iudicat ſtellarum quantitatem ſecundũ
modũ, quo dijudicat quantitatem uiſibilium conſuetorũ. Quæ enim à rem otiori ſub eodẽ angulo
uidentur, quo alia propin quiora: illa remotiora iudicãtur à uidentibus eſſe maiora, ut oſtendimus
hoc 4 libro huius. Hęc enim cauſſa uiſionis ſtellarum eſt perpetua & immutabilis, omnibus uidẽti-
bus cõmunis. Et eodẽ modo accidit uidentibus in cõprehenſione diſtantiarũ ipſarũ ſtellarũ: nam
formæ harum diſtantiarum non diuerſantur apud uiſum in diuerſis temporibus, ſed ſunt ſemper
eodem modo ſe habentes, & uiſus aſsimilat ipſas diſtantijs rerum aſſuetarum, quæ maximæ diſtant
à uiſu ſuper ſuperficiem terræ ipſius. Patet ergo propoſitum.
55. Scintillatio accidit ſemper omnibus ſtellis fixis propter diuaricationẽ formæ in loco ima-
ginis ex motu ſubiecti corporis accidentem.
ginis ex motu ſubiecti corporis accidentem.
Quoniam enim, ut patet ex præmiſsis quinq;
theorematibus, locus imaginis formæ cuiuslibet
ſtellarum eritin conuexo aeris uel ignis ſub concauo cœli infimi ignem continentis: horũ aũt ele-
mentorũ quodlibet mobile eſt per ſemotu recto, utpote ſurſum propter leuitatẽ, quę eſt in illis: mo
uetur aũt per accidens motu circulari unà cũ motu diurno cœli, propter quod formã ſtellarũ ipſis
incidentẽ neceſſe eſt diuaricari & diſtrahi, ſicut & ipſa forma uidetur aliqualiter locũ mutare pro-
pter motum corporis, in quo uidetur: nec eſt diuerſitas in iſto, ſiue lumen ſtellarũ per ſe ipſum dif-
fundatur, ſiue fiat hoc propter reflexionẽ luminis ſolaris à ſtellis. Semper enim tã lumen per ſe dif-
fuſum à corpore luminoſo, quàm lumen ab alijs corporibus diffuſum (quando per refractionẽ ui-
detur) fit debilius per 10 huius. Vnde cum habet locum imaginis in corpore mobili diuerſis moti-
bus, aut uno motu forti: neceſſe eſt formam illã debilitatã diuaricatã & diſtractã uideri, propter mo
tũ corporis ſubiecti, in quo uidetur: unde in his talis reflexio luminis nõ eſt cauſſa. Et huius ſimile
eſt in aqua uelociter currente, à cuius ſuperficie formæ ſtellarum reflexæ uidentur plus ſcintillare
quàm in ipſo loco ſuæ imaginis refractè per aerẽ uideantur: quoniã propter motũ aqę diſtrahitur
forma reflexa, & mutatur locus imaginis reflexę: propter quod & ſtellarũ formę plus moueriuiden
tur: & ideo apparent amplius ſcintillantes. Similiter quoq; formę ſtellarũ in loco ſuę imaginis tẽpo
re uentorũ propter maiorẽ motũ corporis medij plus ſcintillãt. In planetis uerò nõ ſemper accidit
ſcintillatio: quoniã licet plus ſcintillẽt, & in eis ſit idẽ locus imaginis, & ipſorũ formæ propter refra
ctionẽ debilitẽtur: tamẽ propter ipſorũ ꝓpinquitatẽ ad nos uidẽtes nõ accidit eis multa debilitas:
quia minor fit in eis refractio per 14 th. huius. Perueniũt ergo formę ipſorũ fortes ad uiſum: unde
& locũ imaginis ſuæ (quãuis corpus ſubiectũ moueatur) penetrãt immotè & ſine omni diuarica-
tione: niſi fortè aliquod corpus groſsius aere uiſibus & planetarũ formis interponatur: utpote ua-
por a quaticus groſſus: tũc etenim {por}pter incertitudinẽ motus illius uaporis (pręſertim cũ à uentis
agitatur) formę planetarũ quaſi ſcintillãtes քueniũt ad uiſum. Et ex hac cauſſa aliquãdo & ipſum
ſolẽ uidemus ſcintillãtẽ in mane, cũ fuerit in ortu ſuo uiſibilis ſecũdũ ſpirituũ uiſibiliũ reſolutionẽ,
propter quorũ reſolutionẽ & motũ, ſol ſemper aliquãdiu aſpectus uidetur ſcintillare & moueri for
ma eius: quoniã recipitur in ſpiritib. motis, qui propter uictoriã luminis cũ fuerint in fine ſuę cor-
ruptionis ab actu uiſiõis, rarificãtur ſuper ſuę naturę cõſiſtẽtiã: unde mouẽtur motu ſibi impro por
tio nato & inſolito, fiuntq́; cauſſa motus formę uiſę: & tũc uidetur forma rei uiſæ ſcintillare: ſicut e-
tiã accidit cũ à corporibus politis fit fortis reflexio luminis ad uiſum: tũc enim ꝓpter improportio
nẽ illius luminis ad ſpiritus uiſibiles fit motus illorũ ſpirituũ, & uidẽtur formę illorũ corporũ ſcin-
tillãtes & motę, ꝗ a recipiũtur in corpore cõmoto. Sic itaq; ſcintillatio ſemper accidit omnib. ſtellis
fixis: quoniã cauſſa illius eſt քpetua, ſcilicet diuaricatio formę ſuę in loco imaginis, accidẽs ex mo-
tu ſubiecti corporis. In planetis uerò ſcintillatio accidit ut rarò: ꝗa cauſſa eius eſt eueniẽs ut rarò. In
alijs uerò corporũ formis, quarũ excellẽtia corrũpit ſenſum, nõ eſt propriè ſcintillatio, ſiue illa cor-
ruptio fiat per ſimplicẽ luminis immiſsionẽ, uel per reflexionẽ à corporibus politis: quia illa ſcintil
latio nõ accidit ſenſui, ut eſt ſuæ ꝓpriæ diſpoſitionis, ſed ut eſt in fine ſuę corruptionis. Etenim ſi ha
bẽtibus in oculis formã rei motæ, aut etiã mouẽtibus, omnia moueri uideantur ꝓpter motũ ſpiri-
tuũ ſine regimine animæ diſcurrentiũ: nõ propter hoc dicũtur formę rerũ omniũ ſcintillare. Patet
ergo ꝓpoſitũ. Et quia ſecũdũ pręmiſſos refractionũ modos paſsiones uiſibiliũ infimorũ & ſupre-
ſtellarum eritin conuexo aeris uel ignis ſub concauo cœli infimi ignem continentis: horũ aũt ele-
mentorũ quodlibet mobile eſt per ſemotu recto, utpote ſurſum propter leuitatẽ, quę eſt in illis: mo
uetur aũt per accidens motu circulari unà cũ motu diurno cœli, propter quod formã ſtellarũ ipſis
incidentẽ neceſſe eſt diuaricari & diſtrahi, ſicut & ipſa forma uidetur aliqualiter locũ mutare pro-
pter motum corporis, in quo uidetur: nec eſt diuerſitas in iſto, ſiue lumen ſtellarũ per ſe ipſum dif-
fundatur, ſiue fiat hoc propter reflexionẽ luminis ſolaris à ſtellis. Semper enim tã lumen per ſe dif-
fuſum à corpore luminoſo, quàm lumen ab alijs corporibus diffuſum (quando per refractionẽ ui-
detur) fit debilius per 10 huius. Vnde cum habet locum imaginis in corpore mobili diuerſis moti-
bus, aut uno motu forti: neceſſe eſt formam illã debilitatã diuaricatã & diſtractã uideri, propter mo
tũ corporis ſubiecti, in quo uidetur: unde in his talis reflexio luminis nõ eſt cauſſa. Et huius ſimile
eſt in aqua uelociter currente, à cuius ſuperficie formæ ſtellarum reflexæ uidentur plus ſcintillare
quàm in ipſo loco ſuæ imaginis refractè per aerẽ uideantur: quoniã propter motũ aqę diſtrahitur
forma reflexa, & mutatur locus imaginis reflexę: propter quod & ſtellarũ formę plus moueriuiden
tur: & ideo apparent amplius ſcintillantes. Similiter quoq; formę ſtellarũ in loco ſuę imaginis tẽpo
re uentorũ propter maiorẽ motũ corporis medij plus ſcintillãt. In planetis uerò nõ ſemper accidit
ſcintillatio: quoniã licet plus ſcintillẽt, & in eis ſit idẽ locus imaginis, & ipſorũ formæ propter refra
ctionẽ debilitẽtur: tamẽ propter ipſorũ ꝓpinquitatẽ ad nos uidẽtes nõ accidit eis multa debilitas:
quia minor fit in eis refractio per 14 th. huius. Perueniũt ergo formę ipſorũ fortes ad uiſum: unde
& locũ imaginis ſuæ (quãuis corpus ſubiectũ moueatur) penetrãt immotè & ſine omni diuarica-
tione: niſi fortè aliquod corpus groſsius aere uiſibus & planetarũ formis interponatur: utpote ua-
por a quaticus groſſus: tũc etenim {por}pter incertitudinẽ motus illius uaporis (pręſertim cũ à uentis
agitatur) formę planetarũ quaſi ſcintillãtes քueniũt ad uiſum. Et ex hac cauſſa aliquãdo & ipſum
ſolẽ uidemus ſcintillãtẽ in mane, cũ fuerit in ortu ſuo uiſibilis ſecũdũ ſpirituũ uiſibiliũ reſolutionẽ,
propter quorũ reſolutionẽ & motũ, ſol ſemper aliquãdiu aſpectus uidetur ſcintillare & moueri for
ma eius: quoniã recipitur in ſpiritib. motis, qui propter uictoriã luminis cũ fuerint in fine ſuę cor-
ruptionis ab actu uiſiõis, rarificãtur ſuper ſuę naturę cõſiſtẽtiã: unde mouẽtur motu ſibi impro por
tio nato & inſolito, fiuntq́; cauſſa motus formę uiſę: & tũc uidetur forma rei uiſæ ſcintillare: ſicut e-
tiã accidit cũ à corporibus politis fit fortis reflexio luminis ad uiſum: tũc enim ꝓpter improportio
nẽ illius luminis ad ſpiritus uiſibiles fit motus illorũ ſpirituũ, & uidẽtur formę illorũ corporũ ſcin-
tillãtes & motę, ꝗ a recipiũtur in corpore cõmoto. Sic itaq; ſcintillatio ſemper accidit omnib. ſtellis
fixis: quoniã cauſſa illius eſt քpetua, ſcilicet diuaricatio formę ſuę in loco imaginis, accidẽs ex mo-
tu ſubiecti corporis. In planetis uerò ſcintillatio accidit ut rarò: ꝗa cauſſa eius eſt eueniẽs ut rarò. In
alijs uerò corporũ formis, quarũ excellẽtia corrũpit ſenſum, nõ eſt propriè ſcintillatio, ſiue illa cor-
ruptio fiat per ſimplicẽ luminis immiſsionẽ, uel per reflexionẽ à corporibus politis: quia illa ſcintil
latio nõ accidit ſenſui, ut eſt ſuæ ꝓpriæ diſpoſitionis, ſed ut eſt in fine ſuę corruptionis. Etenim ſi ha
bẽtibus in oculis formã rei motæ, aut etiã mouẽtibus, omnia moueri uideantur ꝓpter motũ ſpiri-
tuũ ſine regimine animæ diſcurrentiũ: nõ propter hoc dicũtur formę rerũ omniũ ſcintillare. Patet
ergo ꝓpoſitũ. Et quia ſecũdũ pręmiſſos refractionũ modos paſsiones uiſibiliũ infimorũ & ſupre-
zoom in
zoom out
zoom area
full page
page width
set mark
remove mark
get reference
digilib