756454VITELLONIS OPTICAE
uidit, cum tranſiret quandá aquã, circa quam groſſus fuit aer, & cũ ſtaret, ſtetit & ille alius, & omnia
opera ipſius faciebat: cum autem ad aerẽ ſerenum uenit ille notus meus: tunc ſocius eius diſparuit,
quia non fuerat niſi forma ſua. Et ſic uiſui debili error accidit: nec mirum: quia & quandoq; ſanis ui
ſibus hoc accidit ab aere ſpiſſo & longè diſtante: ſicut etiam auxilio ſpeculorum (ut in 60 th. 7 hu-
ius oſtendimus) poſſet fieri, quòd aliquis imaginem propriam uel aliam non in ſpeculo, ſed extra
ſpeculum uideret in aere, in loco imaginis, qui per induſtriam poſſet ad locum certum uariari. In ua
pore etiã rorido fit reuerberatio luminis, quando incipit uapor aqueus diſſolui in guttas: quia quę-
libet ſuarum partium fit quaſi ſpeculum: & ob hoc lumẽ reflectitur ab ipſo: & iſtud apparet in aqua
guttatim ſparſa: quoniam ab illa lumen etiam ad partem oppoſitam reflectitur: quamuis poſt refle-
xionem coloretur. Patet ergo propoſitum.
opera ipſius faciebat: cum autem ad aerẽ ſerenum uenit ille notus meus: tunc ſocius eius diſparuit,
quia non fuerat niſi forma ſua. Et ſic uiſui debili error accidit: nec mirum: quia & quandoq; ſanis ui
ſibus hoc accidit ab aere ſpiſſo & longè diſtante: ſicut etiam auxilio ſpeculorum (ut in 60 th. 7 hu-
ius oſtendimus) poſſet fieri, quòd aliquis imaginem propriam uel aliam non in ſpeculo, ſed extra
ſpeculum uideret in aere, in loco imaginis, qui per induſtriam poſſet ad locum certum uariari. In ua
pore etiã rorido fit reuerberatio luminis, quando incipit uapor aqueus diſſolui in guttas: quia quę-
libet ſuarum partium fit quaſi ſpeculum: & ob hoc lumẽ reflectitur ab ipſo: & iſtud apparet in aqua
guttatim ſparſa: quoniam ab illa lumen etiam ad partem oppoſitam reflectitur: quamuis poſt refle-
xionem coloretur. Patet ergo propoſitum.
62. A ſuperficie aquæ & aeris denſi, & uaporis roridi, & ſimilibus refractionem fieri ad
perpendicularem patens eſt.
perpendicularem patens eſt.
Quod hic declarandum proponitur, patet ք 4 huius:
ſed etiã experimẽtis cóprobatur:
& hoc eſt
uniuerſale. Quando forma rei uel radius per mediũ rarius ad dẽſius diaphanum procedit: tũc ſemք
in medio ſecũdi diaphani fit refractio ad perpendicularẽ. Verbi gratia, expoſita a qua in uaſe ſoli, in
fundo uaſis uidebuntur radij aggregari. Luceſcente etiã ſole ſuper aerẽ denſum uiſui & ſoli interpo
ſitũ quãdoq; lux aggregatur, & maior calor peruenit in nobis, quãuis multa pars luminis ſuperius
ad nubes uicinas reflectitur: & hoc fit maximè in tẽpore præcedente tẽpus pluuiarũ: unde poſt talẽ
improportionatũ tempori calorem & lumen inſolitum ſæpius pluuia deſcendit. Ex quo patet, quia
nube in uaporẽ roridũ reſoluta, refractio fit radiorũ in ipſo uapore rorido, & ad nos perueniuntra-
dij ſolis aggregati per refractionem. Patet ergo quòd in aqua & aere denſo & uapore rorido, qñ for
ma uel lumẽ eſt in rariore diaphano, & incidit illis diaphanis denſiorib. diaphanũ quoq; , in quo eſt
uiſus, multũ differt à diaphano, à quo fit refractio: tũc fiet refractio ſenſibilis ad perpẽdicularẽ. Q đ
ſi forma uel lumen ſit in denſiore diaphano, uel ultra denſius diaphanũ uideatur: tunc fiet refractio
à perpendiculari: & ob hoc omnia talia uiſui apparent maiora ſua certa quantitate, ut patet per 42
huius. Et ob hoc accidit quòd ſummitates rerum in mari uiſarum refractè uidentur: eò quòd forma
ipſarũ diſpergitur à perpendiculari in ſecundo diaphano ſubtiliori, ſcilicet in aere, & uidẽtur formę
illorũ in cõcurſu lineę refractionis cũ perpẽdiculari ducta àre uiſa ad ſuperficiẽ aquę, ut patet ք 15
th. huius: & denarius uidetur poſitus in uaſe ſub aqua in ea diſtãtia, in qua uiſus propter altitudinẽ
peripherię uaſis ſine aqua ipſum denariũ directè non uideret: & tunc uidetur etiã maior, quoniã ſub
maiori angulo uidetur. In aere etiã dẽſo, utpote qñ euri flãt, & aer humidus fit & ingroſſatur, omniũ
rerũ uidentur magnitudines maiores. Sol quoq; & omnia aſtra orientia & occidentia propter cali-
ginẽ & aerẽ uaporib. terræ ingroſſatum illis uiſibus interpoſitum, uidentur maiora, quàm in medio
cœli exiſtentia, ut patet per 54 huius: & hęc eſt cauſſa temporalis: alia uerò eſt perpetua, quam dixi-
musibidẽ. Ex hoc etiã prouenit quòd ſi in loco imaginis, uel inter imaginẽ & uiſum ponatur uitrũ
clarũ uel cryſtallus, ita utimago reflexa à ſpeculo ad certũ locum aeris uideatur per uitrũ: tũc enim
imago maior uidebitur, & ſecundũ qđ media diaphana multiplicata à dẽſiore in rarius fuerint, for
ma ſe uiſibus ita uicináte, qđ ultimò ipſa ք aerẽ uideatur: tunc forma maxima uidebitur: cuius ratio
patet ex præmiſsis pluribus theorematib. huius libri. In iſtis ergo corporib. medijs omnib. ſic diſpo
ſitis fit refractio à perpendiculari, ducta à cẽtro rei uiſæ ad ſuperficiẽ corporis diaphani rẽipſam uel
formã refractã continẽtis. His ergo modis fit in propoſitis corporib. uel ſimilib. ſibi ad uiſum refra-
ctio: inter hęc uerò maximè fit in aqua: magis aũt fit in uapore rorido incipiẽte aqua fieri, ꝗ̃ fiat ab ae
re: nec mirum: quia uapor roridus (qui fit tẽpore trãſmutationis nubiũ ex uapore cõtinuo in gutta
tim ſparſam aquã) eſt groſsior aere: unde in ipſa facta refractio plus ſentitur. Non poteſt aũt tunc fi-
gura rei uiſæ, cuius forma refringitur, diſtin ctè ad uiſum peruenire, propter refractionũ multitudi-
nẽ: ſed peruenit uiſui tantũ aliqua forma rei: ſicut patet etiã quòd in ſpeculis paruarũ partiũ uel ſu-
perficierum fractarũ alterius ſuper alterã eleuatarum, & ſi modicę pręeminentię ſint, ita tamẽ quòd
ſuperficies ipſorum ſpeculorum non ſint in eadem linea recta uel curua: tunc non apparet rei pro-
pria quantitas uel figura, ſed apparet tantũ color ipſius rei uiſæ, cuius forma reflectitur ab ipſis. Per
quod manifeſtè patet quòd forma corporis luminoſi, quæ ab aqua uel aere groſſo integrè, ſcilicet
quo ad figuram & lucem uel colorem reflectitur ad uiſum, à uapore rorido reflectitur, ſine figura &
quantitate certa, ſed tantũ cum ſuo colore uel lumine. Et ita, cum à uapore rorido fit reflexio ad ui-
ſum luminis ſolaris uel ſtellarum, non uidentur formarum reflexarum figuræ propriæ, ſed tantùm
ſormæ luminis reflexi. Patet ergo propoſitum
uniuerſale. Quando forma rei uel radius per mediũ rarius ad dẽſius diaphanum procedit: tũc ſemք
in medio ſecũdi diaphani fit refractio ad perpendicularẽ. Verbi gratia, expoſita a qua in uaſe ſoli, in
fundo uaſis uidebuntur radij aggregari. Luceſcente etiã ſole ſuper aerẽ denſum uiſui & ſoli interpo
ſitũ quãdoq; lux aggregatur, & maior calor peruenit in nobis, quãuis multa pars luminis ſuperius
ad nubes uicinas reflectitur: & hoc fit maximè in tẽpore præcedente tẽpus pluuiarũ: unde poſt talẽ
improportionatũ tempori calorem & lumen inſolitum ſæpius pluuia deſcendit. Ex quo patet, quia
nube in uaporẽ roridũ reſoluta, refractio fit radiorũ in ipſo uapore rorido, & ad nos perueniuntra-
dij ſolis aggregati per refractionem. Patet ergo quòd in aqua & aere denſo & uapore rorido, qñ for
ma uel lumẽ eſt in rariore diaphano, & incidit illis diaphanis denſiorib. diaphanũ quoq; , in quo eſt
uiſus, multũ differt à diaphano, à quo fit refractio: tũc fiet refractio ſenſibilis ad perpẽdicularẽ. Q đ
ſi forma uel lumen ſit in denſiore diaphano, uel ultra denſius diaphanũ uideatur: tunc fiet refractio
à perpendiculari: & ob hoc omnia talia uiſui apparent maiora ſua certa quantitate, ut patet per 42
huius. Et ob hoc accidit quòd ſummitates rerum in mari uiſarum refractè uidentur: eò quòd forma
ipſarũ diſpergitur à perpendiculari in ſecundo diaphano ſubtiliori, ſcilicet in aere, & uidẽtur formę
illorũ in cõcurſu lineę refractionis cũ perpẽdiculari ducta àre uiſa ad ſuperficiẽ aquę, ut patet ք 15
th. huius: & denarius uidetur poſitus in uaſe ſub aqua in ea diſtãtia, in qua uiſus propter altitudinẽ
peripherię uaſis ſine aqua ipſum denariũ directè non uideret: & tunc uidetur etiã maior, quoniã ſub
maiori angulo uidetur. In aere etiã dẽſo, utpote qñ euri flãt, & aer humidus fit & ingroſſatur, omniũ
rerũ uidentur magnitudines maiores. Sol quoq; & omnia aſtra orientia & occidentia propter cali-
ginẽ & aerẽ uaporib. terræ ingroſſatum illis uiſibus interpoſitum, uidentur maiora, quàm in medio
cœli exiſtentia, ut patet per 54 huius: & hęc eſt cauſſa temporalis: alia uerò eſt perpetua, quam dixi-
musibidẽ. Ex hoc etiã prouenit quòd ſi in loco imaginis, uel inter imaginẽ & uiſum ponatur uitrũ
clarũ uel cryſtallus, ita utimago reflexa à ſpeculo ad certũ locum aeris uideatur per uitrũ: tũc enim
imago maior uidebitur, & ſecundũ qđ media diaphana multiplicata à dẽſiore in rarius fuerint, for
ma ſe uiſibus ita uicináte, qđ ultimò ipſa ք aerẽ uideatur: tunc forma maxima uidebitur: cuius ratio
patet ex præmiſsis pluribus theorematib. huius libri. In iſtis ergo corporib. medijs omnib. ſic diſpo
ſitis fit refractio à perpendiculari, ducta à cẽtro rei uiſæ ad ſuperficiẽ corporis diaphani rẽipſam uel
formã refractã continẽtis. His ergo modis fit in propoſitis corporib. uel ſimilib. ſibi ad uiſum refra-
ctio: inter hęc uerò maximè fit in aqua: magis aũt fit in uapore rorido incipiẽte aqua fieri, ꝗ̃ fiat ab ae
re: nec mirum: quia uapor roridus (qui fit tẽpore trãſmutationis nubiũ ex uapore cõtinuo in gutta
tim ſparſam aquã) eſt groſsior aere: unde in ipſa facta refractio plus ſentitur. Non poteſt aũt tunc fi-
gura rei uiſæ, cuius forma refringitur, diſtin ctè ad uiſum peruenire, propter refractionũ multitudi-
nẽ: ſed peruenit uiſui tantũ aliqua forma rei: ſicut patet etiã quòd in ſpeculis paruarũ partiũ uel ſu-
perficierum fractarũ alterius ſuper alterã eleuatarum, & ſi modicę pręeminentię ſint, ita tamẽ quòd
ſuperficies ipſorum ſpeculorum non ſint in eadem linea recta uel curua: tunc non apparet rei pro-
pria quantitas uel figura, ſed apparet tantũ color ipſius rei uiſæ, cuius forma reflectitur ab ipſis. Per
quod manifeſtè patet quòd forma corporis luminoſi, quæ ab aqua uel aere groſſo integrè, ſcilicet
quo ad figuram & lucem uel colorem reflectitur ad uiſum, à uapore rorido reflectitur, ſine figura &
quantitate certa, ſed tantũ cum ſuo colore uel lumine. Et ita, cum à uapore rorido fit reflexio ad ui-
ſum luminis ſolaris uel ſtellarum, non uidentur formarum reflexarum figuræ propriæ, ſed tantùm
ſormæ luminis reflexi. Patet ergo propoſitum
63. Omnis corporis ſphærici luminoſi irradiationem in corpore, (cuius ſuperficies æquidiſtat
ſuperficiei contingenti corpus luminoſum ſphæricum in puncto, ubi perpendicular is ducta à cen
tro corporis ſphærici ſuper ſuperficiem corporis illumin andi ſecat ſuperficiem corporis ſphærici)
poßibile eſt fieri ſecundum pyramidem rotundam, cuius baſis eſt in corpore irradiato, uertex ue
rò in centro corporis luminoſi. Ex quo patet omnem huiuſmodi irradiationem fieri ſecundũ an-
gulos incidentiæ æquales.
ſuperficiei contingenti corpus luminoſum ſphæricum in puncto, ubi perpendicular is ducta à cen
tro corporis ſphærici ſuper ſuperficiem corporis illumin andi ſecat ſuperficiem corporis ſphærici)
poßibile eſt fieri ſecundum pyramidem rotundam, cuius baſis eſt in corpore irradiato, uertex ue
rò in centro corporis luminoſi. Ex quo patet omnem huiuſmodi irradiationem fieri ſecundũ an-
gulos incidentiæ æquales.
Sit corpus luminoſum ſphæricum, in quo ſit circulus magnus, qui b c d:
& eius centrũ ſit pun-
zoom in
zoom out
zoom area
full page
page width
set mark
remove mark
get reference
digilib