Ibn-al-Haitam, al-Hasan Ibn-al-Hasan; Witelo; Risner, Friedrich, Opticae thesavrvs Alhazeni Arabis libri septem, nunc primùm editi. Eivsdem liber De Crepvscvlis & Nubium ascensionibus. Item Vitellonis Thuvringopoloni Libri X. Omnes instaurati, figuris illustrati & aucti, adiectis etiam in Alhazenum commentarijs, a Federico Risnero, 1572

List of thumbnails

< >
281
281 (275)
282
282 (276)
283
283 (277)
284
284 (278)
285
285 (279)
286
286 (280)
287
287 (281)
288
288 (282)
289
289 (283)
290
290 (284)
< >
page |< < (276) of 778 > >|
    <echo version="1.0RC">
      <text xml:lang="lat" type="free">
        <div xml:id="echoid-div619" type="section" level="0" n="0">
          <p>
            <s xml:id="echoid-s19174" xml:space="preserve">
              <pb o="276" file="0282" n="282" rhead="ALHAZEN"/>
            in tertia figura & quarta huius capituli [41.</s>
            <s xml:id="echoid-s19175" xml:space="preserve"> 42 n] quòd k l uidebitur maior quàm b c.</s>
            <s xml:id="echoid-s19176" xml:space="preserve"/>
          </p>
        </div>
        <div xml:id="echoid-div620" type="section" level="0" n="0">
          <head xml:id="echoid-head532" xml:space="preserve" style="it">47. Si tota imago refracti uiſibilis à refractiuo conuexo, uideatur maior uiſibili: uidebitur
            <lb/>
          & pars imaginis maior parte uiſibilis proportionali. 41 p 10.</head>
          <p>
            <s xml:id="echoid-s19177" xml:space="preserve">SEd ſecet linea d
              <lb/>
              <figure xlink:label="fig-0282-01" xlink:href="fig-0282-01a" number="243">
                <variables xml:id="echoid-variables230" xml:space="preserve">a f h m g e n
                  <lb/>
                k b p q d c l</variables>
              </figure>
              <figure xlink:label="fig-0282-02" xlink:href="fig-0282-02a" number="244">
                <variables xml:id="echoid-variables231" xml:space="preserve">a h m g e r o n k b s z c l d</variables>
              </figure>
            m lineã k lin o:</s>
            <s xml:id="echoid-s19178" xml:space="preserve">
              <lb/>
            erit ergo k o ima-
              <lb/>
            go b z:</s>
            <s xml:id="echoid-s19179" xml:space="preserve"> & erit angu
              <lb/>
            lus k a o maior an-
              <lb/>
            gulo b a z [ք 9 ax.</s>
            <s xml:id="echoid-s19180" xml:space="preserve">]
              <lb/>
            & poſitio k o eſt ſi-
              <lb/>
            milis poſitiõi b z:</s>
            <s xml:id="echoid-s19181" xml:space="preserve">
              <lb/>
            & diſtantię k o, b z
              <lb/>
            re ſpectu a nõ dιffe
              <lb/>
            runt multũ.</s>
            <s xml:id="echoid-s19182" xml:space="preserve"> Qua-
              <lb/>
            propter k o uidebi
              <lb/>
            tur maior ꝗ̃ b z:</s>
            <s xml:id="echoid-s19183" xml:space="preserve"> Et
              <lb/>
            a eſt in perpẽdicu-
              <lb/>
            lari z m exeũte ab
              <lb/>
            extremitate b z ſu
              <lb/>
            per ſuperficiẽ cor-
              <lb/>
            poris:</s>
            <s xml:id="echoid-s19184" xml:space="preserve"> ſit ergo b f
              <lb/>
            pars b z:</s>
            <s xml:id="echoid-s19185" xml:space="preserve"> & ſit k r i-
              <lb/>
            mago b f:</s>
            <s xml:id="echoid-s19186" xml:space="preserve"> Ergo, ut
              <lb/>
            in quinta figura hu
              <lb/>
            ius capituli [43 n]
              <lb/>
            diximus:</s>
            <s xml:id="echoid-s19187" xml:space="preserve"> patet qđ
              <lb/>
            k r uidebitur ma-
              <lb/>
            ior quã b f.</s>
            <s xml:id="echoid-s19188" xml:space="preserve"> Si aũt
              <lb/>
            a eſt extra ſuperfi-
              <lb/>
            ciẽ, in qua ſunt oẽs perpendiculares exeuntes ex b c ſuper ſuperficiem corporis diaphani (nã linea,
              <lb/>
            quæ exit ex a ad medium b c perpendiculariter, non eſt idcirco perpendicularis ſuper ſuperficiẽ li-
              <lb/>
            neæ b c) idem patebit.</s>
            <s xml:id="echoid-s19189" xml:space="preserve"> Nam quia b c, k l ſunt erectæ ſuper lineam a z d, aut ſuper ſuperficiẽ, quæ trã-
              <lb/>
            ſit per lineam m d:</s>
            <s xml:id="echoid-s19190" xml:space="preserve"> & k o eſt imago b z:</s>
            <s xml:id="echoid-s19191" xml:space="preserve"> & l o eſt imago c, & angulus, quem reſpicit k o apud centrum
              <lb/>
            uiſus, eſt maior angulo, quẽ reſpicit b z apud centrum uiſus:</s>
            <s xml:id="echoid-s19192" xml:space="preserve"> & ſimiliter angulus, quẽ reſpicit o l, eſt
              <lb/>
            maior angulo, quẽ reſpicit z c:</s>
            <s xml:id="echoid-s19193" xml:space="preserve"> ergo k o uidebitur maior quã c z:</s>
            <s xml:id="echoid-s19194" xml:space="preserve"> & ſimiliter k r uidebitur maior quã
              <lb/>
            b f.</s>
            <s xml:id="echoid-s19195" xml:space="preserve"> Et omnia hæc declarantur in quinta figura huius capituli [43 n.</s>
            <s xml:id="echoid-s19196" xml:space="preserve">] Sed in hac poſitione eſt quæ-
              <lb/>
            dam additio, ſcilicet quòd k l, quæ eſt imago b c, eſt maior in ueritate quàm b c, & k r eſt maior b f.</s>
            <s xml:id="echoid-s19197" xml:space="preserve">
              <lb/>
            In prima aũt poſitione, ſcilicet in plana ſuperficie [refractiui:</s>
            <s xml:id="echoid-s19198" xml:space="preserve"> qualis fuit 39.</s>
            <s xml:id="echoid-s19199" xml:space="preserve"> 40.</s>
            <s xml:id="echoid-s19200" xml:space="preserve"> 41.</s>
            <s xml:id="echoid-s19201" xml:space="preserve"> 42.</s>
            <s xml:id="echoid-s19202" xml:space="preserve"> 43 n] duæ ima
              <lb/>
            gines ſunt æquales duobus uiſibilib, apparent aũt uiſui eſſe maiores.</s>
            <s xml:id="echoid-s19203" xml:space="preserve"> Imago uerò kl, & imago ko, in
              <lb/>
            ſuքficie ſphęrica, à qua fit refractio, ſunt maiores in uiſu ipſis rebus:</s>
            <s xml:id="echoid-s19204" xml:space="preserve"> & ſic ſunt in ueritate.</s>
            <s xml:id="echoid-s19205" xml:space="preserve"> Et patet,
              <lb/>
            quòd angulus, quem reſpicit k l apud centrum uiſus, eſt maior angulo, quem reſpicit b c apud cen-
              <lb/>
            trum uiſus:</s>
            <s xml:id="echoid-s19206" xml:space="preserve"> & angulus, quem reſpicit k o apud centrũ uiſus, eſt maior angulo, quem reſpicit b z, cũ
              <lb/>
            uiſus fuerit extra ſuperficiem, in qua ſunt d e, d z, ut in quarta figura huius capituli [42 n] diximus.</s>
            <s xml:id="echoid-s19207" xml:space="preserve">
              <lb/>
            Ergo ſi uiſus comprehenderit aliquid ultra corpus groſsius aere, cuius ſuperficies fuerit ſphęrica,
              <lb/>
            & cuius conuexum fuerit ex parte uiſus, & cuius centrum fuerit ultra rem uiſam, quãtùm ad uiſum:</s>
            <s xml:id="echoid-s19208" xml:space="preserve">
              <lb/>
            comprehendet illud maius, quàm ſit ſecundum ueritatem, & etiam ſecundum apparẽtiam in uiſu:</s>
            <s xml:id="echoid-s19209" xml:space="preserve">
              <lb/>
            ſiue fuerit uiſus in perpendiculari, exeunte à re uiſa ſuper ſuperficiem ſphæricam, ſiue extra, ſiue li-
              <lb/>
            nea, quæ exit à centro uiſus ad mediũ rei uiſæ, fuerit perpendicularis ſuper rem uiſam, ſiue obliqua.</s>
            <s xml:id="echoid-s19210" xml:space="preserve">
              <lb/>
            Et hoc eſt quod uoluimus declarare.</s>
            <s xml:id="echoid-s19211" xml:space="preserve"/>
          </p>
        </div>
        <div xml:id="echoid-div622" type="section" level="0" n="0">
          <head xml:id="echoid-head533" xml:space="preserve" style="it">48. Imago refracti uiſibilis ab aqua ad aerem, uidetur maior uiſibili. 42 p 10.</head>
          <p>
            <s xml:id="echoid-s19212" xml:space="preserve">ET hoc accidit in eis, quæ uidentur in aqua:</s>
            <s xml:id="echoid-s19213" xml:space="preserve"> nam conuexum ſuperficiei a quæ ſphæricum eſt ex
              <lb/>
            parte uiſus, & centrum ſuperficiei aquæ eſt ultra illa, quæ comprehenduntur in a qua, & aqua
              <lb/>
            eſt groſsior aere:</s>
            <s xml:id="echoid-s19214" xml:space="preserve"> Sed illud, quod uidetur in aqua, ſi aqua fuerit clara & pauca, fortè non com-
              <lb/>
            prehenditur à uiſu eſſe maius in aqua, quàm ſi eſſet in aere.</s>
            <s xml:id="echoid-s19215" xml:space="preserve"> Non enim differt quantitas eius tunc,
              <lb/>
            quantùm ad ſenſum, ſcilicet quantitas eius in aqua & aere:</s>
            <s xml:id="echoid-s19216" xml:space="preserve"> tunc enim illa additio in aqua crit par-
              <lb/>
            ua, & ideo ſenſus non diſtinguet tunc illam additionem:</s>
            <s xml:id="echoid-s19217" xml:space="preserve"> tamen experientia poteſt comprehendi
              <lb/>
            hoc modo.</s>
            <s xml:id="echoid-s19218" xml:space="preserve"> Accipe corpus columnare, cuius longitudo non ſit minor uno cubito:</s>
            <s xml:id="echoid-s19219" xml:space="preserve"> & ſit aliquantæ
              <lb/>
            groſsiciei:</s>
            <s xml:id="echoid-s19220" xml:space="preserve"> album:</s>
            <s xml:id="echoid-s19221" xml:space="preserve"> nam albedo in aqua manifeſtius diſtinguitur:</s>
            <s xml:id="echoid-s19222" xml:space="preserve"> & ſit ſuperficies baſis eius plana,
              <lb/>
            ita ut per ſe ſtet æqualiter ſuper ſuperficiem terræ.</s>
            <s xml:id="echoid-s19223" xml:space="preserve"> Hoc obſeruato, accipe uas amplum, & ſit ſu-
              <lb/>
            perficies eius plana, & infunde in uas aquam claram in altitudine minore longitudine corpo-
              <lb/>
            ris columnaris:</s>
            <s xml:id="echoid-s19224" xml:space="preserve"> deinde mitte illud corpus columnare in aquam, & pone ipſum ſuper ſuam ba-
              <lb/>
            ſim in medio uaſis:</s>
            <s xml:id="echoid-s19225" xml:space="preserve"> erit ergo aliqua pars huius corporis extra aquam:</s>
            <s xml:id="echoid-s19226" xml:space="preserve"> nam altitudo aquæ eſt mi-
              <lb/>
            </s>
          </p>
        </div>
      </text>
    </echo>