Clavius, Christoph
,
Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur
Text
Text Image
Image
XML
Thumbnail overview
Document information
None
Concordance
Notes
Figures
Content
Thumbnails
List of thumbnails
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 677
>
311
(295)
312
(296)
313
(297)
314
(298)
315
(299)
316
(300)
317
(301)
318
(302)
319
(303)
320
(304)
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 677
>
page
|<
<
(300)
of 677
>
>|
<
echo
version
="
1.0RC
">
<
text
xml:lang
="
it
"
type
="
free
">
<
div
xml:id
="
echoid-div1024
"
type
="
section
"
level
="
1
"
n
="
254
">
<
pb
o
="
300
"
file
="
0316
"
n
="
316
"
rhead
="
GNOMONICES
"/>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20210
"
xml:space
="
preserve
">ALITER idem horologium declinans conſtruemus, ad ſimilitudinem horologii horizon-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0316-01
"
xlink:href
="
note-0316-01a
"
xml:space
="
preserve
">Alia deſcriptio
<
lb
/>
horologii decli
<
lb
/>
nantis à Verti-
<
lb
/>
cali, ex altitudi-
<
lb
/>
ne poli ſupra
<
lb
/>
planum decli-
<
lb
/>
nans, & inclina
<
lb
/>
tione Meridia-
<
lb
/>
ni propr@@ eiuſ-
<
lb
/>
dem plani
<
unsure
/>
decli
<
lb
/>
nan@@s ad Meri
<
lb
/>
dianum Hori-
<
lb
/>
zonus.</
note
>
talis, in hunc modum. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20211
"
xml:space
="
preserve
">Per propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20212
"
xml:space
="
preserve
">29. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20213
"
xml:space
="
preserve
">primi libri inueniatur altitudo poli ſupra planum horolo-
<
lb
/>
gij declinantis, tanquam Horizontem aliquem; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20214
"
xml:space
="
preserve
">& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20215
"
xml:space
="
preserve
">per propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20216
"
xml:space
="
preserve
">30. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20217
"
xml:space
="
preserve
">eiuſdem libri, inclinatio pro-
<
lb
/>
prii Meridiani plani horologii declinantis (Voco Meridianum huius plani, circulum maximum
<
lb
/>
per polos mundi, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20218
"
xml:space
="
preserve
">polos plani declinantis ductum, qui nimirum ad planum declinans rectus eſt,
<
lb
/>
metiturq́; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20219
"
xml:space
="
preserve
">altitudinem poli inuentam ſupra ipſum, inſtar Meridiani cuiuſdam reſpectu Horizon-
<
lb
/>
tis) ad Meridianum Horizontis, ſeu loci, in quo horologium conſtruitur. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20220
"
xml:space
="
preserve
">Deinde ad altitudinẽ
<
lb
/>
poli inuentam, habita tamen ratione inclinationis dictorum Meridianorum inuentæ, conſtituatur
<
lb
/>
horologium horizontale, vt docuimus propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20221
"
xml:space
="
preserve
">1. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20222
"
xml:space
="
preserve
">ſuperioris libri, exceptis paucis, quæ mutanda
<
lb
/>
hic ſunt, propter dictorum Meridianorum inclinationem, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20223
"
xml:space
="
preserve
">ſitum plani declinantis, prout ſcili-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0316-02
"
xlink:href
="
note-0316-02a
"
xml:space
="
preserve
">10</
note
>
<
figure
xlink:label
="
fig-0316-01
"
xlink:href
="
fig-0316-01a
"
number
="
217
">
<
image
file
="
0316-01
"
xlink:href
="
http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0316-01
"/>
</
figure
>
cet ad auſtrum, vel ad boream ſpectat. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20224
"
xml:space
="
preserve
">Quod
<
lb
/>
qua ratione fieri debeat, ita planum faciemus.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20225
"
xml:space
="
preserve
">Conſtituatur primum figura omnino ſimilis
<
lb
/>
priori figuræ propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20226
"
xml:space
="
preserve
">1. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20227
"
xml:space
="
preserve
">ſuperioris libri, nempe
<
lb
/>
portio Analemmatis, in qua contineantur ſe-
<
lb
/>
ctiones communes Meridiani proprii ipſius
<
lb
/>
plani declinantis cum Horizonte, Verticali, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20228
"
xml:space
="
preserve
">
<
lb
/>
Aequatore, &</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20229
"
xml:space
="
preserve
">c. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20230
"
xml:space
="
preserve
">(circulus autem maximus, cui
<
lb
/>
planum horologij declinantis ęquidiſtat, vices
<
lb
/>
gerit Horizontis, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20231
"
xml:space
="
preserve
">alius circulus maximus ad
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0316-03
"
xlink:href
="
note-0316-03a
"
xml:space
="
preserve
">20</
note
>
illum rectus, tranſiensq́ue per communes ſe-
<
lb
/>
ctiones Aequatoris, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20232
"
xml:space
="
preserve
">dicti Horizontis, mune-
<
lb
/>
re Verticalis circuli fungitur) ita vt arcus C E,
<
lb
/>
metiatur altitudinem poli ſupra planum decli
<
lb
/>
nans inuentã, &</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20233
"
xml:space
="
preserve
">recta D G, æqualis ſit ſtylo ho-
<
lb
/>
rologii declinantis cuiuſuis magnitudinis, &</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20234
"
xml:space
="
preserve
">c.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20235
"
xml:space
="
preserve
">In noſtro exemplo arcus CE, complectitur gr. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20236
"
xml:space
="
preserve
">
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0316-04
"
xlink:href
="
note-0316-04a
"
xml:space
="
preserve
">Quanta ſit alti
<
lb
/>
tudo poli ſupra
<
lb
/>
planum propo-
<
lb
/>
ſiu horologii
<
lb
/>
@eclinanus à
<
lb
/>
Verticali.</
note
>
40. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20237
"
xml:space
="
preserve
">Min. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20238
"
xml:space
="
preserve
">3. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20239
"
xml:space
="
preserve
">Tanta enim ferè eſt altitudo poli inuenta ſupra planum propoſiti horologij declinan-
<
lb
/>
tis, (Eodem enim nunc plano vtimur, quo prius) & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20240
"
xml:space
="
preserve
">recta D G, ſumpta eſt æqualis ſtylo I K, eiuſ-
<
lb
/>
dem horologii, ne cogamur nouam figuram pro hac deſcriptione inſtituere. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20241
"
xml:space
="
preserve
">Poſſemus tamen pro
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0316-05
"
xlink:href
="
note-0316-05a
"
xml:space
="
preserve
">30</
note
>
arbitrio noſtro ſtylum aſſumere cuiuſuis longitudinis.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20242
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20243
"
xml:space
="
preserve
">POST hęc in recta C N, ducta vtcunque in plano quopiam, qualis in ſuperiori deſcriptione
<
lb
/>
eſt linea indicis, abſcindatur rectę H I, quæ Horizonti æquidiſtat in portione Analemmatis, recta
<
lb
/>
C G, æqualis, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20244
"
xml:space
="
preserve
">rurſus rectæ D I, ex eadem portione Analemmatis accipiatur æqualis G L; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20245
"
xml:space
="
preserve
">atque
<
lb
/>
per G, ad C N, ducatur perpendicularis G H. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20246
"
xml:space
="
preserve
">Erit C N, tanquam linea meridiana plani declinan-
<
lb
/>
tis, ſi pro Horizonte aliquo acciperetur, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20247
"
xml:space
="
preserve
">G H, veluti linea æquinoctialis, vt in horizontali horo-
<
lb
/>
logio propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20248
"
xml:space
="
preserve
">1. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20249
"
xml:space
="
preserve
">ſuperioris libri, rectæ HE, F K. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20250
"
xml:space
="
preserve
">Deſcripto autem ex L, circulo cuiuſuis magnitu-
<
lb
/>
dinis, diuidemus eum in partes 24. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20251
"
xml:space
="
preserve
">æquales, vt in eodem horizontali horologio, hac vna re exce-
<
lb
/>
pta, quòd diuiſio hæc circuli inchoanda hic non eſt à recta C N, vt ibi à recta H E; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20252
"
xml:space
="
preserve
">(quia C N, nõ
<
lb
/>
eſt communis ſectio plani horologii declinantis, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20253
"
xml:space
="
preserve
">Meridiani, ſeu circuli horæ 12. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20254
"
xml:space
="
preserve
">ſed alterius cu
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0316-06
"
xlink:href
="
note-0316-06a
"
xml:space
="
preserve
">40</
note
>
iuſdam circuli maximi, qui altitudinem poli ſupra planum declinans metitur, tranſitq́; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20255
"
xml:space
="
preserve
">per polos
<
lb
/>
mundi, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20256
"
xml:space
="
preserve
">per polos plani declinantis, inſtar Meridiani reſpectu Horizontis. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20257
"
xml:space
="
preserve
">In horologio verò
<
lb
/>
horizontali recta H E, eſt ſectio plani horologii, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20258
"
xml:space
="
preserve
">Meridiani, ſiue circuli horæ 12.) </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20259
"
xml:space
="
preserve
">verum à pun-
<
lb
/>
cto N, numeranda eſt inclinatio circuli maximi altitudinem poli ſupra planum declinans me-
<
lb
/>
tientis, inſtar proprii eius Meridiani, ad Meridianum Horizontis, ſeuloci, in quo horologium
<
lb
/>
declinans deſcribitur; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20260
"
xml:space
="
preserve
">quam quidem inclinationem in propoſito exemplo inuenimus eſſe grad.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20261
"
xml:space
="
preserve
">40. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20262
"
xml:space
="
preserve
">Min. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20263
"
xml:space
="
preserve
">48. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20264
"
xml:space
="
preserve
">ferè. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20265
"
xml:space
="
preserve
">A puncto enim, quod numerationẽ hanc claudit, diuiſio inchoanda eſt. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20266
"
xml:space
="
preserve
">Vt au
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0316-07
"
xlink:href
="
note-0316-07a
"
xml:space
="
preserve
">Quanta ſit in-
<
lb
/>
clinatio Meri-
<
lb
/>
diani plani de-
<
lb
/>
clinãtis ad Me-
<
lb
/>
ridianum Ho-
<
lb
/>
rizontis.</
note
>
tem ſciamus, in quamnam partem numeratio iſta inſtituenda ſit, conſiderabimus prius, an planũ
<
lb
/>
horologii à meridie declinet, an à ſeptentrione. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20267
"
xml:space
="
preserve
">Deinde vtrum in ortum vergat, an in occaſum.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20268
"
xml:space
="
preserve
">Nam ſi deflectat à meridie in ortum, numerãda erit dicta inclinatio à puncto N, ſiniſtram verſus,
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0316-08
"
xlink:href
="
note-0316-08a
"
xml:space
="
preserve
">50</
note
>
hoc eſt, ad occidentales partes verſus A, vſque ad punctum O, in noſtro exemplo @ quoniam cum
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0316-09
"
xlink:href
="
note-0316-09a
"
xml:space
="
preserve
">In quam partẽ
<
lb
/>
numerauda ſit
<
lb
/>
inclinatio Me-
<
lb
/>
ridiani plani@
<
lb
/>
declinantis ad
<
lb
/>
Meridianũ Ho
<
lb
/>
rizontis, in cir-
<
lb
/>
culo ex L, de-
<
lb
/>
ſcripto.</
note
>
cum polus plani Verticalis propriè dicti ſit punctum Horizontis, vbi à Meridiano ſecatur, erit po
<
lb
/>
lus cuiuſcunque alterius Verticalis ab illo in ortum declinantis ex parte meridiei in quadrante
<
lb
/>
Horizontis auſtrali & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20269
"
xml:space
="
preserve
">orientali, vt ex ſphæra materiali apparere poteſt: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20270
"
xml:space
="
preserve
">omnes enim Verticales
<
lb
/>
circuli polos habent in Horizonte; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20271
"
xml:space
="
preserve
">nam cum ipſi per polos Horizontis ducantur, tranſibit viciſ-
<
lb
/>
ſim Horizon per illorum polos, vt in ſcholio propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20272
"
xml:space
="
preserve
">15. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20273
"
xml:space
="
preserve
">lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20274
"
xml:space
="
preserve
">1. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20275
"
xml:space
="
preserve
">Theod. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20276
"
xml:space
="
preserve
">demonſtrauimus.) </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20277
"
xml:space
="
preserve
">Quare
<
lb
/>
circulus maximus per polos mundi, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20278
"
xml:space
="
preserve
">per polos plani declinantis ductus, tanquam proprius eius
<
lb
/>
Meridianus ſecabit Aequatorem ſupra Horizontem in quadrante orientali, adeò vt Meridianus
<
lb
/>
Horizontis in Aequatoris ſemicirculo ſupra Horizontem ſit occidẽtalior, quàm Meridianus pro-
<
lb
/>
prius plani declinantis. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20279
"
xml:space
="
preserve
">Vnde inclinatio hæc Meridianorum numeranda erit à puncto N, Me-
<
lb
/>
ridiani proprii ipſius plani declinantis, verſus occidentem, hoc eſt, ad ſiniſtram rectæ C N, </
s
>
</
p
>
</
div
>
</
text
>
</
echo
>