Clavius, Christoph
,
Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur
Text
Text Image
Image
XML
Thumbnail overview
Document information
None
Concordance
Notes
Figures
Content
Thumbnails
List of thumbnails
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 677
>
311
(295)
312
(296)
313
(297)
314
(298)
315
(299)
316
(300)
317
(301)
318
(302)
319
(303)
320
(304)
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 677
>
page
|<
<
(302)
of 677
>
>|
<
echo
version
="
1.0RC
">
<
text
xml:lang
="
it
"
type
="
free
">
<
div
xml:id
="
echoid-div1024
"
type
="
section
"
level
="
1
"
n
="
254
">
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20349
"
xml:space
="
preserve
">
<
pb
o
="
302
"
file
="
0318
"
n
="
318
"
rhead
="
GNOMONICES
"/>
ſupputandus erit dictus arcus ad ſiniſtram verſus A: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20350
"
xml:space
="
preserve
">quia, vt diximus, Meridianus Horizontis
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0318-01
"
xlink:href
="
note-0318-01a
"
xml:space
="
preserve
">Quam in partẽ
<
lb
/>
numerãdus ſit
<
lb
/>
arcus plani de-
<
lb
/>
clinantis inter
<
lb
/>
Meridianũ pro
<
lb
/>
prium, & Meri
<
lb
/>
dianum Hori-
<
lb
/>
zontis interie-
<
lb
/>
ctus.</
note
>
tunc occidentalior eſt Meridiano ipſius plani declinantis. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20351
"
xml:space
="
preserve
">Vnde horologio in propria poſitione
<
lb
/>
collocato, erit linea meridiana C D, orientalior, quàm recta C P, communis ſectio plani horolo-
<
lb
/>
gij, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20352
"
xml:space
="
preserve
">Meridiani proprij ipſius plani declinantis, cum in plano horologij radius Solis in quocun-
<
lb
/>
que circulo exiſtentis proiiciatur ſemper in contrariam partem. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20353
"
xml:space
="
preserve
">Perſpicuũ autem eſt, rectam C D,
<
lb
/>
eſſe orientaliorem recta C P, ſi horologium proprium ſitum habeat. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20354
"
xml:space
="
preserve
">Si verò planum à meridie in
<
lb
/>
occaſum vergat, numerandus erit arcus D P, ad dextram verſus B: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20355
"
xml:space
="
preserve
">quoniam tunc orientalior eſt
<
lb
/>
Meridianus Horizontis Meridiano plani declinantis, vt diximus, atque adeo in horologio occi-
<
lb
/>
dentalior eſſe debet meridiana linea C D, quàm recta C P.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20356
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20357
"
xml:space
="
preserve
">IN quam aut partem dictus arcus numerandus ſit in horologio boreali, non tradimus, pro-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0318-02
"
xlink:href
="
note-0318-02a
"
xml:space
="
preserve
">10</
note
>
pter cauſas paulo ante explicatas, ne videlicet ingenium Lectoris obruatur multitudine præcepto-
<
lb
/>
rum, maximè cum ſatis ſit, ſi auſtrale horologiũ deſcribatur. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20358
"
xml:space
="
preserve
">Ex hoc enim boreale deducetur ſine
<
lb
/>
vllo labore, vt ex ſcholio ſequenti manifeſtum erit. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20359
"
xml:space
="
preserve
">Adde quòd res ipſa difficilis non eſt, ſi conſide
<
lb
/>
retur, an Meridianus proprius plani declinantis in hemiſphærio infero ſit orientalior Meridiano
<
lb
/>
Horizontis, occidentaliorve. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20360
"
xml:space
="
preserve
">Nam arcus prædictus ſemper numerandus erit in horologio in con-
<
lb
/>
trariam partem, &</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20361
"
xml:space
="
preserve
">c. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20362
"
xml:space
="
preserve
">hac tamen lege, vt in boreali horologio punctum C, ſit infra arcum D P.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20363
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20364
"
xml:space
="
preserve
">POST hæc ex quocunque puncto rectæ C P, vt ex G, ducatur ad ipſam perpendicularis G H,
<
lb
/>
quæ erit linea æquinoctialis. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20365
"
xml:space
="
preserve
">Nam recta C P, eſt linea indicis, vt mox oſtendemus, ad quam ne-
<
lb
/>
ceſſario linea æquinoctialis eſt perpendicularis, vt ſupra demonſtrauimus. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20366
"
xml:space
="
preserve
">Inuenta autem, per
<
lb
/>
propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20367
"
xml:space
="
preserve
">29. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20368
"
xml:space
="
preserve
">primi libri, altitudine poli ſupra planum declinans, conſtituatur in C, ad rectam C P,
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0318-03
"
xlink:href
="
note-0318-03a
"
xml:space
="
preserve
">20</
note
>
angulus huius altitudinis poli inuentæ G C H. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20369
"
xml:space
="
preserve
">Eritenim G H, axis mundi, ad quem ex G, per-
<
lb
/>
pendicularis excitetur G I, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20370
"
xml:space
="
preserve
">reliqua fiant, vt in prima deſcriptione huius horologij declinantis;
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20371
"
xml:space
="
preserve
">hoc eſt, rectæ G I, ſumatur æqualis G L, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20372
"
xml:space
="
preserve
">circulus ex L, deſcriptus ſecetur in partes 24. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20373
"
xml:space
="
preserve
">ęquales,
<
lb
/>
principio ſumpto à recta L M, &</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20374
"
xml:space
="
preserve
">c. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20375
"
xml:space
="
preserve
">Gnomon erit I K, perpendicularis ducta ex I, ad C P, vt prius.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20376
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20377
"
xml:space
="
preserve
">QVOD autem recta C P, ſit ſectio communis plani horologij declinantis, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20378
"
xml:space
="
preserve
">proprij Meri-
<
lb
/>
diani eiuſdem plani, hac ratione oſtendemus. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20379
"
xml:space
="
preserve
">Quoniam Meridianus Horizontis, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20380
"
xml:space
="
preserve
">Meridianus
<
lb
/>
plani declinantis, hoc eſt, circulus maximus per polos mundi, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20381
"
xml:space
="
preserve
">per polos plani declinantis du-
<
lb
/>
ctus, per axem mundi ducuntur, occurruntq́ue circulo maximo, cui horologium æquidiſtat, in
<
lb
/>
centro mundi, nempe in I, vertice ſtyli; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20382
"
xml:space
="
preserve
">fit vt cum hoc circulo maximo faciant communes ſectio-
<
lb
/>
nes, rectas lineas, quæ in mundi centro angulum conſtituant, cui ſubtenditur arcus eiuſdem circu
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0318-04
"
xlink:href
="
note-0318-04a
"
xml:space
="
preserve
">30</
note
>
li maximi, qui inter illos Meridianos interijcitur. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20383
"
xml:space
="
preserve
">Quoniam verò ijdem Meridiani occurrunt
<
lb
/>
plano horologij in C, puncto, vbi axis eidem plano occurrere ponitur, faciuntq́ue cum eo ſectio-
<
lb
/>
nes communes lineas rectas, quæ illis in circulo maximo æquidiſtant, eò quod eidem circulo ma
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0318-05
"
xlink:href
="
note-0318-05a
"
xml:space
="
preserve
">16. vndec.</
note
>
ximo planum horologij parallelum eſt, comprchendent huiuſmodi lineæ in plano horologij an-
<
lb
/>
gulum æqualem illi angulo, quem in circulo maximo priores illæ lineæ efficiunt. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20384
"
xml:space
="
preserve
">Quare cum an-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0318-06
"
xlink:href
="
note-0318-06a
"
xml:space
="
preserve
">10. vndec.</
note
>
gulus D C P, ſit illi æqualis, vt in ſcholio propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20385
"
xml:space
="
preserve
">33. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20386
"
xml:space
="
preserve
">lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20387
"
xml:space
="
preserve
">6. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20388
"
xml:space
="
preserve
">Eucl. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20389
"
xml:space
="
preserve
">oſtendimus, quòd arcus D P, ſi-
<
lb
/>
milis ſit arcui illius circuli inter duos Meridianos interiecto, quia totidem gradus, ac Minuta con
<
lb
/>
tinet; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20390
"
xml:space
="
preserve
">ponatur autem C D, linea meridiana, id eſt, communis ſectio Meridiani Horizontis, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20391
"
xml:space
="
preserve
">pla-
<
lb
/>
ni horologij, erit C P, communis ſectio plani horologij declinantis, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20392
"
xml:space
="
preserve
">Meridiani eiuſdem plani,
<
lb
/>
id eſt, circuli maximi per polos mundi, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20393
"
xml:space
="
preserve
">polos ipſius plani tranſeuntis: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20394
"
xml:space
="
preserve
">ac proinde in ea ſtylus
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0318-07
"
xlink:href
="
note-0318-07a
"
xml:space
="
preserve
">40</
note
>
collocandus erit ad angulos rectos, cum hac ratione à plano huius Meridiani non recedat, ſed ad
<
lb
/>
ipſum axem mundi in eo exiſtentem pertingat. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20395
"
xml:space
="
preserve
">Quare C P, linea erit Indicis, ſeu ſtyli. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20396
"
xml:space
="
preserve
">Vnde reli-
<
lb
/>
qua conſtructio horologij demonſtrabitur, vt prima conſtructio ad initium huius propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20397
"
xml:space
="
preserve
">Horo-
<
lb
/>
logium igitur Aſtronomicum à Verticali circulo declinans, hoc eſt, lineas horarum, &</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20398
"
xml:space
="
preserve
">c. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20399
"
xml:space
="
preserve
">deſcri-
<
lb
/>
pſimus. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20400
"
xml:space
="
preserve
">Quod faciendum erat.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20401
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
</
div
>
<
div
xml:id
="
echoid-div1046
"
type
="
section
"
level
="
1
"
n
="
255
">
<
head
xml:id
="
echoid-head264
"
style
="
it
"
xml:space
="
preserve
">SCHOLIVM.</
head
>
<
p
style
="
it
">
<
s
xml:id
="
echoid-s20402
"
xml:space
="
preserve
">SED videtur hoc loco ſcrupulus quidam ex animo Lectoris euellendus, qui illum fortaſſis non parũ
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0318-08
"
xlink:href
="
note-0318-08a
"
xml:space
="
preserve
">Dubitatio ad-
<
lb
/>
uerſus ea, quæ
<
lb
/>
proxime dicta
<
lb
/>
ſunt.</
note
>
angere ac torquere poſſet. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20403
"
xml:space
="
preserve
">Qui enim fieri poteſt, dicet aliquis, vt angulus in plano horologii à ſectioni-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0318-09
"
xlink:href
="
note-0318-09a
"
xml:space
="
preserve
">50</
note
>
bus illorum Meridianorum conſtitutus æqualis ſit angulo in circulo maximo, cui planum horologii æquidi
<
lb
/>
ſtat, ab eorundem Meridianorum ſectionibus conſtituto, cum illi Meridiani circulum à plano horologii
<
lb
/>
in ſphæra factum, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20404
"
xml:space
="
preserve
">circulum muximum, cui horologium æquidiſtat, non ſecent in arcus ſimiles? </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20405
"
xml:space
="
preserve
">Si enini
<
lb
/>
in arcus ſimiles ipſos ſecarent, tranſirent per propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20406
"
xml:space
="
preserve
">16. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20407
"
xml:space
="
preserve
">lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20408
"
xml:space
="
preserve
">2. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20409
"
xml:space
="
preserve
">Theodoſii, vel per eorum polos, vel eun-
<
lb
/>
dem vnum parallelum tangerent, quorum neutrum hic fieri poteſt. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20410
"
xml:space
="
preserve
">Nam cum per polos mundi ducantur
<
lb
/>
ambo, qui pol{us} ipſorum eſſe non poteſt, (ſiquidem polus ipſorum in Horizonte exiſtit) non poterunt
<
lb
/>
tranſire per illorum polos. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20411
"
xml:space
="
preserve
">Præterea cum Meridianus plani declinantis per cius polos tranſeat, ſecabit
<
lb
/>
omnes ipſius parallelos bifarium, per propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20412
"
xml:space
="
preserve
">15. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20413
"
xml:space
="
preserve
">lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20414
"
xml:space
="
preserve
">1. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20415
"
xml:space
="
preserve
">Theodoſii, ac proinde nullum tanget. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20416
"
xml:space
="
preserve
">Quare am-
<
lb
/>
bo illi Meridiani eundem vnum parallelum tangere non poſſunt. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20417
"
xml:space
="
preserve
">Non ergo ſimiles ſunt illi arcus, quos
<
lb
/>
prædicti anguli æquales auferunt. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20418
"
xml:space
="
preserve
">Hoc idem ad ſenſum patet in ſphæra materiali, vbi manifeſtè cernitu
<
unsure
/>
r,
<
lb
/>
Meridianum, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20419
"
xml:space
="
preserve
">vtrumuis Colurum non poſſe diuidere Horizontem, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20420
"
xml:space
="
preserve
">circulum ſub Horizonte ei </
s
>
</
p
>
</
div
>
</
text
>
</
echo
>