Clavius, Christoph
,
Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur
Text
Text Image
Image
XML
Thumbnail overview
Document information
None
Concordance
Notes
Figures
Content
Thumbnails
List of thumbnails
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 677
>
321
(305)
322
(306)
323
(307)
324
(308)
325
(309)
326
(310)
327
(311)
328
(312)
329
(313)
330
(314)
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 677
>
page
|<
<
(305)
of 677
>
>|
<
echo
version
="
1.0RC
">
<
text
xml:lang
="
it
"
type
="
free
">
<
div
xml:id
="
echoid-div1046
"
type
="
section
"
level
="
1
"
n
="
255
">
<
p
style
="
it
">
<
s
xml:id
="
echoid-s20533
"
xml:space
="
preserve
">
<
pb
o
="
305
"
file
="
0321
"
n
="
321
"
rhead
="
LIBER TERTIVS.
"/>
deorſum aut em in eo, quod à Septentrione deflectit, in quo numer ata altitudine poli, initio facto à re cta
<
lb
/>
A B, ducatur ex β, ad finem ſupputationis recta ſecans C E, in C, puncto, quod centrum erit horologii,
<
lb
/>
in quo omnes lineę horarię conuenient. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20534
"
xml:space
="
preserve
">Ducta autem ex C, per K, locum ſtyli recta C K, pro linea styli,
<
lb
/>
quam recta ex α, ducta ſecet ad angulos rectos in G; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20535
"
xml:space
="
preserve
">erit recta α G, linea æquinoctialis. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20536
"
xml:space
="
preserve
">Post hæc excite
<
lb
/>
tur ex K, recta K I, ad C K, perpendicularis, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20537
"
xml:space
="
preserve
">ſtylo K F, æqualis, iungantur rectę C I, G I, quæ in
<
lb
/>
I, angulum rectum continebunt, vt demonstrabimus. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20538
"
xml:space
="
preserve
">Vnde ducta recta C I, ſi ad eam excitemus per-
<
lb
/>
pendicularem I G, inueniemus in linea ſtyli C K, punctum G, per quod ex α, ducenda eſt ęquinoctialis li-
<
lb
/>
nea α G, ad C K, perpendicularis. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20539
"
xml:space
="
preserve
">Erit autem C I, axis mundi. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20540
"
xml:space
="
preserve
">Iam vero in linea ſtyli C K, ſumpta
<
lb
/>
recta G L, ipſi G I, ęquali, deſcribatur ex L, circulus cuiuſuis magnitudinis, qui in partes 24. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20541
"
xml:space
="
preserve
">ęquales
<
lb
/>
diſtribuatur, initio facto à recta L M, quæ ex L, ducitur per punctum M, vbi ęquinoctialis linea meridia-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0321-01
"
xlink:href
="
note-0321-01a
"
xml:space
="
preserve
">10</
note
>
nam interſecat, quæ quidem recta L M, neceſſario ductam rectam L α, ad angulos rectos ſecabit, ſi non
<
lb
/>
fuerit erratum. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20542
"
xml:space
="
preserve
">Reliqua denique perficiantur, vt in principio huius propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20543
"
xml:space
="
preserve
">traditum eſt.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20544
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
style
="
it
">
<
s
xml:id
="
echoid-s20545
"
xml:space
="
preserve
">HANC constructionem ita demonſtrabim{us}. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20546
"
xml:space
="
preserve
">Intelligatur per rectam A B, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20547
"
xml:space
="
preserve
">ſtylum K F, qui
<
lb
/>
<
note
position
="
right
"
xlink:label
="
note-0321-02
"
xlink:href
="
note-0321-02a
"
xml:space
="
preserve
">Demonſtratio
<
lb
/>
huius
<
unsure
/>
conſtru-
<
lb
/>
ctionis.</
note
>
rectus ſit ad planum horologii in puncto K, duci Horizon, ita vt A B, communis ſectio ſit Horizontis
<
lb
/>
ac plani horologij declinantis, nempe linea horizontalis. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20548
"
xml:space
="
preserve
">Per polum quoque plani declinantis, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20549
"
xml:space
="
preserve
">polum
<
lb
/>
Horizontis concipiatur duci circulus maxim{us}, qui per propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20550
"
xml:space
="
preserve
">15 lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20551
"
xml:space
="
preserve
">1. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20552
"
xml:space
="
preserve
">Theod. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20553
"
xml:space
="
preserve
">& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20554
"
xml:space
="
preserve
">ad planum declinãs,
<
lb
/>
& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20555
"
xml:space
="
preserve
">ad Horizontem rectus erit, ac proinde cum per centrum mundi, id eſt, per verticem ſtyli F, tran-
<
lb
/>
ſeat, omnia autem plana ducta per ſtylum K F, qui rectus eſt ad planum declinans, recta ſint ad idem pla
<
lb
/>
<
note
position
="
right
"
xlink:label
="
note-0321-03
"
xlink:href
="
note-0321-03a
"
xml:space
="
preserve
">18. vndec.</
note
>
num declinans, tranſibit dictus circulus maximus per ſtylum F K, planum{q́ue} horologij declinantis ſecabit
<
lb
/>
in K. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20556
"
xml:space
="
preserve
">Quoniam igitur tam planum horologij, quam planum huius circuli maximi rectum eſt ad Horizon-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0321-04
"
xlink:href
="
note-0321-04a
"
xml:space
="
preserve
">20</
note
>
tem, erit quoque communis eorum ſectio ad eundem, at que adeo, per defin. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20557
"
xml:space
="
preserve
">3. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20558
"
xml:space
="
preserve
">lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20559
"
xml:space
="
preserve
">11. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20560
"
xml:space
="
preserve
">Eucl. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20561
"
xml:space
="
preserve
">& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20562
"
xml:space
="
preserve
">ad rect am
<
lb
/>
<
note
position
="
right
"
xlink:label
="
note-0321-05
"
xlink:href
="
note-0321-05a
"
xml:space
="
preserve
">19. vndec.</
note
>
A B, in Horizonte exiſtentem, perpendicularis erit. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20563
"
xml:space
="
preserve
">Quare recta F D, quam per K, duximus ad A B,
<
lb
/>
perpendicularem, communis ſectio erit dicti maximi circuli, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20564
"
xml:space
="
preserve
">plani horologij declinantis, ac proinde
<
lb
/>
ad Horizontem perpendicularis. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20565
"
xml:space
="
preserve
">Quod ſi primo loco ducatur recta F D, ad Horizontem perpendicula-
<
lb
/>
ris, intelligatur per rectam F D, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20566
"
xml:space
="
preserve
">per ſtylum F K, qui rectus ſit ad planum horologij declinantis, duci
<
lb
/>
planum, quod rectum erit & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20567
"
xml:space
="
preserve
">ad Horizontem, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20568
"
xml:space
="
preserve
">ad planum horologij declinantis. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20569
"
xml:space
="
preserve
">Quoniam igitur tam
<
lb
/>
<
note
position
="
right
"
xlink:label
="
note-0321-06
"
xlink:href
="
note-0321-06a
"
xml:space
="
preserve
">18. vndec.</
note
>
planum horologij, quam planum Horizontis rectum eſt ad planum per rectam F D, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20570
"
xml:space
="
preserve
">ſtylum F K, du-
<
lb
/>
ctum, erit quoque ad idem planum recta communis illorum ſectio, atque adeo, per defin. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20571
"
xml:space
="
preserve
">3. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20572
"
xml:space
="
preserve
">lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20573
"
xml:space
="
preserve
">11. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20574
"
xml:space
="
preserve
">Eucl. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20575
"
xml:space
="
preserve
">ad
<
lb
/>
<
note
position
="
right
"
xlink:label
="
note-0321-07
"
xlink:href
="
note-0321-07a
"
xml:space
="
preserve
">19. vndec.</
note
>
rectam F D, in dicto plano exiſtentem perpendicularis, in puncto K, per quod Horizon ducitur, cum per
<
lb
/>
ſtylum F K, ducatur. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20576
"
xml:space
="
preserve
">Recta igitur A B, quam ad F D, duximus perpendicularem, communis ſectio e-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0321-08
"
xlink:href
="
note-0321-08a
"
xml:space
="
preserve
">30</
note
>
rit plani horologij & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20577
"
xml:space
="
preserve
">Horizontis, hoc e st, linea horizontalis.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20578
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
style
="
it
">
<
s
xml:id
="
echoid-s20579
"
xml:space
="
preserve
">DEINDE quia E F k, angulus eſt declinationis plani horologij à Verticali, erit F E K, angu-
<
lb
/>
lus complementi eiuſdem declinationis, qualem nimirum Meridianus cum plano declinante conſtituit.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20580
"
xml:space
="
preserve
">Quare ſi triangulum E F K, circa E K, moueatur, donec rectum ſit ad planum horologij in proprio ſitu
<
lb
/>
poſitum, erit F E, communis ſectio Horizontis ac Meridiani per F, verticem ſtyli ducti; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20581
"
xml:space
="
preserve
">ac propte-
<
lb
/>
rea, vt in prima deſcriptione huius propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20582
"
xml:space
="
preserve
">demonstrauimus, erit C M, linea meridiana, communis vi-
<
lb
/>
delicet ſectio Meridiani ac plani horologii. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20583
"
xml:space
="
preserve
">Et quoniam arc{us} H N, quadrans eſt, erit angulus E F α, re-
<
lb
/>
ctus; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20584
"
xml:space
="
preserve
">ac proinde recta F α, communis ſectio Verticalis at que Horizontis. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20585
"
xml:space
="
preserve
">Cum enim tam Horizon, quàm
<
lb
/>
Verticalis ad Meridianum rectus ſit, erit & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20586
"
xml:space
="
preserve
">eorum ſectio communis ad eundem recta, ac proinde, per
<
lb
/>
<
note
position
="
right
"
xlink:label
="
note-0321-09
"
xlink:href
="
note-0321-09a
"
xml:space
="
preserve
">19. vndec.</
note
>
defin. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20587
"
xml:space
="
preserve
">3. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20588
"
xml:space
="
preserve
">lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20589
"
xml:space
="
preserve
">11. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20590
"
xml:space
="
preserve
">Eucl. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20591
"
xml:space
="
preserve
">ad rectam F E, in Meridiano exiſtentem perpendicularis in F, centro mundi. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20592
"
xml:space
="
preserve
">Qua-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0321-10
"
xlink:href
="
note-0321-10a
"
xml:space
="
preserve
">40</
note
>
re F α, quæ ad F E, perpendicularis eſt, communis ſectio est Verticalis atque Horizontis. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20593
"
xml:space
="
preserve
">Habet autẽ
<
lb
/>
Aequator eandem communem ſectionem cum Horizonte ac Verticali, nempe axem Meridiani, cum om-
<
lb
/>
nes hi tres circuli per polos Meridiani tranſeant, per propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20594
"
xml:space
="
preserve
">13. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20595
"
xml:space
="
preserve
">lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20596
"
xml:space
="
preserve
">1. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20597
"
xml:space
="
preserve
">Theod. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20598
"
xml:space
="
preserve
">proptcrea quòd ad Meri-
<
lb
/>
dianum recti ſunt. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20599
"
xml:space
="
preserve
">Igitur Aequator per rectam F α, ducitur, occurrit{q́ue} plano horologii declinantis in
<
lb
/>
puncto α; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20600
"
xml:space
="
preserve
">at que adeo per α, ducenda erit linea æquinoctialis.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20601
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
style
="
it
">
<
s
xml:id
="
echoid-s20602
"
xml:space
="
preserve
">MANENTE adhuc triangulo E F K, ad planum horologij recto, ita vt angulus C E F, rectus
<
lb
/>
ſit, (Quòd enim rect{us} ſit, it a ostendemus. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20603
"
xml:space
="
preserve
">Quoniam tam planum horologij, quàm planum Meridiani re-
<
lb
/>
ctum est ad Horizontem, erit quoque communis eorum ſectio C E, ad eundem, atque adeo, per defin. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20604
"
xml:space
="
preserve
">3.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20605
"
xml:space
="
preserve
">
<
note
position
="
right
"
xlink:label
="
note-0321-11
"
xlink:href
="
note-0321-11a
"
xml:space
="
preserve
">19. vndec.</
note
>
lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20606
"
xml:space
="
preserve
">11. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20607
"
xml:space
="
preserve
">Eucl. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20608
"
xml:space
="
preserve
">& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20609
"
xml:space
="
preserve
">ad rectam F E, in Horizonte existentem in illo ſitu, perpendicularis) intelligatur trian-
<
lb
/>
gulum β E C, moueri circa rectam C E, donec recta β E, rectæ F E, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20610
"
xml:space
="
preserve
">punctum β, puncto F, congruat
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0321-12
"
xlink:href
="
note-0321-12a
"
xml:space
="
preserve
">50</
note
>
propter angulos rectos β E C, F E C, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20611
"
xml:space
="
preserve
">æqualitatem rectarum E β, E F. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20612
"
xml:space
="
preserve
">Quo facto, erit β C, axis mun
<
lb
/>
di; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20613
"
xml:space
="
preserve
">quandoquidem in plano Meridiani, qui per rectas F E, E C, ducitur, cum meridiana linea Horizon-
<
lb
/>
tis E F, in centro mundi F, angulum conſtituit E β C, altitudinis poli ſupra Horizontem. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20614
"
xml:space
="
preserve
">Igitur per co
<
lb
/>
roll. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20615
"
xml:space
="
preserve
">propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20616
"
xml:space
="
preserve
">21. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20617
"
xml:space
="
preserve
">lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20618
"
xml:space
="
preserve
">1. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20619
"
xml:space
="
preserve
">punctum C, in quod axis cadit, centrum erit horologij. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20620
"
xml:space
="
preserve
">Hinc efficitur, rectam C K,
<
lb
/>
eſſe lineam styli, hoc eſt, communem ſectionem plani horologii declinantis, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20621
"
xml:space
="
preserve
">Meridiani proprij ipſi{us}
<
lb
/>
plani declinantis, qui per axem & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20622
"
xml:space
="
preserve
">ſtylum ducitur, instar propriæ lineę meridianæ horologij declinantis:
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20623
"
xml:space
="
preserve
">quemadmodum & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20624
"
xml:space
="
preserve
">in prima deſcriptione hui{us} propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20625
"
xml:space
="
preserve
">linea styli C G, ducta eſt ex centro horologii C,
<
lb
/>
per K, locum ſtyli. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20626
"
xml:space
="
preserve
">Pari ratione efficitur, rectam α G, quæ ad lineam styli perpendicularis est, eſſe li-
<
lb
/>
neam ęquinoctialem, quandoquidem per punctum α, ducenda eſt, vt nuper oſtendim{us}, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20627
"
xml:space
="
preserve
">angulos rectos
<
lb
/>
facit cum linea styli, vt in prima deſcriptione hui{us} propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20628
"
xml:space
="
preserve
">demonstratum eſt.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20629
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
style
="
it
">
<
s
xml:id
="
echoid-s20630
"
xml:space
="
preserve
">RECTAM autem C I, eſſe axem mundi, perſpicuum eſt. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20631
"
xml:space
="
preserve
">Si enim triangulum C I K, circa C </
s
>
</
p
>
</
div
>
</
text
>
</
echo
>