Clavius, Christoph
,
Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur
Text
Text Image
Image
XML
Thumbnail overview
Document information
None
Concordance
Notes
Figures
Content
Thumbnails
List of thumbnails
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 677
>
321
(305)
322
(306)
323
(307)
324
(308)
325
(309)
326
(310)
327
(311)
328
(312)
329
(313)
330
(314)
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 677
>
page
|<
<
(309)
of 677
>
>|
<
echo
version
="
1.0RC
">
<
text
xml:lang
="
it
"
type
="
free
">
<
div
xml:id
="
echoid-div1046
"
type
="
section
"
level
="
1
"
n
="
255
">
<
p
style
="
it
">
<
s
xml:id
="
echoid-s20805
"
xml:space
="
preserve
">
<
pb
o
="
309
"
file
="
0325
"
n
="
325
"
rhead
="
LIBER TERTIVS.
"/>
& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20806
"
xml:space
="
preserve
">vſui accommodatum ſtylum recipiat, licet in propoſito nobis plano, in quo delineandum eſt horologiũ,
<
lb
/>
centrum horologii notari non poſſit, ac prcinde fortaſſis neque linea horę 12. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20807
"
xml:space
="
preserve
">niſi planum in latitudinem
<
lb
/>
@@gis porrigatur, quàm in altitudinem, adeò vt hora 12. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20808
"
xml:space
="
preserve
">quidem deſignaripoſſit, plano ob inſignem lati-
<
lb
/>
tudinem, quam habet, ipſam recipiente, centrum verò propter modicam altitudinem eiuſdem plani de-
<
lb
/>
ſcribi non poſſit. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20809
"
xml:space
="
preserve
">Quamuis enim lineæ horariæ ex C, prodeuntes, quæ per puncta æquinoctialis lineę H I,
<
lb
/>
inuenta beneficio circuli ex L, deſcripti ducuntur, ſemper magis ac magis inter ſe diſtent, ſi producãtur,
<
lb
/>
atque adeo ex aliquo puncto lineæ indicis C L, infra punctum M, ſtylus maior duci poſſit perpendicularis
<
lb
/>
ad C L, vſque ad axem C I, productum, vt in ſcbolio propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20810
"
xml:space
="
preserve
">ſequentis docebimus, cum maius aut minus
<
lb
/>
horologium deſcribemus ex iisdem lineamentis, pro data magnitudine ſtyli: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20811
"
xml:space
="
preserve
">tamen, quia cum planum à
<
lb
/>
meridiano parum deflectit, lineæ borariæ ferè parallelæ ſunt, ita vt opus ſit in infinitum ferè illas produ-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0325-01
"
xlink:href
="
note-0325-01a
"
xml:space
="
preserve
">10</
note
>
cere, antequam ſtylum propoſitæ magnitudinis ducere poſſimus, idcir co aliam rationem inire oportet. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20812
"
xml:space
="
preserve
">Ita
<
lb
/>
igitur rem proſequemur.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20813
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
style
="
it
">
<
s
xml:id
="
echoid-s20814
"
xml:space
="
preserve
">IN æquinoctiali linea H I, ſumatur punctum O, quodcunque, tantò remotius ab H, quantò amplius
<
lb
/>
borologium deſideratur, at que ſtylus longior; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20815
"
xml:space
="
preserve
">& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20816
"
xml:space
="
preserve
">per O, agatur axi I C, parallela O P, ad quam ex H,
<
lb
/>
perpendic@laris ducatur H Q, quæ cum etiam perpendicularis ſit ad I C, ipſi O P, parallelam, tranſi-
<
lb
/>
<
note
position
="
right
"
xlink:label
="
note-0325-02
"
xlink:href
="
note-0325-02a
"
xml:space
="
preserve
">29. primi.</
note
>
bit omnino pork, quòd & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20817
"
xml:space
="
preserve
">H K, perpendicularis ſit ducta ad I C: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20818
"
xml:space
="
preserve
">alioquin ex H, ad I C, duæ perpendi-
<
lb
/>
culares ducerentur. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20819
"
xml:space
="
preserve
">quod abſurdum eſt. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20820
"
xml:space
="
preserve
">Deinde ex H F, producta, quę ad A B, perpendicularis eſt, abſcin
<
lb
/>
datur ipſi H O, ęqualis H R; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20821
"
xml:space
="
preserve
">ducta{q́ue} R S, ipſi F E, parallela, excitetur ex R, ad R S, perpendicularis R T,
<
lb
/>
vol ipſi F N, parallela, ſecans A B, in T, puncto, per quod ipſi C N, parallela agatur T V, ſecans æqui-
<
lb
/>
noctialem lineam H O, in X.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20822
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
note
position
="
left
"
xml:space
="
preserve
">20</
note
>
<
p
style
="
it
">
<
s
xml:id
="
echoid-s20823
"
xml:space
="
preserve
">AD hęc, ſumpto in linea ſtyli H C, quocunque puncto Y, ducatur per illud rectę H Q, parallela
<
lb
/>
Y P, ſecans O P, in P, quæ ad O P, perpendicularis erit, quemadmodum & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20824
"
xml:space
="
preserve
">H Q: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20825
"
xml:space
="
preserve
">Item per Y, ducatur
<
lb
/>
<
note
position
="
right
"
xlink:label
="
note-0325-04
"
xlink:href
="
note-0325-04a
"
xml:space
="
preserve
">29. primi.</
note
>
ad H Y, perpendicularis Y V, vel ipſi H O, parallela, ſecans T V, in V.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20826
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
style
="
it
">
<
s
xml:id
="
echoid-s20827
"
xml:space
="
preserve
">POSTREMO ſumptis in recta H Y, rectis H Z, Y a, que rectis H Q, Y P, ęquales ſint, deſcri-
<
lb
/>
bantur ex Z, a, circuli, ij{q́ue} in partes 24. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20828
"
xml:space
="
preserve
">ęquales ſecentur, initio facto à rectis, quę ex centris Z, a,
<
lb
/>
per puncta X, V, ducuntur. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20829
"
xml:space
="
preserve
">Nam rectę occultæ per centra Z, a, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20830
"
xml:space
="
preserve
">puncta diuiſionum ductæ ſecabunt
<
lb
/>
rectas H O, Y V, in punctis, per quæ eductæ lineæ rectæ (ſumendo bina ſemper puncta inter ſe reſpon-
<
lb
/>
dentia, hoc eſt, duo proxima punctis H, Y, deinde ſequentia duo, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20831
"
xml:space
="
preserve
">c.) </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20832
"
xml:space
="
preserve
">dabunt lineas horarias, quas
<
lb
/>
eatenus hincinde producemus, quoad plani magnitudo patietur. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20833
"
xml:space
="
preserve
">Earum enim longitudines ab arcubus
<
lb
/>
ſignorum terminabuntur. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20834
"
xml:space
="
preserve
">Styli longitudo erit Q b, perpendicularis ex Q, ad H Y, demiſſa, eius{q́ue} lo-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0325-05
"
xlink:href
="
note-0325-05a
"
xml:space
="
preserve
">30</
note
>
cus in puncto b, in quod dicta perpendicularis cadit. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20835
"
xml:space
="
preserve
">Quæ omnia hac ratione comprobabimus.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20836
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
style
="
it
">
<
s
xml:id
="
echoid-s20837
"
xml:space
="
preserve
">QVONIAM recta R S, rectę F E, parallela cum recta A B, tandem aliquando conueniat ne-
<
lb
/>
<
note
position
="
right
"
xlink:label
="
note-0325-06
"
xlink:href
="
note-0325-06a
"
xml:space
="
preserve
">Demonſtratio
<
lb
/>
conſtruction is
<
lb
/>
horologii parũ
<
lb
/>
ã Meridiano
<
lb
/>
declinanus.</
note
>
ceſſe eſt; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20838
"
xml:space
="
preserve
">conueniat in puncto S, (hoc autem punctum S, vt plurimum extra planum, niſi immenſum fue
<
lb
/>
rit, cadet, cum remotiſſimum ſit à puncto E, ſi declinatio plani horologii parum à grad. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20839
"
xml:space
="
preserve
">90. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20840
"
xml:space
="
preserve
">differt. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20841
"
xml:space
="
preserve
">Vnde
<
lb
/>
tunc animo concipiendum erit duntaxat) per quod ad A B, duci intelligatur perpendicularis S π, vel ipſi
<
lb
/>
C D, parallela, conueniens cum H C, productain π. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20842
"
xml:space
="
preserve
">Et quoniam angulus H S R, angulo H E F, comple-
<
lb
/>
<
note
position
="
right
"
xlink:label
="
note-0325-07
"
xlink:href
="
note-0325-07a
"
xml:space
="
preserve
">29. primi.</
note
>
menti declinationis datæ æqualis est; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20843
"
xml:space
="
preserve
">ſi recta π S, accipiatur pro linea meridiana in plano horologii, erit
<
lb
/>
S R, linea declinationis. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20844
"
xml:space
="
preserve
">In qua cum ex puncto R, ad A B, ducta ſit perpendicularis R H, ducenda erit
<
lb
/>
linea indicis per punctum H, vt in priori deſcriptione huius propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20845
"
xml:space
="
preserve
">oſtenſum eſt, faciens cum meridiana
<
lb
/>
linea S π, angulum ęqualem angulo E C H, quem linea ſtyli C H, in horologio, cuius centrum C, facit cum
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0325-08
"
xlink:href
="
note-0325-08a
"
xml:space
="
preserve
">40</
note
>
meridiana linea C E; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20846
"
xml:space
="
preserve
">propterea quòd in eodem plano declinante eundem ſemper angulum faciat linea
<
lb
/>
ſtyli cum linea meridiana, atque adeo & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20847
"
xml:space
="
preserve
">cum recta A B, quæ Horizonti æquidiſtat, quæcunque ſtyli lon-
<
lb
/>
gitudo accipiatur; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20848
"
xml:space
="
preserve
">alias linea æquinoctialis ducenda per punctum H, perpendicularis ad lineam indicis,
<
lb
/>
vt demonſtratum eſt, non ſemper eoſdem angulos cum recta A B, conſtitueret. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20849
"
xml:space
="
preserve
">quod est abſurdum.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20850
"
xml:space
="
preserve
">Quod hac etiam ratione confirmari poteſt. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20851
"
xml:space
="
preserve
">Quoniam tam planum Meridiani proprii ipſius plani decli-
<
lb
/>
nantis faciens in ipſo plano lineam styli, quàm planum horologii horizont alis per rectam A B, ductum,
<
lb
/>
vt ex ſuperioribus patet, rectum est ad planum horologii declinantis, erit quoque communis corum ſectio
<
lb
/>
<
note
position
="
right
"
xlink:label
="
note-0325-09
"
xlink:href
="
note-0325-09a
"
xml:space
="
preserve
">19. vndec.</
note
>
ad idem planum perpendicularis, occurrens ei in puncto H, per quod linea ſtyli, ideoq́, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20852
"
xml:space
="
preserve
">Meridianus
<
lb
/>
proprius plani declinantis illam efficiens ducitur, vt dictum eſt; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20853
"
xml:space
="
preserve
">ac propterea eadem ſectio, per defin. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20854
"
xml:space
="
preserve
">3.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20855
"
xml:space
="
preserve
">lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20856
"
xml:space
="
preserve
">11. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20857
"
xml:space
="
preserve
">Euclidis rectos angulos faciet & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20858
"
xml:space
="
preserve
">cum recta H E, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20859
"
xml:space
="
preserve
">cum linea indicis per H, ductam in plano ho
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0325-10
"
xlink:href
="
note-0325-10a
"
xml:space
="
preserve
">50</
note
>
rologii. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20860
"
xml:space
="
preserve
">Igitur ex defin. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20861
"
xml:space
="
preserve
">6. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20862
"
xml:space
="
preserve
">lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20863
"
xml:space
="
preserve
">11. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20864
"
xml:space
="
preserve
">Euclidis, cum viciſſim vtraque cum illa ſectione communi rectos angu-
<
lb
/>
los efficiat, angulus à recta H E, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20865
"
xml:space
="
preserve
">linea indicis comprehenſus, erit angulus inclinationis plani, in quo
<
lb
/>
exiſtit dictus Meridianus proprius plani declinantis, ad planum horologii horizontalis: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20866
"
xml:space
="
preserve
">ac proinde cum
<
lb
/>
bæc inclinatio in eodem plano declinante non mutetur, efficiet linea indicis cum recta H E, eundem ſem-
<
lb
/>
per angulum. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20867
"
xml:space
="
preserve
">Quamobrem cum H C, ſit linea indicis oſtenſa in horologio, cuius centrum C, demonſtra-
<
lb
/>
tum{q́ue} ſit, lineam indicis in horologio, in quo linea meridiana π S, tranſire per H, erit H C, producta, li-
<
lb
/>
nea indicis in eodem hoc horologio, quandoquidem in H, eundem angulum facit, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20868
"
xml:space
="
preserve
">in π, cum linea me-
<
lb
/>
ridiana π S, angulum æqualem angulo H C E, quem linea indicis in priore horologio cum meridiana li-
<
lb
/>
nea C E, conſtituit. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20869
"
xml:space
="
preserve
">Aequales autem eſſe angulos H C E, H π S, perſpicuum eſt, propterea quòd C E,
<
lb
/>
<
note
position
="
right
"
xlink:label
="
note-0325-11
"
xlink:href
="
note-0325-11a
"
xml:space
="
preserve
">29. primi.</
note
>
π S, parallelæ ſunt. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20870
"
xml:space
="
preserve
">Hinc efficitur, punctum π, eſſe centrum illius horologii, in quo linea meridiana eſt
<
lb
/>
π S; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20871
"
xml:space
="
preserve
">ſiquidem in centro horologii conueniunt linea indicis, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20872
"
xml:space
="
preserve
">linea meridiana. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20873
"
xml:space
="
preserve
">Efficitur </
s
>
</
p
>
</
div
>
</
text
>
</
echo
>