Clavius, Christoph
,
Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur
Text
Text Image
Image
XML
Thumbnail overview
Document information
None
Concordance
Notes
Figures
Content
Thumbnails
List of thumbnails
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 677
>
321
(305)
322
(306)
323
(307)
324
(308)
325
(309)
326
(310)
327
(311)
328
(312)
329
(313)
330
(314)
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 677
>
page
|<
<
(312)
of 677
>
>|
<
echo
version
="
1.0RC
">
<
text
xml:lang
="
it
"
type
="
free
">
<
div
xml:id
="
echoid-div1046
"
type
="
section
"
level
="
1
"
n
="
255
">
<
p
style
="
it
">
<
s
xml:id
="
echoid-s20992
"
xml:space
="
preserve
">
<
pb
o
="
312
"
file
="
0328
"
n
="
328
"
rhead
="
GNOMONICES
"/>
bit boreale ſpectans quoque ad occaſum. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20993
"
xml:space
="
preserve
">Vnde ſi quis deſideret horologium boreale declinans in or-
<
lb
/>
tum, deſcribendum crit auſtrale horologium ſpectans ad ortum. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20994
"
xml:space
="
preserve
">Hocenim inuerſum, it a vt ſuperiora
<
lb
/>
cuadant inferiora, dabit opt at um horologium boreale in ortum v@rgens, ſi numeri horarum vertantur in
<
lb
/>
carum complementa vſq; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20995
"
xml:space
="
preserve
">ad 12. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20996
"
xml:space
="
preserve
">Similiter ſi quis optet horologium boreale, quod in occaſum deſlectat,
<
lb
/>
deſcribendum erit horologium auſtrale in occaſum declinans. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20997
"
xml:space
="
preserve
">Nam ſi huius pars ſuperior fiat infe-
<
lb
/>
rior, habebitur boreale horologium ſpectans in occaſum, ſi numeri mutentur, vt dictum eſt. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20998
"
xml:space
="
preserve
">Quę om-
<
lb
/>
nia ex ijs, quę dicta ſunt, colliguntur, ac perſpicua ſunt, ſirecte conſiderentur plana horologiorum in
<
lb
/>
proprijs poſitionib{us}.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s20999
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
style
="
it
">
<
s
xml:id
="
echoid-s21000
"
xml:space
="
preserve
">QVIN immo vna opera, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21001
"
xml:space
="
preserve
">vno labore quatuor diuerſa horologia, ſeruata ſemper eadem quantita
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0328-01
"
xlink:href
="
note-0328-01a
"
xml:space
="
preserve
">Qua ratione ex
<
lb
/>
horologio, qd
<
lb
/>
a meridie decli
<
lb
/>
mat in ortum,
<
lb
/>
cõficiatur aliud
<
lb
/>
declinans à bo
<
lb
/>
rea in ortum, a
<
lb
/>
meridie in oc-
<
lb
/>
caſum, & à bo-
<
lb
/>
rea in occasũ.</
note
>
te declinationis, deſcribere commodiſſimè poterim{us}. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21002
"
xml:space
="
preserve
">Nam ſi exempli gratia deſcribam{us} horologium
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0328-02
"
xlink:href
="
note-0328-02a
"
xml:space
="
preserve
">10</
note
>
declinans à meridie in ortum grad. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21003
"
xml:space
="
preserve
">30. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21004
"
xml:space
="
preserve
">& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21005
"
xml:space
="
preserve
">partem eius ſuperiorem mutem{us} in inferiorem, deſcriptum
<
lb
/>
quoque iam erit horologium declinans grad. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21006
"
xml:space
="
preserve
">30. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21007
"
xml:space
="
preserve
">à Septentrione in ortum: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21008
"
xml:space
="
preserve
">Si verò eiuſdem illi{us} dextrã
<
lb
/>
partem eſſiciam{us} ſiniſtram, non mutata parte ſuperiore in inferiorem, habebim{us} horologium declinans
<
lb
/>
à meridie in occaſum grad. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21009
"
xml:space
="
preserve
">30. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21010
"
xml:space
="
preserve
">Si denique non ſolum dextram partem in ſinistram conuertam{us}, ſed
<
lb
/>
etiam partem, quę nobis poſt hanc mutationem ſuperior est, efficiam{us} inferiorem, conſtructum erit ho
<
lb
/>
rologium à borea deſlectens in occaſum grad. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21011
"
xml:space
="
preserve
">30. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21012
"
xml:space
="
preserve
">Eadem ratione, ſi deſcribatur horologium declinans à
<
lb
/>
meridie in occaſum grad. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21013
"
xml:space
="
preserve
">30. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21014
"
xml:space
="
preserve
">efficiemus ex eo horologium declinans à borea in occaſum declinans grad.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21015
"
xml:space
="
preserve
">30. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21016
"
xml:space
="
preserve
">& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21017
"
xml:space
="
preserve
">declinans à meridie in ortum totidem gradib{us}, nec non à borea in ortum grad. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21018
"
xml:space
="
preserve
">30. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21019
"
xml:space
="
preserve
">deflectens, ſi
<
lb
/>
prædictę partium inuer ſiones fiant, vt ex dictis perſpicuum eſt. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21020
"
xml:space
="
preserve
">Sed in omnibus numeri horarum lineis
<
lb
/>
aſcribendi ſunt, vt in priore deſcriptione horologij declinantis docuim{us} in hac pro poſitione.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21021
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
note
position
="
left
"
xml:space
="
preserve
">20</
note
>
</
div
>
<
div
xml:id
="
echoid-div1073
"
type
="
section
"
level
="
1
"
n
="
256
">
<
head
xml:id
="
echoid-head265
"
xml:space
="
preserve
">PROBLEMA 2. PROPOSITIO 2.</
head
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21022
"
xml:space
="
preserve
">PARALLELOS, ſiue arcus ſignorum Zodiaci in horologio,
<
lb
/>
quod à Verticali circulo declinat, deſcribere.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21023
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21024
"
xml:space
="
preserve
">INVENTA altitudine poli ſupra planum declinans ex propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21025
"
xml:space
="
preserve
">29. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21026
"
xml:space
="
preserve
">primi libri, quam qui-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0328-04
"
xlink:href
="
note-0328-04a
"
xml:space
="
preserve
">Arcus ſignorũ
<
lb
/>
Zodiaci in ho-
<
lb
/>
rologio declinã
<
lb
/>
se à Verticali
<
lb
/>
quomodo de-
<
lb
/>
ſcribantur ex
<
lb
/>
Analem mate.</
note
>
dem, vt diximus, indicat etiam ſecundum priorem deſcriptionem horologii declinantis in præ-
<
lb
/>
cedenti propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21027
"
xml:space
="
preserve
">vel etiam in deſcriptione, quam in ſcholio eiuſdem propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21028
"
xml:space
="
preserve
">tradidimus ad datam
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0328-05
"
xlink:href
="
note-0328-05a
"
xml:space
="
preserve
">30</
note
>
ſtyli longitudinem, cuius quoque locus datus ſit, angulus G C I, comprehenſus â linea ſtyli, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21029
"
xml:space
="
preserve
">
<
lb
/>
axe mundi; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21030
"
xml:space
="
preserve
">conſtituatur ad eam Analemma, vt in propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21031
"
xml:space
="
preserve
">2. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21032
"
xml:space
="
preserve
">præcedentis libri, ita vt arcus C E, in
<
lb
/>
Analemmate illius propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21033
"
xml:space
="
preserve
">metiatur altitudinem poli ſupra planum declinans, hoc eſt, in propo-
<
lb
/>
ſito exemplo, contineat grad. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21034
"
xml:space
="
preserve
">40. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21035
"
xml:space
="
preserve
">Min. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21036
"
xml:space
="
preserve
">3. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21037
"
xml:space
="
preserve
">vel certè angulus C D E, illius Analemmatis æqualis ſit
<
lb
/>
angulo G C I, in horologio declinante præcedentis propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21038
"
xml:space
="
preserve
">Si enim ſumatur in eodem Analem-
<
lb
/>
mate recta D G, æqualis ſtylo I K, quem horologium priori via deſcriptum offert, vel quem in
<
lb
/>
poſteriore deſcriptione aſſumpſimus in portione Analemmatis deſcripta in antecedenti propof.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21039
"
xml:space
="
preserve
">quæ priori figuræ propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21040
"
xml:space
="
preserve
">1. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21041
"
xml:space
="
preserve
">ſuperioris libri reſpondet, vel cerre quem aſſumpſimus in ea deſcri-
<
lb
/>
ptione, in qua longitudo ſtyli vnà cum eius loco data fuit; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21042
"
xml:space
="
preserve
">& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21043
"
xml:space
="
preserve
">per G, recta O R, parallela agatur ipſi
<
lb
/>
B C, habebimus in recta O R, diametros conicarum ſectionum, quemadmodum earundem dia-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0328-06
"
xlink:href
="
note-0328-06a
"
xml:space
="
preserve
">40</
note
>
metros K R, L R, M R, N O, P O, Q O, habuimus in horizontali horologio propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21044
"
xml:space
="
preserve
">2. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21045
"
xml:space
="
preserve
">lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21046
"
xml:space
="
preserve
">2.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21047
"
xml:space
="
preserve
">Quamobrem parallelos, ſiuearcus ſignorum hic deſcribemus, vt ibi docuimus, nempe conicas
<
lb
/>
ſectiones circa diametros inuentas, quarum illæ, quæ inter centrum C, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21048
"
xml:space
="
preserve
">lineam æquinoctialẽ
<
lb
/>
continentur, cornua inflectent verſus centrum, reliquæ verò in oppoſitam partem, non ſecus at-
<
lb
/>
que in horizontali horologio. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21049
"
xml:space
="
preserve
">Nam ſicut in horologio horizontali circulus Analemmatis A B C,
<
lb
/>
reſert Meridianum Horizontis, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21050
"
xml:space
="
preserve
">recta O R, communem ſectionem plani horologij horizonta-
<
lb
/>
lis, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21051
"
xml:space
="
preserve
">Meridiani, ſeu lineam meridianam; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21052
"
xml:space
="
preserve
">ita in horologio declinante circulus idem ſumitur pro
<
lb
/>
Meridiano proprio plani declinantis, hoc eſt, pro circulo per polos mundi, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21053
"
xml:space
="
preserve
">per polos plani de-
<
lb
/>
clinantis ducto, recta autem O R, pro communi ſectione dicti Meridiani, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21054
"
xml:space
="
preserve
">plani horologii de-
<
lb
/>
clinantis, nempe pro linea ſtyli. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21055
"
xml:space
="
preserve
">Non conſtituimus autem ad inuentam altitudinem poli ſupra
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0328-07
"
xlink:href
="
note-0328-07a
"
xml:space
="
preserve
">50</
note
>
planum declinans proprium Analemma, quia & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21056
"
xml:space
="
preserve
">tota hæc res facile intelligi poteſt ex Analemma
<
lb
/>
re propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21057
"
xml:space
="
preserve
">2. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21058
"
xml:space
="
preserve
">ſuperioris lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21059
"
xml:space
="
preserve
">& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21060
"
xml:space
="
preserve
">nos in hac propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21061
"
xml:space
="
preserve
">arcus ſignorum deſcribemus alia ratione, quam
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0328-08
"
xlink:href
="
note-0328-08a
"
xml:space
="
preserve
">Qua ratione
<
lb
/>
maius aut mi-
<
lb
/>
nus horologiũ
<
lb
/>
ſecundum idẽ
<
lb
/>
Analemma de-
<
lb
/>
ſcribatur.</
note
>
mox explicabimus.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21062
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21063
"
xml:space
="
preserve
">QVOD ſi maius horologium quis optet, aut minus, ſumendus erit in Analemmate longior,
<
lb
/>
aut breuior ſtylus D M, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21064
"
xml:space
="
preserve
">per M, linea ducenda parallela ipſi B C, &</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21065
"
xml:space
="
preserve
">c. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21066
"
xml:space
="
preserve
">vt de horizontali horolo-
<
lb
/>
gio diximus propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21067
"
xml:space
="
preserve
">2. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21068
"
xml:space
="
preserve
">ſuperioris lib.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21069
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21070
"
xml:space
="
preserve
">ALITER. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21071
"
xml:space
="
preserve
">Ducta recta C I, quæ axem mundi referat, excitetur in I, ad C I, perpendicularis
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0328-09
"
xlink:href
="
note-0328-09a
"
xml:space
="
preserve
">Alia deſcriptio
<
lb
/>
atcuum ſigno-
<
lb
/>
rum in eodem
<
lb
/>
horologio de-
<
lb
/>
clinante à Ver
<
lb
/>
t
<
unsure
/>
icali.</
note
>
I G, pro radio Aequatoris, ex cuius vtraque parte radij aliorum ſignorum educãtur, vt in ſuperio-
<
lb
/>
ribus non ſemel factum eſt: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21072
"
xml:space
="
preserve
">ſumaturq́ue C I, æqualis rectæ C I, in axe horologij præcedentis pro-
<
lb
/>
poſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21073
"
xml:space
="
preserve
">vel in horologio, quod in ſcholio eiuſdem propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21074
"
xml:space
="
preserve
">conſtruximus ad datum ſtylum in dato lo-
<
lb
/>
co; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21075
"
xml:space
="
preserve
">& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21076
"
xml:space
="
preserve
">recta I G, æqualis rectæ I G, vel L G, in eodem horologio; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21077
"
xml:space
="
preserve
">& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21078
"
xml:space
="
preserve
">ex C, per G, recta </
s
>
</
p
>
</
div
>
</
text
>
</
echo
>