Clavius, Christoph
,
Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur
Text
Text Image
Image
XML
Thumbnail overview
Document information
None
Concordance
Notes
Figures
Content
Thumbnails
List of thumbnails
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 677
>
331
(315)
332
(316)
333
(317)
334
(318)
335
(319)
336
(320)
337
(321)
338
(322)
339
(323)
340
(324)
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 677
>
page
|<
<
(315)
of 677
>
>|
<
echo
version
="
1.0RC
">
<
text
xml:lang
="
it
"
type
="
free
">
<
div
xml:id
="
echoid-div1073
"
type
="
section
"
level
="
1
"
n
="
256
">
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21148
"
xml:space
="
preserve
">
<
pb
o
="
315
"
file
="
0331
"
n
="
331
"
rhead
="
LIBER TERTIVS.
"/>
rologio horizontali factum eſt, atque in Verticali propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21149
"
xml:space
="
preserve
">2. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21150
"
xml:space
="
preserve
">& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21151
"
xml:space
="
preserve
">14. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21152
"
xml:space
="
preserve
">antecedentis lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21153
"
xml:space
="
preserve
">Nam & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21154
"
xml:space
="
preserve
">ibi li-
<
lb
/>
neæ vltram rectam H V, in figura radiorum translatæ referunt eaſdem horas numero, æquinoctia
<
lb
/>
lem tamen lineam non ſecantes, quibus reſpondent aliæ lineæ citra rectam H V; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21155
"
xml:space
="
preserve
">quia nimirum
<
lb
/>
quæuis linea horaria in horologio horizontali & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21156
"
xml:space
="
preserve
">Verticali cum linea horæ 6. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21157
"
xml:space
="
preserve
">quę lineæ æquino-
<
lb
/>
ctiali æquidiſtat, ad verticem, ſeu centrum H, æquales angulos conſtituit; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21158
"
xml:space
="
preserve
">quemadmodum & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21159
"
xml:space
="
preserve
">hic
<
lb
/>
cum linea C d, ipſi æquinoctiali lineæ parallela, cui reſpondet recta C A, radio Aequatoris paralle
<
lb
/>
la in figura radiorum, inſtar rectæ H V, radio Aequatoris ibi in figura radiorum æquidiſtantis, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21160
"
xml:space
="
preserve
">
<
lb
/>
horæ 6. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21161
"
xml:space
="
preserve
">reſpondentis, quæ lineæ æquinoctiali parallela eſt. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21162
"
xml:space
="
preserve
">Ita vides hic tran slatam eſſe vltra rectã
<
lb
/>
C A, lineam horæ 3. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21163
"
xml:space
="
preserve
">à media nocte, quia hora 3. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21164
"
xml:space
="
preserve
">à meridie æquinoctialem lineam ſecat, nec non
<
lb
/>
lineam horæ 4. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21165
"
xml:space
="
preserve
">à meridie, quia hora 4. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21166
"
xml:space
="
preserve
">à media nocte ſecat æquinoctialem, vt in horologio appa-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0331-01
"
xlink:href
="
note-0331-01a
"
xml:space
="
preserve
">10</
note
>
ret. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21167
"
xml:space
="
preserve
">Eademq́ue ratio habenda eſt de alijs.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21168
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21169
"
xml:space
="
preserve
">QVOD ſi quando linea ſtyli vna ſit ex lineis horarijs, vel æqualiter à duabus horarijs lineis
<
lb
/>
<
note
position
="
right
"
xlink:label
="
note-0331-02
"
xlink:href
="
note-0331-02a
"
xml:space
="
preserve
">Quando linea
<
lb
/>
ſiyli una eſt ex
<
lb
/>
li
<
unsure
/>
neis horariis.
<
lb
/>
vel æqualiter à
<
lb
/>
duabus hinc in
<
lb
/>
de diſtat, perti-
<
lb
/>
nebit quælibet
<
lb
/>
linea horaria
<
lb
/>
in figuta ra dio
<
lb
/>
rũ ad duas ho-
<
lb
/>
ras, vt in hori-
<
lb
/>
zontali horolo
<
lb
/>
gio.</
note
>
in medio earum poſita diſtet, (quod aliquando contingere poteſt) inſeruiet quælibet horaria li
<
lb
/>
nea in proximè conſtructa figura radiorum ex C, ducta duabus horis æqualiter à linea ſtyli hinc
<
lb
/>
inde remotis: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21170
"
xml:space
="
preserve
">quia tunc interualla illarum horarum inter centrum L, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21171
"
xml:space
="
preserve
">æquinoctialem lineam
<
lb
/>
æqualia ſunt, vt propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21172
"
xml:space
="
preserve
">2. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21173
"
xml:space
="
preserve
">ſuperioris lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21174
"
xml:space
="
preserve
">de horizontali horologio oſtendimus, atque adeò trans-
<
lb
/>
lata in radium Æ quatoris ex puncto I, vnum & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21175
"
xml:space
="
preserve
">idem punctum offerunt, &</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21176
"
xml:space
="
preserve
">c. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21177
"
xml:space
="
preserve
">Vnde tunc ſingulis
<
lb
/>
lineis bini numeri aſcribendi erunt, reſpondentes binis illis horis hinc inde à linea ſtyli æquali
<
lb
/>
ſpatio remotis, quemadmodum & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21178
"
xml:space
="
preserve
">in horizontali horologio, ac in Verticali factum eſt. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21179
"
xml:space
="
preserve
">Sed quan-
<
lb
/>
do linea ſtyli inæqualiter à lineis horarijs circumſtantibus remouetur, (quod frequentius ſolet ac-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0331-03
"
xlink:href
="
note-0331-03a
"
xml:space
="
preserve
">20</
note
>
cidere) vt in dato exemplo euenit, reſpondebunt ſingulæ lineæ ſingulis tantum horis; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21180
"
xml:space
="
preserve
">propterea
<
lb
/>
quòd tunc interualla horarũ inter centrũ L, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21181
"
xml:space
="
preserve
">æquinoctialem lineã hinc inde à linea ſtyli diſtan-
<
lb
/>
tium inæqualia ſunt, atque adeò in radium Aequatoris ex I, translata diuerſa puncta offerunt, &</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21182
"
xml:space
="
preserve
">c.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21183
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21184
"
xml:space
="
preserve
">NON eſſet autem præter rem, quando linea ſtyli inæqualiter à proximis duabus horis diſtat,
<
lb
/>
<
note
position
="
right
"
xlink:label
="
note-0331-04
"
xlink:href
="
note-0331-04a
"
xml:space
="
preserve
">Quando linea
<
lb
/>
ſtyli inæquali-
<
lb
/>
ter diſtat à dua
<
lb
/>
bus proximis
<
lb
/>
horis, conſtruẽ-
<
lb
/>
dæ eſſent duæ
<
lb
/>
figuræ radiorũ,
<
lb
/>
vt omnis confu
<
lb
/>
ſio linearũ tol-
<
lb
/>
leretur.</
note
>
immo verò expediret, ſi conſtruerentur duæ figuræ radiorum Zodiaci, in quarum vna duceren-
<
lb
/>
tur horariæ lineæ ex C, reſpondentes illis lineis horariis in horologio, quæ ex vna parte, nempe ſi-
<
lb
/>
niſtra lineæ ſtyli continentur; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21185
"
xml:space
="
preserve
">in alia verò horariæ lineæ reſpondentes lineis horarijs horologii ex
<
lb
/>
altera parte lineæ ſtyli. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21186
"
xml:space
="
preserve
">Ita enim omnis linearum confuſio tolleretur, quæ, neceſſario ſequitur,
<
lb
/>
quando linea ſtyli ferè æqualiter à lineis hinc inde poſitis diſtat, quia tunc puncta in radio Aequa
<
lb
/>
toris inuenta vix inter ſe diſcernuntur, vt manifeſtum eſt. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21187
"
xml:space
="
preserve
">Hac ratione in noſtro exemplo in vna
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0331-05
"
xlink:href
="
note-0331-05a
"
xml:space
="
preserve
">30</
note
>
figurarum ducerentur lineæ ex C, reſpondentes hiſce horis 1. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21188
"
xml:space
="
preserve
">2. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21189
"
xml:space
="
preserve
">3. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21190
"
xml:space
="
preserve
">4. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21191
"
xml:space
="
preserve
">5. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21192
"
xml:space
="
preserve
">6. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21193
"
xml:space
="
preserve
">7. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21194
"
xml:space
="
preserve
">8. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21195
"
xml:space
="
preserve
">9. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21196
"
xml:space
="
preserve
">à media no-
<
lb
/>
cte, quæ ſunt ad ſiniſtram lineæ ſtyli. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21197
"
xml:space
="
preserve
">In altera verò continerentur lineæ reſpondentes horis ad
<
lb
/>
dexteram eiuſdem lineæ ſtyli, quales ſunt 10. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21198
"
xml:space
="
preserve
">11. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21199
"
xml:space
="
preserve
">12. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21200
"
xml:space
="
preserve
">à media nocte, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21201
"
xml:space
="
preserve
">1. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21202
"
xml:space
="
preserve
">2. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21203
"
xml:space
="
preserve
">3. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21204
"
xml:space
="
preserve
">4. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21205
"
xml:space
="
preserve
">5. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21206
"
xml:space
="
preserve
">6. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21207
"
xml:space
="
preserve
">&</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21208
"
xml:space
="
preserve
">c. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21209
"
xml:space
="
preserve
">à meridie.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21210
"
xml:space
="
preserve
">In qualibet tamen figura ducenda eſſet C G, pro linea ſtyli. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21211
"
xml:space
="
preserve
">Huius rei exemplum poſitum eſſe vi-
<
lb
/>
debis in propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21212
"
xml:space
="
preserve
">38. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21213
"
xml:space
="
preserve
">huius libri.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21214
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21215
"
xml:space
="
preserve
">EX his hoc modo paratis deſcribentur arcus ſignorum, vt in horologio horizontali, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21216
"
xml:space
="
preserve
">Ver-
<
lb
/>
ticali, transferendo nimirum interualla horarum inter C, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21217
"
xml:space
="
preserve
">radios ſignorum intercepta ex cen-
<
lb
/>
tro horologii C, in horas horologii reſpondentes, vel etiam transferendo horaria interualla in-
<
lb
/>
ter radium Aequatoris, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21218
"
xml:space
="
preserve
">ſignorum radios poſita in lineas horarias horologij reſpondentes, ini-
<
lb
/>
tio facto à linea æquinoctiali, &</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21219
"
xml:space
="
preserve
">c. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21220
"
xml:space
="
preserve
">Eadem enim demonſtratio hic erit, quæ in horologio horizon-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0331-06
"
xlink:href
="
note-0331-06a
"
xml:space
="
preserve
">40</
note
>
tali, cum planum horologij declinantis ſit tanquam Horizon quidam, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21221
"
xml:space
="
preserve
">angulus G C I, æqualis
<
lb
/>
altitudini poli ſupra ipſum, vt diximus, atque linea ſtyli inſtar lineæ meridianæ, licet non indicet
<
lb
/>
horam 12. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21222
"
xml:space
="
preserve
">quia non computamus horas à Meridiano circulo plani declinantis, ſed à Meridiano
<
lb
/>
Horizontis illius loci, vbi declinans horologium deſcribitur. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21223
"
xml:space
="
preserve
">Monſtraret autem proculdubio
<
lb
/>
dicta linea meridiana horam 12. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21224
"
xml:space
="
preserve
">ſi horas computaremus à Meridiano plani declinantis; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21225
"
xml:space
="
preserve
">quia tunc
<
lb
/>
circulus proprius Meridianus plani declinantis efficiens lineam ſtyli in horologio æqualiter diſta-
<
lb
/>
ret ab ortu, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21226
"
xml:space
="
preserve
">occaſu Solis, atque adeo Sol in eo exiſtens meridiem efficeret, vel mediam noctem,
<
lb
/>
quemadmodum in Horizonte contingit.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21227
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21228
"
xml:space
="
preserve
">PERSPICVVM autẽ eſt ex demonſtratis in propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21229
"
xml:space
="
preserve
">2. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21230
"
xml:space
="
preserve
">ſuperioris libri, quando recta C G,
<
lb
/>
<
note
position
="
right
"
xlink:label
="
note-0331-07
"
xlink:href
="
note-0331-07a
"
xml:space
="
preserve
">Qui arens fi-
<
lb
/>
gnorũ ſint hy-
<
lb
/>
perbolæ, qui pa
<
lb
/>
rabolæ, & qui
<
lb
/>
ellipſes in horo
<
lb
/>
logio declinan
<
lb
/>
te à Verticali.</
note
>
in figura radiorum oppoſitos radios ſecat, arcus illorum ſignorum eſſe hyperbolas oppoſitas, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21231
"
xml:space
="
preserve
">
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0331-08
"
xlink:href
="
note-0331-08a
"
xml:space
="
preserve
">50</
note
>
æquales: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21232
"
xml:space
="
preserve
">quando verò æquidiſtat alteri radiorum oppoſitorum, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21233
"
xml:space
="
preserve
">alterum ſecat, arcum ſigni il-
<
lb
/>
lius, cuius radius ſecatur, eſſe Parabolam, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21234
"
xml:space
="
preserve
">alterius arcum deſcribi non poſſe: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21235
"
xml:space
="
preserve
">quando denique
<
lb
/>
alterum oppoſitorum radiorum ſecat, alterum autem non, neque ei æquidiſtat, arcum illius ſigni,
<
lb
/>
cuius radius ſecatur, eſſe Ellipſim, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21236
"
xml:space
="
preserve
">alterius arcum nullo modo poſſe deſcribi. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21237
"
xml:space
="
preserve
">Eadem enim de-
<
lb
/>
monſtratio hic erit, quæ ibi: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21238
"
xml:space
="
preserve
">quoniam ita hic ſe habet recta C G, in figura radiorum reſpondens
<
lb
/>
lineæ ſtyli in horologio, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21239
"
xml:space
="
preserve
">diameter omnium ſectionum conicarum exiſtens, vt ibi recta H B, in
<
lb
/>
<
note
position
="
right
"
xlink:label
="
note-0331-09
"
xlink:href
="
note-0331-09a
"
xml:space
="
preserve
">Arcus paralle-
<
lb
/>
lorum ſemper
<
lb
/>
apparentium,
<
lb
/>
ſemperq; laten
<
lb
/>
titum maximo-
<
lb
/>
rum ſunt hy-
<
lb
/>
perbolæ in ſu-
<
lb
/>
periori horolo-
<
lb
/>
gio.</
note
>
figura radiorum referẽs lineam meridianam horologij, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21240
"
xml:space
="
preserve
">diameter exiſtens omnium conicarum
<
lb
/>
ſectionum: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21241
"
xml:space
="
preserve
">propterea quòd angulus C G I, æqualis eſt hic altitudini poli ſupra planum declinãs,
<
lb
/>
vt ibi angulus D H B, æqualis eſt poli altitudini ſupra Horizontem. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21242
"
xml:space
="
preserve
">Ex his ſequitur, arcus paralle-
<
lb
/>
lorum, qui omnium ſemper apparentium, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21243
"
xml:space
="
preserve
">ſemper latentium maximi ſunt, eſſe in noſtro exem-
<
lb
/>
plo hyperbolas oppoſitas. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21244
"
xml:space
="
preserve
">Quoniã enim angulus, quem radius arcus horarum 24. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21245
"
xml:space
="
preserve
">cũ radio Æ </
s
>
</
p
>
</
div
>
</
text
>
</
echo
>