Clavius, Christoph
,
Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur
Text
Text Image
Image
XML
Thumbnail overview
Document information
None
Concordance
Notes
Figures
Content
Thumbnails
List of thumbnails
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 677
>
331
(315)
332
(316)
333
(317)
334
(318)
335
(319)
336
(320)
337
(321)
338
(322)
339
(323)
340
(324)
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 677
>
page
|<
<
(316)
of 677
>
>|
<
echo
version
="
1.0RC
">
<
text
xml:lang
="
it
"
type
="
free
">
<
div
xml:id
="
echoid-div1073
"
type
="
section
"
level
="
1
"
n
="
256
">
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21245
"
xml:space
="
preserve
">
<
pb
o
="
316
"
file
="
0332
"
n
="
332
"
rhead
="
GNOMONICES
"/>
toris facit, cõtinet gr. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21246
"
xml:space
="
preserve
">48. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21247
"
xml:space
="
preserve
">cũ tanta ſit declinatio paralleli maximi ſemper apparentiũ, fit vt addito
<
lb
/>
angulorecto G I C, conficiatur angulus contentus radio eiuſdem paralleli, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21248
"
xml:space
="
preserve
">axe I C, grad. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21249
"
xml:space
="
preserve
">138.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21250
"
xml:space
="
preserve
">Cum ergo angulus I C G, altitudinis poli ſupra planum declinans comprehendat grad. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21251
"
xml:space
="
preserve
">40. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21252
"
xml:space
="
preserve
">Min. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21253
"
xml:space
="
preserve
">
<
lb
/>
3. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21254
"
xml:space
="
preserve
">fient anguli interni, quos dictus radius, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21255
"
xml:space
="
preserve
">recta C G, cum axe faciunt, grad. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21256
"
xml:space
="
preserve
">178. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21257
"
xml:space
="
preserve
">Min. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21258
"
xml:space
="
preserve
">3. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21259
"
xml:space
="
preserve
">hoc eſt,
<
lb
/>
minores duobus rectis. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21260
"
xml:space
="
preserve
">Quare coibit linea C G, cum dicto radio; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21261
"
xml:space
="
preserve
">ac proinde cum recta C G, ſe-
<
lb
/>
cet vtrumque radium, hoc eſt, eum, qui eſt paralleli maximi ſemper apparentium, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21262
"
xml:space
="
preserve
">eum, qui eſt
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0332-01
"
xlink:href
="
note-0332-01a
"
xml:space
="
preserve
">Quando linea
<
lb
/>
ſtyli vna eſt ex
<
lb
/>
horariis lineis,
<
lb
/>
vel æqualiter à
<
lb
/>
duabus hinc in
<
lb
/>
de diſtat, facili 9
<
lb
/>
arcus ſignorũ
<
lb
/>
deſcribuntur.</
note
>
paralleli ſemper latentiũ maximus, fient duæ hyperbolæ oppoſitæ, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21263
"
xml:space
="
preserve
">æquales, vt ex dictis conſtat.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21264
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21265
"
xml:space
="
preserve
">QVANDO linea ſtyli eſt vna ex lineis horarijs, vel æqualiter à duabus horis hinc inde po-
<
lb
/>
ſitis diſtat, transferenda erunt ſingula interualla prædicta in binas lineas horarias æqualiter à linea
<
lb
/>
ſtyli in horologio remotas, vt in horizontali etiam horologio, Verticaliq́; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21266
"
xml:space
="
preserve
">factum eſt.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21267
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
note
position
="
left
"
xml:space
="
preserve
">10</
note
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21268
"
xml:space
="
preserve
">VT autem accuratius ſignorum arcus delineari poſſint, quando linea ſtyli inæqualiter à dua-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0332-03
"
xlink:href
="
note-0332-03a
"
xml:space
="
preserve
">Quando linea
<
lb
/>
ſtyli inæquali-
<
lb
/>
ter à duabus
<
lb
/>
horis hinc inde
<
lb
/>
diſtat, quid fa-
<
lb
/>
ciendum, vt ac-
<
lb
/>
cura@us arcus
<
lb
/>
ſignorũ deſcri-
<
lb
/>
bantur.</
note
>
bus horarijs lineis hinc inde collocatis fuerit remota, transferri poterunt omnia puncta horaria
<
lb
/>
lineæ æquinoctialis ad ſiniſtram, vel dextram lineæ indicis poſita, in alteram partem æquinoctia-
<
lb
/>
lis lineæ, nempe dextram, vel ſiniſtram eiuſdẽ lineæ ſtyli, initio ſemper facto à linea ſtyli: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21269
"
xml:space
="
preserve
">Vel certè
<
lb
/>
(quod ego magis probo, quoniã aliquæ lineæ horariæ vix, aut nunquã æquinoctialẽ lineam ſecãt)
<
lb
/>
deſcripto arcu circuli ex centro C, poterunt eius portiones inter lineã indicis, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21270
"
xml:space
="
preserve
">horarias lineas ex
<
lb
/>
vna parte lineę indicis transferri in eundẽ arcũ ex altera parte eiuſdem lineæ indicis. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21271
"
xml:space
="
preserve
">Si enim per
<
lb
/>
puncta ſiue in linea æquinoctiali, ſiue in illo arcu (quod magis probatur) notata, ex cẽtro C, lineas
<
lb
/>
occultas duxerimus, quales in proxima figura ſunt lineæ minutis illis lineis diſtinctæ ad dextram
<
lb
/>
ipſius lineæ indicis exiſtẽtes, habebimus ſemper binas lineas æqualiter à linea indicis hinc inde re
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0332-04
"
xlink:href
="
note-0332-04a
"
xml:space
="
preserve
">20</
note
>
motas, in quas vnum, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21272
"
xml:space
="
preserve
">idem ſpatiũ horarium inter C, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21273
"
xml:space
="
preserve
">radiũ cuiuslibet ſigni interceptũ tranſ-
<
lb
/>
ferri poteſt, vt in horizontali horologio, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21274
"
xml:space
="
preserve
">Verticali. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21275
"
xml:space
="
preserve
">Quod quidem ſi fiat, ſatis erit, ſi in figura ra-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0332-05
"
xlink:href
="
note-0332-05a
"
xml:space
="
preserve
">Qua ratione ſa
<
lb
/>
tis ſit, ſi in figu
<
lb
/>
ra radiorũ du-
<
lb
/>
cãtur lineæ ho-
<
lb
/>
rariæ reſpondẽ
<
lb
/>
tes ho ris cõten
<
lb
/>
tis in horolo-
<
lb
/>
gio ex altera dũ
<
lb
/>
taxat parte li-
<
lb
/>
neę ſtyli.</
note
>
diorum ex C, ducamus lineas horarias reſpondentes horis contentis in horologio ex vna dunta-
<
lb
/>
xat parte, dextra vel ſiniſtra, lineæ indicis. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21276
"
xml:space
="
preserve
">Nam ſi puncta horarum illarum in æquinoctiali linea,
<
lb
/>
vel arcu ex centro C, deſcripto, transferantur in alteram partem lineæ æquinoctialis, vel dicti ar-
<
lb
/>
cus, principio ſemper facto à linea indicis, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21277
"
xml:space
="
preserve
">reliqua perficiantur, vt proximè præcepimus, deſcri
<
lb
/>
bentur arcus ſignorum, vt in horizontali horologio. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21278
"
xml:space
="
preserve
">Atque hac ratione vitaretur confuſio linea-
<
lb
/>
rum ex C, per radium Aequatoris ductarum in figura radiorum. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21279
"
xml:space
="
preserve
">Id quod in deſcriptione arcuum
<
lb
/>
ſignorum in horologio declinante ab Horizonte propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21280
"
xml:space
="
preserve
">14. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21281
"
xml:space
="
preserve
">huius libri obſeruatum eſſe videbis.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21282
"
xml:space
="
preserve
">Rurſus ſi portiones rectæ C A, inter C, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21283
"
xml:space
="
preserve
">radios ſignorum transferantur in horologium ex C, in
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0332-06
"
xlink:href
="
note-0332-06a
"
xml:space
="
preserve
">30</
note
>
rectam C d, ex vtraque parte centri C, habebimus in recta C d, puncta, per quæ arcus ſignorum
<
lb
/>
ducendi ſunt, velut in linea horæ 6. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21284
"
xml:space
="
preserve
">horizontalis horologij, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21285
"
xml:space
="
preserve
">Verticalis factum eſt.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21286
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21287
"
xml:space
="
preserve
">PERTINENT autem in horologijs declinantibus à meridie arcus ſupra lineam æquino-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0332-07
"
xlink:href
="
note-0332-07a
"
xml:space
="
preserve
">Qui arcus ſi-
<
lb
/>
gnorum in ho-
<
lb
/>
rologio declinã
<
lb
/>
re à Verticali
<
lb
/>
pertineant ad
<
lb
/>
ſigna auſtralia,
<
lb
/>
& qui ad borea
<
lb
/>
lia.</
note
>
ctialem verſus centrum deſcripti ad ſigna auſtralia: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21288
"
xml:space
="
preserve
">reliqui verò ad borealia, veluti in Verticalibus
<
lb
/>
horologijs. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21289
"
xml:space
="
preserve
">In declinantibus autem à ſeptentrione contrarium intelligatur. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21290
"
xml:space
="
preserve
">Vt facile quiuis per-
<
lb
/>
cipere poteſt, ſi rectè concipiat animo poſitionem vtriuſque horologij, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21291
"
xml:space
="
preserve
">ſitum parallelorum per
<
lb
/>
ſignorum initia ductorum.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21292
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21293
"
xml:space
="
preserve
">CAETERVM quando arcus ſignorum hyperbolæ ſunt oppoſitæ, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21294
"
xml:space
="
preserve
">æquales, (quod quan-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0332-08
"
xlink:href
="
note-0332-08a
"
xml:space
="
preserve
">Quo pacto hy-
<
lb
/>
perbolæ borea-
<
lb
/>
lium ſignorum
<
lb
/>
ex hyperbolis
<
lb
/>
oppoſitis ſigno
<
lb
/>
rum auſtraliũ
<
lb
/>
deſcribantur.</
note
>
do fiat, paulò ante docuimus) multò accuratius in horologijs à meridie declinantibus deſcribe-
<
lb
/>
mus arcus ſignorum borealium ex arcubus auſtralium ſignorum tribus illis modis, quos ad finem
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0332-09
"
xlink:href
="
note-0332-09a
"
xml:space
="
preserve
">40</
note
>
propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21295
"
xml:space
="
preserve
">2. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21296
"
xml:space
="
preserve
">ſuperioris libri tradidimus poſt demonſtrationem ſecundi modi deſcribendorum ar-
<
lb
/>
cuum ſignorum Zodiaci in horologio horizontali, qui ex figura, in qua radij omnium ſignorum
<
lb
/>
Zodiaci continentur, abſoluitur. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21297
"
xml:space
="
preserve
">Nam in primo illorum modorum nulla eſt difficultas, ſi in li-
<
lb
/>
nea ſtyli inueniatur diameter tranſuerſa oppoſitarum hyperbolarum, earumq́ue centrum, nempe
<
unsure
/>
<
lb
/>
punctum medium tranſuerſæ diametri, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21298
"
xml:space
="
preserve
">reliqua perficiantur, vt in dicta propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21299
"
xml:space
="
preserve
">2. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21300
"
xml:space
="
preserve
">præcedentis
<
lb
/>
lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21301
"
xml:space
="
preserve
">docuimus. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21302
"
xml:space
="
preserve
">Quod verò ad ſecundum illorum modorum ſpectat, axis hyperbolarum in his ho
<
lb
/>
rologijs declinantibus eſt ipſamet linea ſtyli. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21303
"
xml:space
="
preserve
">Portiones autem arcuum ſignorum auſtralium vſq;
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21304
"
xml:space
="
preserve
">ad axem hyperbolarum oppoſitarum, ſeu lineam ſtyli, deſcribendæ ſunt ad partes horæ 6. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21305
"
xml:space
="
preserve
">quia eæ
<
lb
/>
commodius deſcribi poſlunt, quàm aliæ verſus horam 12. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21306
"
xml:space
="
preserve
">& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21307
"
xml:space
="
preserve
">ex eis vno labore non ſolum reliquæ
<
lb
/>
portiones ex altera parte, verum etiam toti arcus ſignorum borealium, qui illis opponuntur, facili
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0332-10
"
xlink:href
="
note-0332-10a
"
xml:space
="
preserve
">50</
note
>
negotio delineabuntur, vt in prædicto modo oſtendimus ſuo loco. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21308
"
xml:space
="
preserve
">Eſt porrò ſecundus hic modus
<
lb
/>
valde accommodatus ad arcus ſignorum borealium, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21309
"
xml:space
="
preserve
">oppoſitorum rectè deſcribendos, hoc eſt,
<
lb
/>
qui à centro horologii remotiores ſunt. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21310
"
xml:space
="
preserve
">Nam, vt vides, horariæ lineę ex C, in figura radiorum ca-
<
lb
/>
dentes, quò longius protenduntur, eò maiorem errandi prębent occaſionem in deſcribendis arcu-
<
lb
/>
bus per radios ſignorum ad ſiniſtram radij Aequatoris in illa figura collocatos, quales hic ſunt ra-
<
lb
/>
dij ſignorum borealium; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21311
"
xml:space
="
preserve
">propterea quòd vix fieri poteſt, vt ſine errore accipiantur puncta, vbi di-
<
lb
/>
cti radij à lineis horarijs ſecantur, niſi ſumma diligentia dictæ omnes lineæ ductæ ſint. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21312
"
xml:space
="
preserve
">At vero
<
lb
/>
puncta in radijs ſignorum, qui ad dextram radij Aequatoris ponuntur, vicinioresq́ue ſunt puncto
<
lb
/>
C, quales hic ſunt radij auſtralium ſignorum, facilius deprehendi poſſunt, propter breuitatem li-
<
lb
/>
nearum ex C, cadentium, quæ inter C, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21313
"
xml:space
="
preserve
">dictos radios comprehenduntur, ſi conferantur cum eiſ-
<
lb
/>
dem rectis inter C, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21314
"
xml:space
="
preserve
">radios ſignorum borealium comprehenſis. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s21315
"
xml:space
="
preserve
">Vnde certius arcus </
s
>
</
p
>
</
div
>
</
text
>
</
echo
>