Clavius, Christoph, Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur

List of thumbnails

< >
651
651 (635)
652
652 (636)
653
653 (637)
654
654 (638)
655
655 (639)
656
656 (640)
657
657 (641)
658
658 (642)
659
659 (643)
660
660 (644)
< >
page |< < (636) of 677 > >|
    <echo version="1.0RC">
      <text xml:lang="it" type="free">
        <div xml:id="echoid-div2071" type="section" level="1" n="527">
          <p>
            <s xml:id="echoid-s41686" xml:space="preserve">
              <pb o="636" file="0652" n="652" rhead="GNOMONICES"/>
            in centro infixum moueri poſſit, tranſeatq́ue per centrum, vt in Aſtrolabio fieri ſolet, in cuius
              <lb/>
            extremitatibus duæ tabellæ C E, D F, ad angulos rectos erigantur, ita vt deprimi poſſint, & </s>
            <s xml:id="echoid-s41687" xml:space="preserve">erigi:
              <lb/>
            </s>
            <s xml:id="echoid-s41688" xml:space="preserve">quarum altitudines ita explorabimus. </s>
            <s xml:id="echoid-s41689" xml:space="preserve">Sumpta in recta G H, diametro quadrati A B C D, æquali,
              <lb/>
            ducatur H I, ad G H, perpendicularis; </s>
            <s xml:id="echoid-s41690" xml:space="preserve">deſcriptoq́ue ex G, vt centro, arcu circuli, ſupputentur in
              <lb/>
            @o declinationes ſignorum, & </s>
            <s xml:id="echoid-s41691" xml:space="preserve">aliorum graduum Eclipticæ, (Nos integrorum tantum ſignorum
              <lb/>
            declinationes in exemplum adduximus) per quas rectæ ex G, emiſſę ſecent rectam H I, in K, L,
              <lb/>
            M. </s>
            <s xml:id="echoid-s41692" xml:space="preserve">Deinde in dioptra ſiant in recta C E, quæ ipſam dioptram bifariam ſecet, duo foramina par-
              <lb/>
            ua, vt per illa radius Solis tranſire poſſit, tanto interuallo inter ſe diſtantia, quanta eſt recta H K,
              <lb/>
            quibus reſpondentia puncta in recta D F, quæ alteram tabellam bifariam ſecet, notentur, tanto
              <lb/>
            ſpatio à puncto D, remota, quanto foramina à puncto C, abſunt. </s>
            <s xml:id="echoid-s41693" xml:space="preserve">Si enim puncta K, L, M, trans-
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0652-01" xlink:href="note-0652-01a" xml:space="preserve">10</note>
            ferantur in rectam D F, inter dicta duo puncta interiectam. </s>
            <s xml:id="echoid-s41694" xml:space="preserve">initio facto à puncto prope D, & </s>
            <s xml:id="echoid-s41695" xml:space="preserve">ite-
              <lb/>
            rum initio facto ab altero puncto prope F, imprimendo puncta in recta D F, per quæ parallelæ li-
              <lb/>
            neę ducantur, inter quas 12. </s>
            <s xml:id="echoid-s41696" xml:space="preserve">ſigna Zodiaci deſcribantur, vt in figura apparet, perfecta erit dio-
              <lb/>
            ptra, cuius hic vſus eſt. </s>
            <s xml:id="echoid-s41697" xml:space="preserve">Poſito quadrato horologii A B C D, in propria altitudine, ita vt Aequato-
              <lb/>
            riæquidiſtet, vertatur ipſum horologium, & </s>
            <s xml:id="echoid-s41698" xml:space="preserve">dioptra hinc inde, donec radius Solis per foramen
              <lb/>
            prope C, Sole in ſignis auſtralibus exiſtente, vel per foramen prope E, Sole in borealibus ſignis
              <lb/>
            commorante, incidens cadat in locum Solis in recta D F, hoc ſolo notato, quòd antemeridiano
              <lb/>
            tempore (quod cognoſcetur ex vmbra cuiuſcunque rei in plano Horizonti æquidiſtante. </s>
            <s xml:id="echoid-s41699" xml:space="preserve">Hæc
              <lb/>
            enim ſi decreſcit, Sol nondum ad Meridianum peruenit, ſi vero creſcit, ipſum iam pertranſijt)
              <lb/>
            dioptra dirigenda eſt verſus ortum, pomeridiano vero verſus occaſum. </s>
            <s xml:id="echoid-s41700" xml:space="preserve">Hac etenim ratione ho-
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0652-02" xlink:href="note-0652-02a" xml:space="preserve">20</note>
            rologium proprium ſitum obtinebit, & </s>
            <s xml:id="echoid-s41701" xml:space="preserve">linea fiduciæ vltra centrum verſus tabellam dioptræ op-
              <lb/>
            poſitam indicabit horam præſentem, ſiue Sol exiſtat in borealibus ſignis, ſiue in auſtralibus.</s>
            <s xml:id="echoid-s41702" xml:space="preserve"/>
          </p>
          <p>
            <s xml:id="echoid-s41703" xml:space="preserve">COLLOCATO horologio ſiue per acum Magnete illitam, ſiue per lineam meridianam
              <lb/>
            inuentam, in proprio ſitu, inuenietur hora multo facilius ex dioptra. </s>
            <s xml:id="echoid-s41704" xml:space="preserve">Tunc enim dioptra ſolum
              <lb/>
            circumducenda eſt, donec radius Solis cadat in rectam D F, etiamſi in tabella non ſint deſcripta
              <lb/>
            ſigna. </s>
            <s xml:id="echoid-s41705" xml:space="preserve">Quòd ſi deſcripta ſint ſigna, indicabit idem radius, in quonam ſigno Sol exiſtat.</s>
            <s xml:id="echoid-s41706" xml:space="preserve"/>
          </p>
          <p>
            <s xml:id="echoid-s41707" xml:space="preserve">IAM vero ſi horologium in plano Horizonti æquidiſtante verſus Solem dirigatur, ita vt vm-
              <lb/>
            bra axis cadat in lineam meridianam, vel radius Solis per dioptram incidens in rectam D F, & </s>
            <s xml:id="echoid-s41708" xml:space="preserve">
              <lb/>
            quadratum A B C D, eleuetur, donec à Sole non amplius illuminetur, ſed productum per Solem
              <lb/>
            tranſeat, vel donec radius Solis in duo puncta rectæ D F, quæ foraminibus dioptræ oppoſita
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0652-03" xlink:href="note-0652-03a" xml:space="preserve">30</note>
            ſunt, cadat, indicabit quadratum ipſum in quadrante altitudinem Solis ſupra Horizontem. </s>
            <s xml:id="echoid-s41709" xml:space="preserve">Ex
              <lb/>
            qua, ſi meridiana fuerit, id eſt, maxima illo die, & </s>
            <s xml:id="echoid-s41710" xml:space="preserve">ex declinatione Solis altitudo poli elicietur, vt
              <lb/>
            in commentariis in ſphæram docuimus.</s>
            <s xml:id="echoid-s41711" xml:space="preserve"/>
          </p>
        </div>
        <div xml:id="echoid-div2076" type="section" level="1" n="528">
          <head xml:id="echoid-head557" style="it" xml:space="preserve">DE HOROLOGIO VNIVERS ALI IN FORMAM
            <lb/>
          crucis conſtructo. CAP. II.</head>
          <p>
            <s xml:id="echoid-s41712" xml:space="preserve">FIAT ex eadem materia crux plana A B C D, & </s>
            <s xml:id="echoid-s41713" xml:space="preserve">alia ſolida, concaua tamen, A E F G, quæ
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0652-04" xlink:href="note-0652-04a" xml:space="preserve">Compo@itio ho-
                <lb/>
              rologii vniuer-
                <lb/>
              ſalis in formam
                <lb/>
              @@cis,</note>
            cum priori ita coniungatur, vt libere poſſit erigi & </s>
            <s xml:id="echoid-s41714" xml:space="preserve">deprimi; </s>
            <s xml:id="echoid-s41715" xml:space="preserve">ſintq́ue tria brachia E, F, G, inter
              <lb/>
              <figure xlink:label="fig-0652-01" xlink:href="fig-0652-01a" number="422">
                <image file="0652-01" xlink:href="http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0652-01"/>
              </figure>
            ſe prorſus æqualia. </s>
            <s xml:id="echoid-s41716" xml:space="preserve">Deinde ad longitudi-
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0652-05" xlink:href="note-0652-05a" xml:space="preserve">40</note>
            nem ſtyli vni brachiorum æqualis deſcri
              <lb/>
            batur tam horologium Meridianum,
              <lb/>
            quàm Polare: </s>
            <s xml:id="echoid-s41717" xml:space="preserve">Et Meridianum qui-
              <lb/>
            dem orientale in latere crucis A F, depin-
              <lb/>
            gatur, ductis lineis ad rectam E K, per-
              <lb/>
            pendic ularibus; </s>
            <s xml:id="echoid-s41718" xml:space="preserve">occidentale autem in
              <lb/>
            oppoſito latere, vt numeri indi cant: </s>
            <s xml:id="echoid-s41719" xml:space="preserve">Po-
              <lb/>
            lare vero in ſuperiore parte brachiorum
              <lb/>
            E, H, hoc eſt, in plano crucis ad planum
              <lb/>
            E G, recto, horę quidem antemeridianæ
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0652-06" xlink:href="note-0652-06a" xml:space="preserve">50</note>
            ad partes H, pomeridianæ vero ad par-
              <lb/>
            tes E, vt numeri oſtendunt, ductis lineis
              <lb/>
            ad rectam E H, perpendicularibus. </s>
            <s xml:id="echoid-s41720" xml:space="preserve">In
              <lb/>
            cruce denique A B C D, acus Magnete
              <lb/>
            illita ſtatuatur, vt beneficio ipſius horolo
              <lb/>
            gium ita poſſit collocari in plano, quod
              <lb/>
            Horizonti ęquidiſtet, vt A, ad Boream, & </s>
            <s xml:id="echoid-s41721" xml:space="preserve">
              <lb/>
            C, ad Auſtrum vergat, latusq́ue A C, me-
              <lb/>
            ridianam lineam referat. </s>
            <s xml:id="echoid-s41722" xml:space="preserve">Poſito enim ho
              <lb/>
            rologio in tali ſitu, ſi beneficio quadrantis crux A E F G, ita eleuetur, vt angulus C A L, ſit angulus
              <lb/>
            con@@lementi altitudinis poli, iacebit planum F M, in Aequatore, & </s>
            <s xml:id="echoid-s41723" xml:space="preserve">brachia E, H, I, G, L, F, &</s>
            <s xml:id="echoid-s41724" xml:space="preserve">c.</s>
            <s xml:id="echoid-s41725" xml:space="preserve"/>
          </p>
        </div>
      </text>
    </echo>