Clavius, Christoph
,
Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur
Text
Text Image
Image
XML
Thumbnail overview
Document information
None
Concordance
Notes
Figures
Content
Thumbnails
List of thumbnails
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 677
>
651
(635)
652
(636)
653
(637)
654
(638)
655
(639)
656
(640)
657
(641)
658
(642)
659
(643)
660
(644)
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 677
>
page
|<
<
(636)
of 677
>
>|
<
echo
version
="
1.0RC
">
<
text
xml:lang
="
it
"
type
="
free
">
<
div
xml:id
="
echoid-div2071
"
type
="
section
"
level
="
1
"
n
="
527
">
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41686
"
xml:space
="
preserve
">
<
pb
o
="
636
"
file
="
0652
"
n
="
652
"
rhead
="
GNOMONICES
"/>
in centro infixum moueri poſſit, tranſeatq́ue per centrum, vt in Aſtrolabio fieri ſolet, in cuius
<
lb
/>
extremitatibus duæ tabellæ C E, D F, ad angulos rectos erigantur, ita vt deprimi poſſint, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41687
"
xml:space
="
preserve
">erigi:
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41688
"
xml:space
="
preserve
">quarum altitudines ita explorabimus. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41689
"
xml:space
="
preserve
">Sumpta in recta G H, diametro quadrati A B C D, æquali,
<
lb
/>
ducatur H I, ad G H, perpendicularis; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41690
"
xml:space
="
preserve
">deſcriptoq́ue ex G, vt centro, arcu circuli, ſupputentur in
<
lb
/>
@o declinationes ſignorum, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41691
"
xml:space
="
preserve
">aliorum graduum Eclipticæ, (Nos integrorum tantum ſignorum
<
lb
/>
declinationes in exemplum adduximus) per quas rectæ ex G, emiſſę ſecent rectam H I, in K, L,
<
lb
/>
M. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41692
"
xml:space
="
preserve
">Deinde in dioptra ſiant in recta C E, quæ ipſam dioptram bifariam ſecet, duo foramina par-
<
lb
/>
ua, vt per illa radius Solis tranſire poſſit, tanto interuallo inter ſe diſtantia, quanta eſt recta H K,
<
lb
/>
quibus reſpondentia puncta in recta D F, quæ alteram tabellam bifariam ſecet, notentur, tanto
<
lb
/>
ſpatio à puncto D, remota, quanto foramina à puncto C, abſunt. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41693
"
xml:space
="
preserve
">Si enim puncta K, L, M, trans-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0652-01
"
xlink:href
="
note-0652-01a
"
xml:space
="
preserve
">10</
note
>
ferantur in rectam D F, inter dicta duo puncta interiectam. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41694
"
xml:space
="
preserve
">initio facto à puncto prope D, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41695
"
xml:space
="
preserve
">ite-
<
lb
/>
rum initio facto ab altero puncto prope F, imprimendo puncta in recta D F, per quæ parallelæ li-
<
lb
/>
neę ducantur, inter quas 12. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41696
"
xml:space
="
preserve
">ſigna Zodiaci deſcribantur, vt in figura apparet, perfecta erit dio-
<
lb
/>
ptra, cuius hic vſus eſt. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41697
"
xml:space
="
preserve
">Poſito quadrato horologii A B C D, in propria altitudine, ita vt Aequato-
<
lb
/>
riæquidiſtet, vertatur ipſum horologium, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41698
"
xml:space
="
preserve
">dioptra hinc inde, donec radius Solis per foramen
<
lb
/>
prope C, Sole in ſignis auſtralibus exiſtente, vel per foramen prope E, Sole in borealibus ſignis
<
lb
/>
commorante, incidens cadat in locum Solis in recta D F, hoc ſolo notato, quòd antemeridiano
<
lb
/>
tempore (quod cognoſcetur ex vmbra cuiuſcunque rei in plano Horizonti æquidiſtante. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41699
"
xml:space
="
preserve
">Hæc
<
lb
/>
enim ſi decreſcit, Sol nondum ad Meridianum peruenit, ſi vero creſcit, ipſum iam pertranſijt)
<
lb
/>
dioptra dirigenda eſt verſus ortum, pomeridiano vero verſus occaſum. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41700
"
xml:space
="
preserve
">Hac etenim ratione ho-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0652-02
"
xlink:href
="
note-0652-02a
"
xml:space
="
preserve
">20</
note
>
rologium proprium ſitum obtinebit, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41701
"
xml:space
="
preserve
">linea fiduciæ vltra centrum verſus tabellam dioptræ op-
<
lb
/>
poſitam indicabit horam præſentem, ſiue Sol exiſtat in borealibus ſignis, ſiue in auſtralibus.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41702
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41703
"
xml:space
="
preserve
">COLLOCATO horologio ſiue per acum Magnete illitam, ſiue per lineam meridianam
<
lb
/>
inuentam, in proprio ſitu, inuenietur hora multo facilius ex dioptra. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41704
"
xml:space
="
preserve
">Tunc enim dioptra ſolum
<
lb
/>
circumducenda eſt, donec radius Solis cadat in rectam D F, etiamſi in tabella non ſint deſcripta
<
lb
/>
ſigna. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41705
"
xml:space
="
preserve
">Quòd ſi deſcripta ſint ſigna, indicabit idem radius, in quonam ſigno Sol exiſtat.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41706
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41707
"
xml:space
="
preserve
">IAM vero ſi horologium in plano Horizonti æquidiſtante verſus Solem dirigatur, ita vt vm-
<
lb
/>
bra axis cadat in lineam meridianam, vel radius Solis per dioptram incidens in rectam D F, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41708
"
xml:space
="
preserve
">
<
lb
/>
quadratum A B C D, eleuetur, donec à Sole non amplius illuminetur, ſed productum per Solem
<
lb
/>
tranſeat, vel donec radius Solis in duo puncta rectæ D F, quæ foraminibus dioptræ oppoſita
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0652-03
"
xlink:href
="
note-0652-03a
"
xml:space
="
preserve
">30</
note
>
ſunt, cadat, indicabit quadratum ipſum in quadrante altitudinem Solis ſupra Horizontem. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41709
"
xml:space
="
preserve
">Ex
<
lb
/>
qua, ſi meridiana fuerit, id eſt, maxima illo die, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41710
"
xml:space
="
preserve
">ex declinatione Solis altitudo poli elicietur, vt
<
lb
/>
in commentariis in ſphæram docuimus.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41711
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
</
div
>
<
div
xml:id
="
echoid-div2076
"
type
="
section
"
level
="
1
"
n
="
528
">
<
head
xml:id
="
echoid-head557
"
style
="
it
"
xml:space
="
preserve
">DE HOROLOGIO VNIVERS ALI IN FORMAM
<
lb
/>
crucis conſtructo. CAP. II.</
head
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41712
"
xml:space
="
preserve
">FIAT ex eadem materia crux plana A B C D, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41713
"
xml:space
="
preserve
">alia ſolida, concaua tamen, A E F G, quæ
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0652-04
"
xlink:href
="
note-0652-04a
"
xml:space
="
preserve
">Compo@itio ho-
<
lb
/>
rologii vniuer-
<
lb
/>
ſalis in formam
<
lb
/>
@@cis,</
note
>
cum priori ita coniungatur, vt libere poſſit erigi & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41714
"
xml:space
="
preserve
">deprimi; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41715
"
xml:space
="
preserve
">ſintq́ue tria brachia E, F, G, inter
<
lb
/>
<
figure
xlink:label
="
fig-0652-01
"
xlink:href
="
fig-0652-01a
"
number
="
422
">
<
image
file
="
0652-01
"
xlink:href
="
http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/zogilib?fn=/permanent/library/xxxxxxxx/figures/0652-01
"/>
</
figure
>
ſe prorſus æqualia. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41716
"
xml:space
="
preserve
">Deinde ad longitudi-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0652-05
"
xlink:href
="
note-0652-05a
"
xml:space
="
preserve
">40</
note
>
nem ſtyli vni brachiorum æqualis deſcri
<
lb
/>
batur tam horologium Meridianum,
<
lb
/>
quàm Polare: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41717
"
xml:space
="
preserve
">Et Meridianum qui-
<
lb
/>
dem orientale in latere crucis A F, depin-
<
lb
/>
gatur, ductis lineis ad rectam E K, per-
<
lb
/>
pendic ularibus; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41718
"
xml:space
="
preserve
">occidentale autem in
<
lb
/>
oppoſito latere, vt numeri indi cant: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41719
"
xml:space
="
preserve
">Po-
<
lb
/>
lare vero in ſuperiore parte brachiorum
<
lb
/>
E, H, hoc eſt, in plano crucis ad planum
<
lb
/>
E G, recto, horę quidem antemeridianæ
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0652-06
"
xlink:href
="
note-0652-06a
"
xml:space
="
preserve
">50</
note
>
ad partes H, pomeridianæ vero ad par-
<
lb
/>
tes E, vt numeri oſtendunt, ductis lineis
<
lb
/>
ad rectam E H, perpendicularibus. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41720
"
xml:space
="
preserve
">In
<
lb
/>
cruce denique A B C D, acus Magnete
<
lb
/>
illita ſtatuatur, vt beneficio ipſius horolo
<
lb
/>
gium ita poſſit collocari in plano, quod
<
lb
/>
Horizonti ęquidiſtet, vt A, ad Boream, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41721
"
xml:space
="
preserve
">
<
lb
/>
C, ad Auſtrum vergat, latusq́ue A C, me-
<
lb
/>
ridianam lineam referat. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41722
"
xml:space
="
preserve
">Poſito enim ho
<
lb
/>
rologio in tali ſitu, ſi beneficio quadrantis crux A E F G, ita eleuetur, vt angulus C A L, ſit angulus
<
lb
/>
con@@lementi altitudinis poli, iacebit planum F M, in Aequatore, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41723
"
xml:space
="
preserve
">brachia E, H, I, G, L, F, &</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41724
"
xml:space
="
preserve
">c.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s41725
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
</
div
>
</
text
>
</
echo
>