Clavius, Christoph
,
Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur
Text
Text Image
Image
XML
Thumbnail overview
Document information
None
Concordance
Notes
Figures
Content
Thumbnails
List of thumbnails
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 677
>
651
(635)
652
(636)
653
(637)
654
(638)
655
(639)
656
(640)
657
(641)
658
(642)
659
(643)
660
(644)
<
1 - 10
11 - 20
21 - 30
31 - 40
41 - 50
51 - 60
61 - 70
71 - 80
81 - 90
91 - 100
101 - 110
111 - 120
121 - 130
131 - 140
141 - 150
151 - 160
161 - 170
171 - 180
181 - 190
191 - 200
201 - 210
211 - 220
221 - 230
231 - 240
241 - 250
251 - 260
261 - 270
271 - 280
281 - 290
291 - 300
301 - 310
311 - 320
321 - 330
331 - 340
341 - 350
351 - 360
361 - 370
371 - 380
381 - 390
391 - 400
401 - 410
411 - 420
421 - 430
431 - 440
441 - 450
451 - 460
461 - 470
471 - 480
481 - 490
491 - 500
501 - 510
511 - 520
521 - 530
531 - 540
541 - 550
551 - 560
561 - 570
571 - 580
581 - 590
591 - 600
601 - 610
611 - 620
621 - 630
631 - 640
641 - 650
651 - 660
661 - 670
671 - 677
>
page
|<
<
(642)
of 677
>
>|
<
echo
version
="
1.0RC
">
<
text
xml:lang
="
it
"
type
="
free
">
<
div
xml:id
="
echoid-div2086
"
type
="
section
"
level
="
1
"
n
="
530
">
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42144
"
xml:space
="
preserve
">
<
pb
o
="
642
"
file
="
0658
"
n
="
658
"
rhead
="
GNOMONICES
"/>
diſtantis, tranſibit hic, ex ſcholio propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42145
"
xml:space
="
preserve
">15. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42146
"
xml:space
="
preserve
">lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42147
"
xml:space
="
preserve
">1. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42148
"
xml:space
="
preserve
">Theod. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42149
"
xml:space
="
preserve
">viciſſim per illius polũ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42150
"
xml:space
="
preserve
">Vnde ſi eadem
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0658-01
"
xlink:href
="
note-0658-01a
"
xml:space
="
preserve
">Tacilis inuen-
<
lb
/>
tio polorum, ex
<
lb
/>
quibus circuli
<
lb
/>
horatum in-
<
lb
/>
æqualium de-
<
lb
/>
ſcribuntur.</
note
>
circini apertura manente, vnus pes ſtatuatur in quolibet puncto tropici ♋, vel ♑, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42151
"
xml:space
="
preserve
">alter pona-
<
lb
/>
tur in circulo illius horæ à mer. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42152
"
xml:space
="
preserve
">vel med. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42153
"
xml:space
="
preserve
">noc. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42154
"
xml:space
="
preserve
">occulte producti, qui ſex horis in Aequatore ab-
<
lb
/>
eſt à puncto, quod puncto accepto in tropico reſpondet, habebitur polus illius circuli horarum
<
lb
/>
inæqualium. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42155
"
xml:space
="
preserve
">Verbi gratia. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42156
"
xml:space
="
preserve
">Quoniam circulus horæ 1. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42157
"
xml:space
="
preserve
">inæqualis ducendus eſt per primum pun-
<
lb
/>
ctum Aequatoris infra D, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42158
"
xml:space
="
preserve
">per prima puncta tropicorum infra I, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42159
"
xml:space
="
preserve
">M; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42160
"
xml:space
="
preserve
">abeſt autem circulus ho-
<
lb
/>
ræ 1. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42161
"
xml:space
="
preserve
">à mer. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42162
"
xml:space
="
preserve
">in Aequatore ſex horis à primo puncto infra D. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42163
"
xml:space
="
preserve
">Igitur ſi vnus pes circini ſtatuatur in
<
lb
/>
primo puncto tropici infra I, vel M, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42164
"
xml:space
="
preserve
">alter extendatur vſque ad circulum horæ 1. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42165
"
xml:space
="
preserve
">à mei
<
unsure
/>
. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42166
"
xml:space
="
preserve
">occultè
<
lb
/>
productum, habebitur in hoc circulo polus illius circuli, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42167
"
xml:space
="
preserve
">ſic de cæteris.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42168
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42169
"
xml:space
="
preserve
">STYLVS horas indicans erit axis mundi æqualis ſemidiametro hemiſphærij, qui ita in F,
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0658-02
"
xlink:href
="
note-0658-02a
"
xml:space
="
preserve
">Stylus horas
<
lb
/>
monſtrans.</
note
>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0658-03
"
xlink:href
="
note-0658-03a
"
xml:space
="
preserve
">10</
note
>
polo figendus eſt, vt eius punctum extremum centrum hemiſphærij occupet. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42170
"
xml:space
="
preserve
">quod tum demum
<
lb
/>
factum erit, cum extenſis in orificio hemiſphærii duobus filis ab A, in C, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42171
"
xml:space
="
preserve
">á B, in D, extremum
<
lb
/>
punctum in communi interſectione filorum collocatum erit. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42172
"
xml:space
="
preserve
">Poteſt idem ſtylus in quouis pun-
<
lb
/>
cto figi, ſed tunc non erit axis mundi. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42173
"
xml:space
="
preserve
">Accommodandum quoque erit inſtrumentum in circulo
<
lb
/>
Meridiano vna cum acu Magnete illita, ita tamen, vt planum inſtrumenti Horizonti æquidiſtet.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42174
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42175
"
xml:space
="
preserve
">SI LVBET, poterunt quoque in hoc hemiſphærio deſcribi omnia illa, quæ in planis ho-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0658-04
"
xlink:href
="
note-0658-04a
"
xml:space
="
preserve
">Deſcriptio pa@
<
lb
/>
rallelorum lon
<
lb
/>
gitudinum die-
<
lb
/>
rum, & latitu-
<
lb
/>
dinum ciui-
<
lb
/>
tatum, Ve@tica
<
lb
/>
lium circulorũ,
<
lb
/>
& parallelorum
<
lb
/>
Horizon is; Me
<
lb
/>
ridianorũ; Do-
<
lb
/>
morum cæle
<
lb
/>
ſtium, & aſcen-
<
lb
/>
dentium ſigno-
<
lb
/>
rum in hemi-
<
lb
/>
ſphærio conca-
<
lb
/>
uo.</
note
>
rologiis lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42176
"
xml:space
="
preserve
">2. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42177
"
xml:space
="
preserve
">& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42178
"
xml:space
="
preserve
">3. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42179
"
xml:space
="
preserve
">deſcripſimus. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42180
"
xml:space
="
preserve
">Nam paralleli longitudinum dierum, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42181
"
xml:space
="
preserve
">latitudinum ciuita-
<
lb
/>
tum delineabuntur ex polo F, vt paralleli ſignorum, ſi eorum declinationes à G, ſupputentur in
<
lb
/>
Meridiano, verſus H, quidem, ſi fuerint boreales, at verſus L, ſi auſtrales. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42182
"
xml:space
="
preserve
">Verticales autem cir-
<
lb
/>
culi deſcribentur per E, ex ſingulis gradibus Horizontis A B C D, qui per eorum polos tranſit,
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0658-05
"
xlink:href
="
note-0658-05a
"
xml:space
="
preserve
">20</
note
>
ex ſcholio propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42183
"
xml:space
="
preserve
">15. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42184
"
xml:space
="
preserve
">lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42185
"
xml:space
="
preserve
">1. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42186
"
xml:space
="
preserve
">Theod. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42187
"
xml:space
="
preserve
">cum viciſſim Verticales per Horizontis polum E, tranſeant.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42188
"
xml:space
="
preserve
">Paralleli vero Horizontis deſcribentur ex E, polo Horizõtis per ſingulos gradus Meridiani A C,
<
lb
/>
vel Verticalis B D. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42189
"
xml:space
="
preserve
">Meridiani, hoc eſt, circuli longitudinum ciuitatum, ducentur per ſingulos
<
lb
/>
gradus Aequatoris, veluti circuli horarum à mer. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42190
"
xml:space
="
preserve
">& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42191
"
xml:space
="
preserve
">med. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42192
"
xml:space
="
preserve
">noc. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42193
"
xml:space
="
preserve
">ſi diuiſio Aequatoris in gradus ini-
<
lb
/>
tium ſumat ab eo puncto, quod terminat longitudinem loci à G, verſus B, computatam. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42194
"
xml:space
="
preserve
">Circuli
<
lb
/>
domorum cæleſtium ſecundum ſententiam loan. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42195
"
xml:space
="
preserve
">Regiom. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42196
"
xml:space
="
preserve
">deſcribentur per diuiſiones Aequa-
<
lb
/>
toris, ſtatuendo pro polis ipſorum pedem circini immobilem in Verticali B D, ita vt omnes tran-
<
lb
/>
ſeant per puncta A, C, vbi Meridianus Horizontem interſecat: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42197
"
xml:space
="
preserve
">Ex ſententia vero Campani per
<
lb
/>
diuiſiones Verticalis, ſtatuendo quoque pro polis ipſorum pedem circini immobilem in Vertica-
<
lb
/>
li circulo, ita vt rurſus tranſeant per puncta A, C. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42198
"
xml:space
="
preserve
">Hi enim circuli ſecundum Ioan. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42199
"
xml:space
="
preserve
">Regiom. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42200
"
xml:space
="
preserve
">di-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0658-06
"
xlink:href
="
note-0658-06a
"
xml:space
="
preserve
">30</
note
>
uidunt Aequatorem in 12. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42201
"
xml:space
="
preserve
">partes æquales, ſecundum vero Campanum Verticalis circulus ab eiſ-
<
lb
/>
dem in 12. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42202
"
xml:space
="
preserve
">æquales partes ſecatur. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42203
"
xml:space
="
preserve
">Signa denique aſcendentia, id eſt, Eclipticæ poſitiones variæ,
<
lb
/>
initijs ſignorum orientibus, depingentur hac ratione. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42204
"
xml:space
="
preserve
">Ex tabulis 3. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42205
"
xml:space
="
preserve
">& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42206
"
xml:space
="
preserve
">4. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42207
"
xml:space
="
preserve
">poſitis in propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42208
"
xml:space
="
preserve
">9. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42209
"
xml:space
="
preserve
">lib.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42210
"
xml:space
="
preserve
">2. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42211
"
xml:space
="
preserve
">aut aliis ſimilibus ex doctrina dictæ propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42212
"
xml:space
="
preserve
">ad datam loci latitudinem ſupputatis, accipiatur
<
lb
/>
hora, qua quoduis ſignum oritur, Sole exiſtente in principio ♋, vel ♑, prout illa hora in tropico
<
lb
/>
♋, aut ♑, continebitur in hemiſphærio concauo, eaq́ue in Aequatore numeretur à G, verſus qui-
<
lb
/>
dem D, ſi antemeridiana eſt, ſi vero pomeridiana, verſus B: </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42213
"
xml:space
="
preserve
">& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42214
"
xml:space
="
preserve
">per finem numerationis (poſito
<
lb
/>
pede circini immobili in puncto Aequatoris, quod quadrante abeſt à fine numerationis) deſcriba-
<
lb
/>
tur circulus maximus occultus ſecans tropicum ♋, aut ♑, (prout hora ſumpta eſt, Sole in ♋, exi-
<
lb
/>
ſtente, aut in ♑.) </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42215
"
xml:space
="
preserve
">in puncto, per quod ad interuallum quadrantis in illo circulo occulto acceptũ
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0658-07
"
xlink:href
="
note-0658-07a
"
xml:space
="
preserve
">40</
note
>
circulus maximus deſcribatur, referet is Eclipticæ ſitum, dum propoſitum ſignum
<
unsure
/>
oritur, adeo
<
lb
/>
vt, extremitate vmbræ in hunc circulum cadente, ſignum illud ſupra Horizontem incipiat oriri.
<
lb
/>
</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42216
"
xml:space
="
preserve
">Quoniam enim, vmbra cadente in illud punctum notatum in tropico ♋, vel ♑, monſtratur ho-
<
lb
/>
ra, qua datum ſignum oritur, exiſtit autem radius Solis per centrum tranſiens in plano Eclipticæ,
<
lb
/>
tranſibit neceſſario Ecliptica per illud punctum tropici ♋, vel ♑; </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42217
"
xml:space
="
preserve
">atque adeo in eo puncto tropi-
<
lb
/>
cum tanget, quemadmodum & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42218
"
xml:space
="
preserve
">in cælo. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42219
"
xml:space
="
preserve
">Cum ergo, per propoſ. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42220
"
xml:space
="
preserve
">3. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42221
"
xml:space
="
preserve
">lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42222
"
xml:space
="
preserve
">2. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42223
"
xml:space
="
preserve
">Theod. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42224
"
xml:space
="
preserve
">circulus vltimo
<
lb
/>
deſcriptus tropicum in eo puncto tangat, propterea quòd tam ipſe, quàm tropicus eo in puncto
<
lb
/>
ſecet circulum illum maximum occultum, in quo vtriuſque polus exiſtit, erit omnino circulus
<
lb
/>
hic Ecliptica. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42225
"
xml:space
="
preserve
">Hoc artificio omia ſigna aſcendentia deſcribentur. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42226
"
xml:space
="
preserve
">Signum ♈, tanget tropicum
<
lb
/>
♑, in L, habebitq́ue polum in Meridiano diſtantem quadrante à puncto L. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42227
"
xml:space
="
preserve
">Signum vero ♎, tro-
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0658-08
"
xlink:href
="
note-0658-08a
"
xml:space
="
preserve
">50</
note
>
picum ♋, tanget in H, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42228
"
xml:space
="
preserve
">vtrumque per puncta B, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42229
"
xml:space
="
preserve
">D, tranſibit. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42230
"
xml:space
="
preserve
">Signum autem ♋, tanget tropi-
<
lb
/>
cum ♋, in I, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42231
"
xml:space
="
preserve
">tropicum ♑, in N. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42232
"
xml:space
="
preserve
">Signum denique ♑, tropicum ♋, tanget in K, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42233
"
xml:space
="
preserve
">tropicum ♑,
<
lb
/>
in M, vt ex dictis tabellis colligitur.</
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42234
"
xml:space
="
preserve
"/>
</
p
>
<
p
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42235
"
xml:space
="
preserve
">ITAQVE, vt vides, facili negotio omnia illa, quæ in horologiis planis lib. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42236
"
xml:space
="
preserve
">2. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42237
"
xml:space
="
preserve
">& </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42238
"
xml:space
="
preserve
">3. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42239
"
xml:space
="
preserve
">deſcripſi-
<
lb
/>
mus, in hemiſphærio cõcauo delineantur. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42240
"
xml:space
="
preserve
">Vnde ſi in aliqua tabula plana hemiſphæriũ concauũ,
<
lb
/>
<
note
position
="
left
"
xlink:label
="
note-0658-09
"
xlink:href
="
note-0658-09a
"
xml:space
="
preserve
">Quomedo be-
<
lb
/>
neficio horolo-
<
lb
/>
gii hemiſphæri-
<
lb
/>
ci@concaui ex
<
lb
/>
vmbra in quo-
<
lb
/>
uis plano hoto
<
lb
/>
logia deſcriban
<
lb
/>
tur.</
note
>
in quo omnia ſint deſcripta, affigatur, ducaturq́ue in ea linea meridiana, reſpondens Meridiano
<
lb
/>
hemiſphærii, (quod facile fiet, ſi tabula Soli expoſita vna cum hemiſphærio circumuertatur, do-
<
lb
/>
nec vmbra ſtyli in Meridianum circulum cadat. </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42241
"
xml:space
="
preserve
">Si enim tunc obſeruetur in tabula vmbra alicuius
<
lb
/>
ſtyli ad angulos rectos in fixi, in cuius medio duo puncta notentur, erit recta per hæc puncta du-
<
lb
/>
cta linea meridiana) deſcribetur ex vmbra ſtyli horologium quodcunque (ſi habeatur ratio ſitus
<
lb
/>
eius proprij, quod ad inclinationem ad Horizontem, & </
s
>
<
s
xml:id
="
echoid-s42242
"
xml:space
="
preserve
">ad declinationem à Verticali attinet, </
s
>
</
p
>
</
div
>
</
text
>
</
echo
>